Thủy điện chưa khai thác của Mỹ: 15,2 TWh từ đập cũ và bài toán chi phí khi dầu leo thang

Nguồn cung bị bỏ quên nằm ngay trong hạ tầng hiện hữu

Phần lớn các đập ở Mỹ không được lắp đặt tuabin. Chỉ khoảng 3% trong số đó được trang bị để phát điện. Một nghiên cứu mới từ Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge và Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho cho thấy phần còn lại có thể bổ sung tới 15,2 TWh điện mỗi năm — đủ cấp điện cho hơn 1,4 triệu hộ gia đình — nếu được cải tạo đúng cách.

Điểm đáng chú ý là chi phí. Cải tạo đập có sẵn rẻ hơn đáng kể so với xây dựng dự án thủy điện mới, vì phần lớn hạ tầng đã nằm đó. Đây là dạng nguồn cung năng lượng có chi phí biên thấp, không phát thải, và không phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch.

Công cụ mô hình hóa HydroGenerate của Idaho National Laboratory kết hợp dữ liệu lưu lượng nước từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ với đường cong hiệu suất tuabin và cột áp thủy lực, cho phép đánh giá tiềm năng từng đập cụ thể thay vì ước lượng chung. Mô hình cũng tính đến tính mùa vụ và các ràng buộc vận hành như kiểm soát lũ hoặc giao thông đường thủy — những yếu tố trước đây thường bị bỏ qua.

Địa lý nguồn cung và cấu trúc sở hữu

Phần lớn các đập phù hợp để cải tạo nằm ở lưu vực Ngũ Đại Hồ và thượng nguồn sông Mississippi. Đáng chú ý, 86% trong số đó là cơ sở liên bang. Điều này có nghĩa là quyết định triển khai nằm phần lớn trong tay chính phủ, và tiến độ phụ thuộc vào quy trình cấp phép hơn là vào quyết định đầu tư tư nhân.

Hiện tại, Washington dẫn đầu về công suất thủy điện với 27% tổng công suất phát điện thủy điện thông thường vào mùa hè của Mỹ, tiếp theo là California (13%), Oregon (10%), New York (6%) và Alabama (4%). Việc bổ sung 15,2 TWh sẽ thay đổi bản đồ thủy điện theo hướng phân bổ đều hơn về phía đông và trung tây.

Chi phí năng lượng và tác động vòng hai lên lạm phát

Trong bối cảnh giá dầu leo thang, bất kỳ nguồn cung điện nào có chi phí biên thấp đều có giá trị chiến lược. Điện thủy điện không cạnh tranh trực tiếp với dầu trong giao thông, nhưng nó cạnh tranh trong sản xuất công nghiệp, sưởi ấm và vận hành lưới điện. Khi giá năng lượng hóa thạch tăng, chi phí sản xuất hàng hoá tăng theo, và đó là kênh lan truyền lạm phát.

Một nguồn cung điện rẻ hơn có thể giảm áp lực lên chi phí sản xuất ở rìa biên, nhưng tác động này chỉ hiện thực hoá khi công suất được đưa vào vận hành. Với 16 GW thủy điện đang trong quá trình tái cấp phép trong thập kỷ tới, rủi ro gián đoạn nguồn cung hiện hữu có thể lớn hơn lợi ích từ công suất mới trong ngắn hạn.

Bộ Năng lượng Mỹ đã cấp 5,5 triệu USD cho 11 dự án phòng thí nghiệm quốc gia nhằm đơn giản hoá quy trình cấp phép. Đây là tín hiệu chính sách quan trọng: chi phí cấp phép và tái cấp phép đang được xem là rào cản chính, không phải công nghệ.

Hàm ý cho các đồng tiền hàng hoá

Với CAD, câu chuyện trực tiếp hơn nằm ở dầu. Dữ liệu lạm phát Canada công bố hôm nay — dự báo 3,0% so với cùng kỳ, lạm phát lõi 2,3% — sẽ cho thấy áp lực giá đang ở đâu. Nếu lạm phát lõi giữ nguyên trong khi lạm phát chung chịu áp lực từ năng lượng, Ngân hàng Trung ương Canada sẽ phải cân nhắc giữa tăng trưởng và ổn định giá.

Với AUD, kênh truyền dẫn là chi phí năng lượng đầu vào cho khai khoáng và vận tải. Điện rẻ hơn ở Mỹ không trực tiếp giúp ích cho Australia, nhưng nó làm giảm chi phí sản xuất của đối thủ cạnh tranh trong các ngành thâm dụng năng lượng.

Với NOK, câu chuyện gắn với giá dầu và khí hơn là thủy điện Mỹ. Na Uy đã gần như tối đa hoá thủy điện của mình, nên đây không phải là câu chuyện cung cầu trực tiếp.

Điều cần theo dõi

Tiến độ cấp phép cho các dự án cải tạo đập là biến số chính. Cần theo dõi các thông báo từ Văn phòng Thủy điện và Thủy động lực học (H2O) về việc rút ngắn quy trình, cũng như số phận của 16 GW đang chờ tái cấp phép. Về phía thị trường, dữ liệu lạm phát Canada hôm nay và chỉ số sản xuất Empire State của Mỹ ngày mai sẽ cho thấy áp lực giá đang lan toả như thế nào giữa năng lượng và hàng hoá công nghiệp.