Quảng cáo
Quảng cáo
Brent và WTI cùng vượt 100 USD lần đầu kể từ tháng 7, nhưng điểm khác biệt so với các cú sốc trước nằm ở giá diesel — loại nhiên liệu chảy qua mọi khâu vận tải và sản xuất. Giá dầu leo thang đẩy lợi suất trái phiếu lên, kéo xác suất Fed tăng lãi suất trong tuần tới từ 49,4% lên 72,4%, trong khi Goldman Sachs vẫn giữ rủi ro suy thoái 12 tháng ở mức 15%.
Sáu tháng qua, thị trường dầu đã chứng minh một điều ngược với trực giác: ngay cả khi dòng chảy dầu và LNG qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt, kinh tế toàn cầu vẫn trụ được. Cơ chế đệm nằm ở ba tầng. Thứ nhất, các quốc gia xả kho dự trữ chiến lược. Thứ hai, Trung Quốc cắt mạnh nhập khẩu dầu thô và hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Thứ ba, chính giá cao tự triệt tiêu một phần nhu cầu.
Cả ba tầng đệm đó giờ đã mòn. Tồn kho dầu trong kho dự trữ chiến lược của Mỹ đang ở mức thấp nhất kể từ đầu thập niên 1980. Trung Quốc đã nới lỏng hạn chế xuất khẩu nhiên liệu và quay lại mua dầu thô nhiều hơn, với nhập khẩu phục hồi từ mức thấp nhất một thập kỷ ghi nhận hồi tháng 6. Dòng chảy qua Hormuz chỉ hồi phục về khoảng một nửa đến hai phần ba mức trước chiến tranh.
Kết quả là Brent và WTI cùng vượt 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 7, sau khi căng thẳng Mỹ–Iran leo thang trở lại mà không có dấu hiệu đàm phán.
Đây là điểm khác biệt cốt lõi so với các cú sốc năng lượng trước đây. Giá dầu thô tăng gây sốc tâm lý, nhưng giá diesel mới là thứ ăn vào chi phí sản xuất.
Diesel là nhiên liệu của xe tải, tàu hỏa, máy nông nghiệp và máy phát điện. Mỗi container hàng hóa, mỗi chuyến giao hàng đều tiêu thụ nó. Giá diesel bình quân tại Mỹ vừa chạm 6 USD/gallon lần đầu tiên trong lịch sử, sau khi phá kỷ lục 5,85 USD chỉ một tuần trước đó. Giá xăng cũng đang ở mức cao nhất cho thời điểm này trong năm — thời điểm lẽ ra phải giảm vì nhu cầu mùa hè đã hết.
Cơ chế lan truyền rất rõ: chi phí vận tải tăng → chi phí hàng hóa tăng → lạm phát lõi dai dẳng hơn. Khác với dầu thô, vốn có thể được bù đắp bằng cách tăng sản lượng ở nơi khác, nguồn cung nhiên liệu thành phẩm bị chặn cứng vì các nhà máy lọc dầu ngoài Trung Đông và Nga không đủ công suất bù đắp. Áp lực ở thị trường nhiên liệu vì thế mạnh hơn hẳn so với thị trường dầu thô.
Phản ứng thị trường đã rõ. Lợi suất trái phiếu Kho bạc và chi phí vay dài hạn đang bị đẩy lên. Công cụ FedWatch của CME cho thấy xác suất tăng lãi suất 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tuần tới đã nhảy từ 49,4% lên 72,4% chỉ trong một tuần.
Logic của thị trường là Fed buộc phải hành động trước một cú sốc lạm phát. Nhưng đây chính là chỗ Fed bị kẹt. Tăng lãi suất để chặn lạm phát năng lượng là công cụ blunt — nó không làm tăng nguồn cung dầu, chỉ làm giảm cầu ở mọi khu vực khác của nền kinh tế. Trong khi đó, chính giá năng lượng cao đã là một dạng thắt chặt tiền tệ tự nhiên, bòn rút thu nhập thực của người tiêu dùng.
Goldman Sachs hiện dự báo tăng trưởng GDP khoảng 1,5% trong nửa cuối năm, nhưng như kinh tế trưởng Jan Hatzius nói, con số đó "không tính đến một cú sốc lớn khác". Nếu giá xăng tăng mạnh thêm, dự báo này sẽ bị hạ, vì giá xăng tác động trực tiếp lên thu nhập thực của hộ gia đình.
Rủi ro suy thoái 12 tháng của Goldman hiện ở mức 15%, giảm từ 30% hồi tháng 3 khi xung đột bắt đầu. Nhưng Hatzius cũng nói thẳng: gặp thêm một cú sốc nữa, họ sẽ nâng lại con số đó.
Thị trường hiện đang định giá hai kịch bản cùng lúc mà không hoàn toàn nhất quán: Fed tăng lãi suất tuần tới, và kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng 1,5% nửa cuối năm. Cả hai chỉ cùng đúng nếu giá năng lượng sớm hạ nhiệt.
Nhưng mùa đông đang đến, và giá diesel theo mùa vốn tăng vào giai đoạn này. Patrick De Haan của GasBuddy cảnh báo người tiêu dùng Mỹ nên chuẩn bị cho một mùa lễ tốn kém hơn, khi giá diesel có thể tiếp tục leo thang chừng nào căng thẳng địa chính trị còn là biến số chính.
Với chỉ số DXY đứng ở 99,094 và EUR/USD quanh 1,15944, thị trường ngoại hối chưa định giá đầy đủ kịch bản Fed tăng lãi suất. USD/JPY ở 153,468, giảm 0,62%, cho thấy dòng tiền vẫn đang tìm đến yên như một hàng rào phòng ngừa rủi ro. Vàng ở 4.346,23 USD, tăng 0,68%, cũng phản ánh nhu cầu trú ẩn chứ không phải kỳ vọng lạm phát đơn thuần.
Ba biến số sẽ quyết định hướng đi. Thứ nhất là diễn biến giá diesel — nếu tiếp tục lập đỉnh mới, kênh lạm phát chi phí sẽ còn mở. Thứ hai là số liệu Trung Quốc công bố ngày 15/9, đặc biệt là sản lượng công nghiệp (dự báo 4,8% so với kỳ trước 4,5%) và đầu tư tài sản cố định (dự báo -7,1% so với kỳ trước -6,7%) — nhu cầu dầu thô của Trung Quốc đang là biến số trực tiếp lên giá năng lượng. Thứ ba là phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde, khi châu Âu nhập khẩu năng lượng nhiều hơn Mỹ và chịu tổn thất từ cú sốc này nặng hơn.
Với nhà giao dịch tiền tệ, câu hỏi không còn là Fed có tăng lãi suất hay không, mà là Fed tăng trong bao lâu trước khi chính sách thắt chặt cộng hưởng với giá năng lượng để tạo ra cú sốc cầu mà không ai muốn.
Tổng hợp và phân tích từ OilPrice.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
