Xuất khẩu dầu Iran sụp đổ sau 6 tháng bế tắc Hormuz: nguồn cung toàn cầu mất bao nhiêu và vì sao giá dầu chưa vượt 100 USD

Sụp đổ kỷ lục: Iran mất 80% xuất khẩu chỉ trong 6 tháng

Sau hơn nửa năm xung đột Mỹ-Iran, eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn lớn nhất của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ là căng thẳng quân sự, mà là sự sụp đổ gần như toàn bộ của dòng xuất khẩu dầu Iran – một trong những nguồn cung lớn nhất khu vực trước chiến tranh.

Theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu Iran bốc xếp tại cảng trong tháng 8 chỉ đạt khoảng 260.000 thùng/ngày, giảm 80% so với mức 1,7 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm 2025. So với tháng 7/2026 (khoảng 740.000 thùng/ngày), con số này cũng đã giảm hơn một nửa. Tuy nhiên, các hãng theo dõi tàu như Vortexa và TankerTrackers.com còn cho thấy bức tranh bi quan hơn: lượng dầu Iran thực tế vận chuyển qua Hormuz trong tháng 8 gần như bằng 0, do lệnh phong tỏa của Mỹ được tái áp đặt từ giữa tháng 7 đã chặn đứng mọi hoạt động xuất khẩu.

Vì sao giá dầu chưa vượt 100 USD dù nguồn cung thiếu hụt?

Việc Iran mất khoảng 1,7 triệu thùng/ngày xuất khẩu là cú sốc lớn, nhưng giá dầu Brent vẫn chỉ dao động quanh ngưỡng 90-95 USD, chưa chạm mốc 100 USD. Nguyên nhân chính đến từ sự phục hồi của các nhà sản xuất Vùng Vịnh khác. Theo ước tính, dòng dầu từ Ả Rập Saudi, UAE và Kuwait đã phục hồi về khoảng 2/3 mức trước chiến tranh nhờ các tuyến vận tải ngầm (dark transits) và hoạt động trung chuyển tàu-tàu (ship-to-ship) bên ngoài Hormuz.

Bên cạnh đó, nhu cầu toàn cầu vẫn yếu do tăng trưởng kinh tế chậm lại, đặc biệt từ Trung Quốc – nước tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới. Các kho dự trữ dầu thô của Mỹ cũng đang ở mức cao hơn trung bình 5 năm, giúp giảm áp lực lên giá. Ngoài ra, đồng USD mạnh (DXY quanh 98,8) khiến dầu trở nên đắt hơn với người mua ngoài Mỹ, qua đó kìm hãm đà tăng.

Tác động vòng hai: Lạm phát nhiên liệu và áp lực lên các đồng tiền hàng hóa

Hệ quả của việc gián đoạn Hormuz không chỉ dừng ở giá dầu thô. Giá dầu diesel tại Mỹ đã chạm mức kỷ lục, trong khi giá xăng trung bình trên 4 USD/gallon – cao nhất từ trước đến nay trong kỳ nghỉ Lễ Lao Động. Điều này đang đẩy lạm phát nhiên liệu lên cao, gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong bối cảnh chỉ số PPI tháng 9 được dự báo tăng 0,4% (so với mức 0% trước đó).

Với các đồng tiền hàng hóa, tác động là trái chiều. CAD và NOK được hưởng lợi từ giá dầu cao, nhưng mức tăng bị hạn chế do lo ngại suy thoái toàn cầu. Trong khi đó, AUD – vốn nhạy cảm với nhu cầu từ Trung Quốc – chịu áp lực giảm khi tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại ảnh hưởng đến xuất khẩu quặng sắt và than.

Cuộc chiến kinh tế leo thang: Iran chịu sức ép chưa từng có

Chiến dịch "Economic Outcast" của Mỹ, cùng với lệnh phong tỏa, đã khiến doanh thu dầu mỏ của Iran – nguồn thu ngoại tệ chính của chế độ – gần như cạn kiệt. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi đây là "chiến dịch cô lập kinh tế lớn nhất trong lịch sử". Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn, đe dọa thiết lập vùng cấm hàng hải trên Vịnh Ba Tư và tăng cường hỗ trợ cho lực lượng Houthi ở Yemen nhằm tấn công tàu thuyền Ả Rập Saudi tại Biển Đỏ.

Theo các nhà phân tích, Iran có thể chịu đựng áp lực kinh tế trong vài tháng tới, nhưng nếu xuất khẩu tiếp tục ở mức 0, sức chịu đựng của Tehran sẽ bị thử thách nghiêm trọng. Điều này có thể buộc Iran phải leo thang quân sự, tạo ra rủi ro mới cho nguồn cung toàn cầu.

Trọng tâm theo dõi: Dữ liệu tồn kho và phản ứng của Fed

Với nhà giao dịch, những tín hiệu tiếp theo sẽ đến từ dữ liệu tồn kho dầu thô API (công bố đêm nay theo giờ Việt Nam) và báo cáo PPI của Mỹ vào ngày 10/9. Nếu tồn kho giảm mạnh hơn dự kiến, giá dầu có thể nhanh chóng tiến tới vùng 100 USD. Ngược lại, nếu PPI tăng cao hơn dự báo, Fed sẽ càng có lý do để duy trì lãi suất cao, gây áp lực lên giá dầu và các đồng tiền hàng hóa.