Thắng lợi lịch sử của AfD tại bang Đức: áp lực lên chính phủ liên bang và hệ lụy cho chính sách kinh tế châu Âu

Chiến thắng lịch sử và bối cảnh chính trị

Cuối tuần qua, đảng AfD (Alternative for Germany) đã giành chiến thắng áp đảo tại bang Saxony-Anhalt với 43,8% số phiếu, bỏ xa đảng CDU của Thủ tướng Friedrich Merz (chỉ đạt 17,2%). Với 39/83 ghế trong quốc hội bang, AfD chỉ còn thiếu 3 ghế để đạt đa số tuyệt đối, nhưng kết quả này đã được giới phân tích gọi là "kết quả bầu cử bang quan trọng nhất thời hậu chiến" tại Đức.

Saxony-Anhalt, dù là một trong những bang nhỏ nhất của Đức, lại là tâm điểm chú ý bởi đây là lần đầu tiên kể từ thời kỳ Đức Quốc xã, một đảng cực hữu có khả năng nắm quyền điều hành tại một bang. "Bức tường lửa" chính trị - thỏa thuận ngầm giữa các đảng chính thống không hợp tác với AfD - đang bị thách thức khi lãnh đạo AfD tại bang này tuyên bố sẽ đàm phán với các nghị sĩ hoặc nhóm nghị sĩ riêng lẻ để tìm kiếm sự ủng hộ cho việc thành lập chính quyền.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Sự kiện này tác động đến thị trường tài chính thông qua ba kênh chính. Thứ nhất, nó làm gia tăng bất ổn chính trị tại Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, từ đó ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư vào đồng EUR và các tài sản định danh bằng EUR. Thứ hai, nó đặt ra câu hỏi về khả năng thực thi các cải cách kinh tế của chính phủ liên bang, vốn được coi là chìa khóa để phục hồi tăng trưởng. Thứ ba, nó có thể lan rộng sang các quốc gia châu Âu khác, nơi các đảng cực hữu cũng đang trỗi dậy, tạo ra làn sóng hoài nghi về tương lai của liên minh châu Âu.

Ngay lập tức, phản ứng của thị trường trong phiên giao dịch ngày 7/9 cho thấy đồng EUR vẫn giữ được sức mạnh tương đối, với cặp EUR/USD tăng nhẹ 0,11% lên 1,16255. Tuy nhiên, đồng USD yếu đi (DXY giảm 0,23%) và vàng giảm 0,81% cho thấy dòng vốn có xu hướng tìm đến các tài sản an toàn khác. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước những bất ổn chính trị tại châu Âu.

Áp lực lên chính phủ liên bang và triển vọng cải cách

Kết quả bầu cử là một đòn giáng mạnh vào Thủ tướng Merz, người đang có tỷ lệ ủng hộ thấp kỷ lục. Nguyên nhân sâu xa đến từ tình trạng kinh tế Đức trì trệ kéo dài 5 năm, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và làn sóng mất việc làm trong các ngành công nghiệp truyền thống. Người dân, đặc biệt tại khu vực Đông Đức, đang "tức giận" và quay sang ủng hộ các đảng thách thức cả cánh tả lẫn cánh hữu.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích tại Berenberg, cuộc bầu cử bang này khó có thể làm chệch hướng các kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng và cơ sở hạ tầng, cũng như các cải cách về lương hưu, thuế và y tế dự kiến được thông qua vào mùa thu này. Lý do là liên minh cầm quyền hiện không có lựa chọn thay thế tốt hơn, và việc từ bỏ cải cách sẽ còn gây hại nhiều hơn cho triển vọng của họ trong dài hạn. Dù vậy, kết quả này vẫn là một "cú sốc lớn" và làm tăng nguy cơ liên minh tan rã trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2029.

Tác động lan tỏa tới châu Âu và hàm ý cho nhà giao dịch

Phản ứng từ Pháp và Ba Lan - những nước cũng đang đối mặt với sự trỗi dậy của các đảng cực hữu - cho thấy mối lo ngại chung về xu hướng này. Nếu các cuộc bầu cử sắp tới tại Mecklenburg-Western Pomerania và Berlin tiếp tục chứng kiến sự gia tăng ủng hộ cho AfD, "cơn địa chấn khu vực" có thể biến thành "cuộc khủng hoảng quốc gia lan rộng", ảnh hưởng đến toàn bộ chính sách kinh tế của châu Âu.

Đối với nhà giao dịch, điều quan trọng là theo dõi sát diễn biến chính trị tại Đức và các nước châu Âu khác. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy AfD có thể thực sự nắm quyền tại một bang, hoặc liên minh cầm quyền tại Berlin gặp trục trặc, đều có thể tạo ra biến động mạnh trên cặp EUR/USD và các tài sản châu Âu. Ngoài ra, các số liệu kinh tế như sản lượng công nghiệp khu vực đồng EUR (công bố lúc 13:00 hôm nay) và cán cân thương mại (dự kiến ngày 8/9) sẽ là thước đo quan trọng cho sức khỏe nền kinh tế Đức trong bối cảnh bất ổn chính trị này.