Dầu vượt 100 USD và lợi suất 10 năm chạm 5%: thị trường bước vào FOMC với hai cú sốc cùng lúc

Bức tranh chung: hai cú sốc cùng lúc đẩy thị trường vào thế phòng thủ

Phiên Âu và phiên Mỹ đêm qua không có một câu chuyện duy nhất — có hai, và chúng đang cộng hưởng. Thứ nhất, giá dầu Brent vượt 108 USD/thùng và WTI tiến sát 103 USD sau khi đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia (công suất 7 triệu thùng/ngày) ngừng chạy từ thứ Sáu, buộc Aramco dừng xuất hàng tại Yanbu. Thứ hai, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm lần đầu vượt 5% kể từ 2007, kéo theo lợi suất 30 năm lên gần 5,4% — cũng là đỉnh của gần hai thập kỷ.

Hai lực này không tách rời. Dầu leo dốc trực tiếp đẩy kỳ vọng lạm phát lên, và khi lạm phát CPI tháng 8 vẫn ở 3,4%, thị trường buộc phải định giá lại đường đi của Fed. Khảo sát CNBC Fed cho thấy 86% nhà kinh tế dự báo ít nhất một lần tăng lãi suất trong 12 tháng tới, 55% kỳ vọng hơn một lần — đảo ngược hoàn toàn so với mức 46% của tháng trước. Kỳ vọng tổng mức tăng hiện đã gần 100 điểm cơ bản.

Kết quả là một thị trường phòng thủ rõ nét: DXY neo quanh 99,68 (+0,07%), USD/JPY áp sát 155,29 (+0,14%), EUR/USD lùi về 1,1536, và vàng — tài sản nhạy nhất với lợi suất thực — giảm 0,25% về 4.282 USD/ounce.

Điều đáng chú ý nhất: câu chuyện dầu đã chuyển từ giá sang tuyến vận chuyển

Điểm mấu chốt của phiên không phải con số 108 USD, mà là cấu trúc thị trường dầu đang vỡ ra theo địa lý. Dầu trong vùng Vịnh đang bị chiết khấu sâu tới hơn 43 USD/thùng so với các chuẩn bên ngoài Hormuz. ADNOC đã tận dụng mức chiết khấu 18–27 USD/thùng để mua 32 triệu thùng dầu Iraq, tinh chế tại Ruwais rồi xuất dầu UAE qua Fujairah — né hoàn toàn eo biển Hormuz.

Đây là tín hiệu quan trọng: thị trường không còn định giá dầu theo một mức chuẩn duy nhất, mà theo từng tuyến vận chuyển. Tồn kho Yanbu chỉ đủ bốn ngày xuất hàng, và câu hỏi thực sự là tuyến nào còn giao được hàng, không phải giá bao nhiêu.

Điều này lan sang tiền tệ hàng hóa. AUD/USD lùi về sát 0,71147, đóng cửa dưới MA20 (0,71599) dù vẫn trên MA50 và MA200. USD/CAD lùi khỏi 1,38690 — vùng kháng cự đã bị chạm ba lần — khi giá hiện tại 1,38591 nằm trên MA200. Rủi ro nguồn cung cũng đang dịch chuyển từ địa chính trị sang nội bộ: Libya mất kiểm soát van đường ống Hamada-Zawiya, dừng hoàn toàn sản lượng tại hai mỏ.

Các mặt trận khác: ECB đã hết vai trò dẫn dắt, GBP mất neo chênh lệch

ECB nâng lãi suất lên 2,50% trong tuần này, nhưng EUR/USD vẫn giảm phiên thứ tư liên tiếp. Câu chuyện không còn là ECB làm gì, mà là Fed sẽ vượt xa đến đâu — khoảng cách lãi suất dự kiến nới rộng lên 1,5 điểm phần trăm. Sản lượng công nghiệp khu vực euro hôm nay dự báo giảm 0,2%, càng củng cố bức tranh kém sáng của đồng tiền chung.

Bảng Anh đang ở thế khó hơn. Fed dự kiến nâng trần lãi suất lên 4,00% vào thứ Tư, lần đầu vượt Bank Rate 3,75% của BoE kể từ 2023, trong khi BoE được cho là giữ nguyên vào thứ Năm. GBP/USD hiện ở 1,34840, kẹp giữa MA20 (1,35550) và MA50 (1,34805), với mức hỗ trợ 1,34794 đã bị chạm tám lần — chỉ cách giá hiện tại 0,1 lần ATR.

Ở châu Á, đồng yên suy yếu trước thềm BoJ (17–18/9), với Standard Chartered dự báo tăng 25 điểm cơ bản lên 1,25%. Nhưng việc BoJ tăng lãi suất gần như đã nằm hết trong giá — biến số thực sự là guidance về nhịp điều chỉnh tiếp theo. NZD/USD thủng đáy hai tháng 0,5765, giảm 0,39% về 0,57551 khi thị trường định giá 92% khả năng Fed tăng lãi suất. Franc Thụy Sĩ đang đổi vai từ trú ẩn an toàn sang đồng tiền tài trợ sau can thiệp của SNB.

Những mốc cần theo dõi trong phiên hôm nay

Trọng tâm là doanh số bán lẻ Mỹ lúc 19:30 giờ Việt Nam, dự báo tăng 0,8% so với mức giảm 0,6% kỳ trước — mức phục hồi mạnh sẽ củng cố kịch bản Fed diều hâu và gây thêm áp lực lên vàng, EUR/USD. Cùng giờ, giá xuất khẩu Mỹ dự báo tăng 0,5%.

Về kỹ thuật, các ngưỡng đáng chú ý:

• Vàng: 4.275 USD là vùng có thể kích hoạt bán tháo hệ thống từ các quỹ CTA; SMA100 ở 4.328 USD vẫn là kháng cự gần.
• USD/JPY: 155,3 là vùng cản trước hai cuộc họp lớn; biến động hai chiều khó tránh khi cả Fed và BoJ đều được dự báo thắt chặt.
• GBP/USD: 1,34794 là hỗ trợ bị chạm dày đặc; thủng mức này mở đường về MA200 (1,34476).
• AUD/USD: 0,71231 là kháng cự trực tiếp; MA50 tại 0,70683 là điểm tựa nếu đà giảm tiếp diễn.

Về dầu, câu hỏi lớn nhất trong ngày là liệu đường ống Đông–Tây có chạy lại trong vài ngày như kỳ vọng. Nếu có, phần bù rủi ro đang tích lũy quanh tồn kho Yanbu và chuỗi thay thế nguồn cung vẫn chưa được định giá hết — và đó có thể là biến số đảo chiều cho cả dầu lẫn lợi suất trái phiếu trong những phiên tới.