Tấn công Jizan: Thị trường dầu định giá bao nhiêu rủi ro nguồn cung Saudi?

Sự việc: Đòn tập kích thứ hai vào Jizan

Sáng thứ Hai (7/9), cơ sở lọc dầu Jizan của Saudi Aramco tiếp tục bị tấn công, chỉ hơn một tháng sau vụ tập kích trước đó từng làm gián đoạn sản xuất. Theo Financial Times, quy mô đòn tấn công lần này tương đương lần trước, thiệt hại vẫn đang được đánh giá. Jizan nằm sát biên giới Yemen, khu vực thường xuyên bị lực lượng Houthi – vốn được Iran hậu thuẫn – nhắm tới. Nhà máy lọc dầu này có công suất khoảng 400.000 thùng/ngày, nên bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể ảnh hưởng đáng kể tới thị trường năng lượng khu vực.

Đây không phải là một sự kiện bất ngờ. Trước đó, CEO Aramco Amin Nasser từng thừa nhận các vụ tấn công đã gây gián đoạn sản xuất tạm thời, nhưng không ảnh hưởng lớn tới hoạt động hay tài chính. Tuy nhiên, việc lặp lại chỉ sau một tháng cho thấy mối đe dọa an ninh với hạ tầng dầu mỏ Saudi là dai dẳng, không chỉ là sự cố đơn lẻ.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Tác động trực tiếp nhất là qua giá dầu thô. Ngay sau khi tin tức xuất hiện, giá dầu đã tăng vọt. Rủi ro địa chính trị từ khu vực Trung Đông vốn đã ở mức cao do căng thẳng tại eo biển Hormuz và các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng trong khu vực. Vụ Jizan bổ sung thêm một lớp rủi ro mới, đẩy giá dầu lên các mức cao hơn.

Từ đó, các kênh truyền dẫn gián tiếp lan tỏa:

• Đồng USD: Giá dầu tăng có thể gây áp lực lạm phát toàn cầu, làm giảm khả năng Fed cắt giảm lãi suất, qua đó hỗ trợ đồng bạc xanh. Tuy nhiên, hôm nay DXY giảm nhẹ 0,19% cho thấy thị trường chưa vội phản ứng mạnh với diễn biến này.
• Vàng: Vàng thường được hưởng lợi từ rủi ro địa chính trị, nhưng hôm nay giá vàng giảm 0,87% (còn 4.391,78 USD/ounce). Điều này cho thấy nhà đầu tư có thể đang ưu tiên nắm giữ USD hoặc chứng khoán hơn là vàng trong bối cảnh lãi suất có thể duy trì cao.
• Các đồng tiền nhạy cảm với dầu: Như CAD, NOK có thể tăng giá nhờ giá dầu cao, trong khi JPY – vốn là nơi trú ẩn an toàn – lại giảm so với USD (USD/JPY -0,93%), phản ánh dòng vốn tìm kiếm lợi suất cao hơn.

Mức độ định giá: Thị trường đã quen với “bài ca” Jizan?

Điều đáng chú ý là phản ứng của thị trường dầu có vẻ không quá mạnh mẽ như các sự kiện tương tự trong quá khứ. Sau vụ tấn công năm 2019 vào Abqaiq, giá dầu đã tăng gần 15% chỉ trong một phiên. Nhưng lần này, mức tăng có vẻ hạn chế hơn, cho thấy thị trường đã phần nào định giá rủi ro từ Houthi.

Nguyên nhân có thể do:

• Năng lực dự phòng: Saudi Arabia vẫn còn khoảng 3-4 triệu thùng/ngày công suất dự phòng, có thể bù đắp cho sản lượng bị mất từ Jizan.
• Tác động trước đó: Vụ tấn công tháng trước chỉ gây gián đoạn tạm thời, không ảnh hưởng lớn tới xuất khẩu, nên thị trường có xu hướng coi đây là rủi ro ngắn hạn.
• Tâm lý nhà đầu tư: Sau nhiều lần leo thang, giới đầu tư có thể đã “miễn nhiễm” với các sự kiện tương tự, chỉ phản ứng mạnh khi có thiệt hại thực sự lớn hoặc gián đoạn kéo dài.

Tuy nhiên, nếu thiệt hại lần này nghiêm trọng hơn và khiến Jizan phải ngừng hoạt động kéo dài, giá dầu có thể bứt phá lên các mức cao hơn, kéo theo lạm phát và thay đổi kỳ vọng chính sách tiền tệ toàn cầu.

Tác động tới các tài sản và cặp tiền chính

• Dầu thô: Đây là tài sản chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất. Nếu tình hình leo thang, giá dầu Brent có thể vượt qua các ngưỡng kháng cự quan trọng. Ngược lại, nếu hạ nhiệt, giá có thể điều chỉnh giảm.
• USD/CAD: Đồng loonie thường tăng giá khi dầu tăng. Cặp tiền này có thể giảm nếu giá dầu tiếp tục đi lên.
• Vàng: Mặc dù hôm nay giảm, nhưng nếu rủi ro địa chính trị lan rộng, vàng có thể quay đầu tăng như một kênh trú ẩn an toàn.
• JPY: Đồng yên Nhật có thể tăng giá nếu thị trường chuyển sang trạng thái “risk-off” mạnh, nhưng hiện tại vẫn chịu áp lực từ chênh lệch lãi suất.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến các thông tin chính thức từ Aramco về mức độ thiệt hại, cũng như phản ứng của liên minh do Saudi dẫn đầu. Ngoài ra, cần theo dõi dữ liệu kinh tế Trung Quốc (xuất nhập khẩu ngày 8/9) – nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – để đánh giá nhu cầu. Nếu giá dầu duy trì trên các mức cao, lạm phát kỳ vọng sẽ tăng, ảnh hưởng tới quyết định của Fed và ECB trong các cuộc họp tới. Bất kỳ dấu hiệu leo thang nào từ phía Houthi hoặc Iran cũng sẽ là chất xúc tác mạnh cho giá dầu và các tài sản liên quan.