Lọc dầu Jizan lại trúng đòn: Biển Đỏ thành điểm nghẽn mới của nguồn cung dầu

Sự việc: Jizan lại bị nhắm đến

Ngày 7/9, nhà máy lọc dầu Jizan công suất 400.000 thùng/ngày của Saudi Aramco tiếp tục bị tấn công, theo Financial Times dẫn hai nguồn tin am hiểu vụ việc. Đây là lần thứ ba cơ sở này bị tập kích kể từ khi xung đột Saudi Arabia – Houthi nối lại vào mùa hè, sau các vụ hồi tháng 7 và tháng 8. Quy mô đòn đánh được mô tả tương đương vụ trước đó từng khiến hoạt động tạm ngừng.

Điểm đáng chú ý: Jizan nằm trên bờ Biển Đỏ của Saudi Arabia, tuyến xuất khẩu thay thế ngày càng quan trọng khi Riyadh dịch chuyển dầu thô về phía tây qua đường ống East West để tránh eo biển Hormuz – nơi căng thẳng với Iran đang leo thang. Việc Jizan liên tục trúng đòn không chỉ làm gián đoạn cục bộ mà còn phơi bày lỗ hổng an ninh của toàn tuyến hậu cần dầu mỏ phía tây Saudi.

Kênh truyền dẫn tới thị trường: giá dầu và tâm lý rủi ro

Tác động tức thời đến giá dầu. Trong phiên giao dịch thứ Hai, Brent đã vượt 97 USD/thùng khi thị trường phản ứng với diễn biến leo thang tại Hormuz: Iran đề xuất hành lang vận chuyển mới do Tehran kiểm soát, sau khi Mỹ bắn chìm ba tàu chở dầu Iran và Iran phóng tên lửa đạn đạo vào hai tàu chiến Mỹ cuối tuần qua.

Vụ tấn công Jizan thêm một lớp rủi ro nguồn cung. Với công suất 400.000 thùng/ngày, nhà máy này chiếm khoảng 4% công suất lọc dầu của Saudi Arabia – quốc gia xuất khẩu dầu lớn hàng đầu thế giới. Sự gián đoạn tại đây, dù không làm thay đổi ngay lập tức sản lượng khai thác, lại ảnh hưởng đến dòng chảy sản phẩm tinh chế và làm dấy lên lo ngại về an ninh chuỗi cung ứng vùng Biển Đỏ – nơi các tàu chở dầu cũng từng bị Houthi đe dọa.

Mức độ định giá: rủi ro vẫn chưa phản ánh hết

Dù giá dầu đã tăng, thị trường dường như vẫn đang định giá phần lớn theo kịch bản căng thẳng có kiểm soát. Tuyên bố của CEO Aramco Amin Nasser rằng các vụ tấn công trước chỉ gây gián đoạn tạm thời, không ảnh hưởng vật chất đến hoạt động và tài chính, đã phần nào trấn an nhà đầu tư. Tuy nhiên, dữ liệu từ Financial Times cho thấy xuất khẩu từ Jizan đã giảm mạnh sau vụ tấn công tháng 7, thậm chí không ghi nhận chuyến hàng nào trong tháng 8.

Điều đó có nghĩa là tác động thực tế lớn hơn những gì Aramco thừa nhận. Nếu Jizan tiếp tục bị tấn công hoặc buộc phải ngừng hoạt động kéo dài, Saudi có thể phải tái phân bổ dòng dầu, gây áp lực lên tuyến East West vốn đã hoạt động gần hết công suất. Trong bối cảnh thị trường đang lo ngại về nguồn cung từ Hormuz, bất kỳ sự cố nào ở Biển Đỏ cũng có thể đẩy giá Brent lên vùng 100 USD/thùng – mốc tâm lý quan trọng.

Tác động đến tài sản tài chính

Với nhà giao dịch Việt Nam, diễn biến này củng cố xu hướng tăng giá dầu, qua đó hỗ trợ các đồng tiền hàng hóa như CAD, NOK và gây áp lực lạm phát lên các nước nhập khẩu năng lượng. Đồng USD hiện ở mức 98,9 điểm (DXY giảm 0,26%), vàng quanh 4.407 USD/ounce (giảm 0,52%) – cho thấy thị trường vẫn đang ưa thích rủi ro hơn là tìm nơi trú ẩn, nhưng nếu giá dầu vượt 100 USD, tâm lý có thể đảo chiều nhanh.

Cặp EUR/USD tăng nhẹ 0,14% lên 1,16297, trong khi USD/JPY giảm 1,04% xuống 154,564 – đồng yên mạnh lên cho thấy dòng vốn trú ẩn vẫn hiện hữu dù chưa rõ rệt. Sự leo thang ở Trung Đông có thể thúc đẩy dòng tiền vào vàng và yên, trong khi dầu tăng sẽ hỗ trợ các tài sản liên quan đến năng lượng.

Điều cần theo dõi tiếp

Theo dõi phản ứng chính thức của Saudi Aramco về mức độ thiệt hại và thời gian khôi phục – đây là yếu tố quyết định liệu thị trường có phải định giá lại rủi ro nguồn cung hay không. Bên cạnh đó, cần quan sát phản ứng của Mỹ và Iran sau loạt đụng độ cuối tuần, cũng như dữ liệu thương mại Trung Quốc công bố ngày 8/9 – nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – để đánh giá nhu cầu thực tế. Nếu giá dầu duy trì trên 97 USD và tiến gần mốc 100 USD, biến động trên các cặp tiền tệ và kim loại quý sẽ ngày càng rõ nét hơn.