Mỹ lặng lẽ xây bàn đạp LNG tại Iraq: toan tính tái định hình trục năng lượng Trung Đông

Một dự án tưởng nhỏ, tham vọng lớn

Giữa lúc thị trường dồn sự chú ý vào căng thẳng tại eo biển Hormuz và các đợt trừng phạt mới, một thông báo gần như lọt khỏi tầm ngắm của giới truyền thông lại có thể là khởi đầu cho sự thay đổi căn bản trong cán cân năng lượng Trung Đông. Đó là kế hoạch xây dựng terminal nhập khẩu LNG đầu tiên tại Iraq, do công ty Excelerate Energy của Mỹ phát triển, tài trợ và vận hành, dự kiến đi vào hoạt động từ quý II/2027.

Về bản chất, đây là một dự án hạ tầng trị giá 450 triệu USD tại cảng Khor Al Zubair, với công suất tái khí hóa 500 triệu feet khối chuẩn mỗi ngày (MMscf/d) và mức mua tối thiểu 250 MMscf/d từ phía Iraq. Nhưng nếu nhìn vào bối cảnh địa chính trị, dự án này không đơn thuần là một hợp đồng thương mại. Đây là lần đầu tiên Washington đặt chân vào hạ tầng khí đốt Iraq một cách trực tiếp, thông qua một công ty tư nhân, trong bối cảnh Baghdad đang bị kẹp giữa ảnh hưởng của Iran và Trung Quốc.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Tác động của dự án này không đến ngay lập tức, mà diễn ra theo chuỗi dài hạn, thông qua ba kênh chính:

Thứ nhất, giá khí đốt tự nhiên và LNG. Khi Iraq có nguồn cung LNG ổn định từ Mỹ, áp lực lên thị trường khí đốt khu vực sẽ giảm bớt, đặc biệt trong bối cảnh Qatar vẫn đang vật lộn khắc phục sự cố tại mỏ North Dome – theo ước tính, việc sửa chữa có thể kéo dài 3-5 năm, ảnh hưởng lớn đến năng lực xuất khẩu của quốc gia này. Mỹ hiện xử lý khoảng 18 tỷ feet khối mỗi ngày (Bcf/d) khí tự nhiên thành LNG, và EIA dự báo công suất xuất khẩu sẽ tăng gấp đôi vào năm 2031 so với 2024. Việc Iraq trở thành điểm tiêu thụ LNG của Mỹ sẽ củng cố vị thế của Washington như một nhà cung cấp năng lượng thay thế, qua đó tác động đến giá khí đốt toàn cầu.

Thứ hai, giá dầu thô. Mặc dù LNG là trọng tâm, nhưng dự án này nằm trong chiến lược lớn hơn nhằm nới lỏng sự kiểm soát của Iran đối với Iraq. Iran đã lợi dụng quan hệ Iraq để ngụy trang dầu bị trừng phạt thành dầu Iraq, giúp Tehran duy trì nền kinh tế bất chấp các lệnh trừng phạt kéo dài. Nếu Mỹ thành công trong việc kéo Iraq ra khỏi quỹ đạo Iran, nguồn thu của Tehran sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, có thể dẫn đến những phản ứng quân sự hoặc chính trị, tạo ra biến động giá dầu. Ngoài ra, việc giảm phụ thuộc của Iraq vào các tuyến vận chuyển qua Hormuz và Bab el-Mandeb – nơi mà Trung Quốc đang có ảnh hưởng lớn – sẽ làm thay đổi dòng chảy dầu mỏ toàn cầu.

Thứ ba, đồng USD và chính sách đối ngoại. Dự án này là một phần trong chiến lược 'kiểm soát năng lượng' của chính quyền Trump, như một quan chức cấp cao Ủy ban châu Âu nhận định: 'Nếu bạn nắm được họ, trái tim và khối óc họ sẽ đi theo'. Việc Iraq trở thành trung tâm LNG mới cũng nhằm thúc đẩy các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ Arab-Israel (Abraham Accords), qua đó hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại Trung Đông. Điều này có thể củng cố vị thế đồng USD trong các giao dịch năng lượng, tác động gián tiếp đến tỷ giá.

Mức độ định giá và phản ứng thị trường

Tính đến thời điểm hiện tại, thị trường gần như chưa phản ứng với thông tin này. Chỉ số DXY đứng ở 99.646 (+0.07%), vàng 4334.11 USD/oz, EUR/USD 1.15776, USD/JPY 159.541. Sự im lặng này cho thấy giới đầu tư chưa nhận thức được tầm quan trọng chiến lược của dự án, hoặc coi đây là câu chuyện dài hạn. Tuy nhiên, nếu dự án tiến triển đúng tiến độ và Iraq bắt đầu nhập khẩu LNG từ Mỹ, thị trường sẽ phải điều chỉnh lại các kịch bản cung-cầu khí đốt, đặc biệt khi nguồn cung từ Qatar bị thu hẹp.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến các mốc sau: thứ nhất, tiến độ thi công và các thông báo chính thức từ Excelerate Energy hay chính phủ Iraq; thứ hai, phản ứng từ Iran và Trung Quốc – nếu Tehran coi đây là hành động khiêu khích, căng thẳng khu vực có thể leo thang; thứ ba, số liệu tồn kho dầu thô API và EIA công bố trong ngày hôm nay (19/08) sẽ cho biết liệu có bất kỳ sự thay đổi nào trong dòng chảy dầu mỏ liên quan đến Iraq. Ngoài ra, bài phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde cũng có thể ảnh hưởng đến tỷ giá EUR/USD, nhưng không trực tiếp liên quan đến dự án này.