Lợi suất 10 năm Mỹ chạm 5% khi BoJ nhập cuộc: chu kỳ thắt chặt đồng bộ và điểm đứt gãy cần theo dõi

Fed không còn đơn độc

Trong nhiều tháng, câu chuyện lãi suất toàn cầu xoay quanh một câu hỏi duy nhất: Fed sẽ hạ hay giữ. Tuần này câu hỏi đó đã lỗi thời. Fed nâng lãi suất 25 điểm cơ bản — lần tăng đầu tiên sau ba năm — với sự đồng thuận hoàn toàn, thừa nhận lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%. Chỉ hai ngày sau, BoJ cũng tăng 25 điểm cơ bản lên 1,25%, mức cao nhất trong 31 năm, với tỷ lệ biểu quyết 7-2.

Điểm đáng chú ý không nằm ở từng quyết định riêng lẻ, mà ở tính đồng bộ. BoJ trong suốt một thập kỷ là mỏ neo thanh khoản của hệ thống tài chính toàn cầu. Khi BoJ rời khỏi vị trí đó, chi phí vốn bằng JPY không còn miễn phí, và các vị thế carry trade — vốn dựa trên chênh lệch lãi suất — buộc phải định giá lại.

Lợi suất 10 năm Mỹ quay lại 5%

Lợi suất trái phiếu 10 năm Mỹ tăng hơn 6 điểm cơ bản lên 5%, chỉ thấp hơn mức 5,041% ghi nhận hôm thứ Ba — đỉnh cao nhất kể từ 2007. Đây là con số quan trọng vì nó đánh dấu vùng mà thị trường chứng khoán và bất động sản từng chịu áp lực điều chỉnh mạnh trong các chu kỳ trước.

Thị trường tiền tệ hiện định giá 34 điểm cơ bản thắt chặt bổ sung đến cuối 2026. Xác suất tăng lãi suất tháng 10 là 55%, tháng 12 là 90%. Nói cách khác, thị trường gần như chắc chắn Fed sẽ còn hành động ít nhất một lần nữa trong năm nay, và khả năng cao là hai lần.

Điều đáng lưu ý là dữ liệu sản xuất công nghiệp Mỹ tháng 8 đi ngang 0% so với tháng trước, thấp hơn cả mức 0,2% của tháng 7 và dự báo 0,3%. Nền kinh tế thực đang chững lại trong khi lãi suất vẫn bị đẩy lên — đây là điểm căng thẳng cần theo dõi.

Cơ chế lan truyền: vì sao lần này khác

Khi chỉ Fed thắt chặt, dòng vốn toàn cầu chảy về USD, các ngân hàng trung ương khác có thể chọn giữ nguyên mà không lo mất kiểm soát lạm phát trong nước. Nhưng khi BoJ, Fed và các ngân hàng trung ương lớn cùng siết, ba kênh truyền dẫn hoạt động đồng thời:

Thứ nhất, chi phí vốn toàn cầu tăng trên mọi kỳ hạn. Không còn nguồn vay rẻ nào để bù đắp.

Thứ hai, carry trade đảo chiều. Đồng JPY mạnh lên buộc các nhà đầu tư đang vay JPY để mua tài sản sinh lời cao hơn phải đóng vị thế, tạo áp lực bán lan rộng.

Thứ ba, giá dầu tăng do bất ổn Trung Đông làm rủi ro lạm phát phía cung trở lại, đúng lúc các ngân hàng trung ương đang cố kiểm soát lạm phát phía cầu. Đây là tổ hợp khó xử nhất.

Thị trường có thể đang đọc sai điều gì

Phản ứng hiện tại khá rõ ràng: USD/JPY ở 156,86 (+0,58%), DXY đi ngang quanh 100,22, vàng tăng lên 4.380,77 (+0,91%). Điều đáng chú ý là vàng tăng trong khi lợi suất thực tăng — một nghịch lý nếu chỉ nhìn vào chi phí cơ hội nắm giữ vàng.

Cách giải thích hợp lý: thị trường không mua vàng vì kỳ vọng lãi suất giảm, mà vì lo ngại rủi ro tài khóa và rủi ro hệ thống khi chi phí vốn tăng đồng thời ở mọi khu vực. Nếu đúng như vậy, vàng đang được định giá như một hàng rào chống bất ổn, không phải như một tài sản không sinh lời.

Điểm thị trường có thể đang đánh giá thấp là tốc độ. Việc Fed và BoJ cùng tăng lãi suất trong vòng hai ngày khiến các vị thế đầu cơ chưa kịp điều chỉnh. Nếu dữ liệu việc làm và PMI tuần tới xác nhận kinh tế chậm lại, kịch bản lợi suất tăng do lạm phát có thể chuyển thành lợi suất tăng do lo ngại suy giảm — hai kịch bản có hệ quả trái ngược cho tỷ giá.

Điều cần theo dõi

Tuần tới, lịch kinh tế dày đặc: phát biểu của Fed Goolsbee và chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia Chicago (dự báo 0,2 so với -0,08 kỳ trước) vào ngày 21/9; niềm tin tiêu dùng khu vực đồng euro (dự báo -34) và cán cân thương mại (dự báo -8,1 tỷ EUR) ngày 22/9; cùng đơn hàng xu hướng công nghiệp CBI của Anh (dự báo -35 so với -25 kỳ trước).

Ba câu hỏi cần lời đáp: liệu lợi suất 10 năm Mỹ có giữ được vùng 5% hay chỉ chạm rồi rút; liệu BoJ có tiếp tục tăng trong các cuộc họp tới hay dừng ở 1,25%; và liệu USD/JPY có phá vùng 157 hay bị chặn bởi can thiệp. Với vàng ở 4.380, câu hỏi thứ tư là liệu đà tăng này phản ánh rủi ro lạm phát hay rủi ro hệ thống — hai động lực có thể đảo chiều rất khác nhau.