Iran chuẩn bị tăng giá nhiên liệu: rủi ro bất ổn xã hội và áp lực lên thị trường năng lượng

Iran đứng trước quyết định khó khăn về giá nhiên liệu

Chính phủ Iran đang chuẩn bị tăng giá nhiên liệu trong bối cảnh nền kinh tế chịu sức ép nặng nề từ chiến tranh và lệnh trừng phạt. Với dân số 93 triệu người, việc duy trì trợ cấp nhiên liệu đang trở thành gánh nặng quá lớn. IMF dự báo GDP Iran sẽ giảm 5,4% trong năm 2026, trong khi lạm phát đã lên tới 88% so với cùng kỳ năm trước, riêng lương thực tăng hơn 128%.

Chính phủ đang xem xét ba phương án: giữ nguyên giá nhưng hạn chế lượng bán, phân phối nhiên liệu theo hạn mức cho toàn dân, hoặc tự do hóa giá. Phương án cuối có thể đẩy giá lên 872.000 rial/lít (khoảng 44 cent), gần với giá sản xuất, nhưng sẽ tạo ra một làn sóng lạm phát mới do chi phí vận tải tăng vọt.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Rủi ro bất ổn xã hội tại Iran có thể ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu. Iran tiêu thụ khoảng 135 triệu lít nhiên liệu mỗi ngày, trong khi sản xuất chỉ đạt 121 triệu lít, cho thấy sự thiếu hụt đã hiện hữu. Nếu giá tăng gây ra làn sóng biểu tình như năm 2019, nguồn cung dầu từ Iran có thể bị gián đoạn, đẩy giá dầu thế giới tăng.

Đồng rial đã chạm mức thấp kỷ lục 2 triệu rial/USD, phản ánh niềm tin vào nền kinh tế suy giảm. Điều này có thể tạo áp lực lên các đồng tiền hàng hóa và vàng – vốn đã tăng 1,98% lên 4.608 USD/ounce trong phiên giao dịch gần nhất.

Tác động đến các tài sản chính

• Vàng: Kim loại quý đang hưởng lợi từ nhu cầu trú ẩn an toàn khi căng thẳng địa chính trị leo thang. Mức 4.600 USD/ounce có thể là ngưỡng hỗ trợ quan trọng nếu bất ổn tiếp diễn.
• Dầu thô: Iran kiểm soát eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới. Bất kỳ gián đoạn nào từ bất ổn nội bộ cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt.
• USD/JPY: Đồng yên Nhật thường tăng khi rủi ro địa chính trị gia tăng, do Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.

Mức độ định giá và triển vọng

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro từ Iran, khi vàng tăng gần 2% trong phiên gần nhất. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về giá nhiên liệu dự kiến trong vài tuần tới có thể tạo ra biến động mới. Nếu chính phủ chọn tự do hóa giá, lạm phát có thể vượt khỏi tầm kiểm soát, buộc ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất, ảnh hưởng đến dòng vốn toàn cầu.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch cần theo dõi chặt chẽ các tín hiệu từ Tehran về quyết định giá nhiên liệu, phản ứng của Mỹ và các đồng minh, cũng như dữ liệu lạm phát Iran trong tháng tới. Ngoài ra, diễn biến tại eo biển Hormuz và các cuộc đàm phán hạt nhân có thể tạo ra những bước ngoặt lớn cho thị trường năng lượng và vàng.