Vốn hóa Top 50 công ty khai khoáng tăng kỷ lục 357 tỷ USD trong tháng 8: Bong bóng hay tái cấu trúc?

Kỷ lục 357 tỷ USD: Cú bứt phá lịch sử của ngành khai khoáng

Tháng 8/2026 đã đi vào lịch sử ngành khai khoáng khi tổng vốn hóa của 50 công ty lớn nhất thế giới tăng thêm 357 tỷ USD – mức tăng theo tháng lớn nhất kể từ khi bảng xếp hạng được thiết lập năm 2019. Con số này vượt qua kỷ lục trước đó là 338 tỷ USD của tháng 1/2026, đưa tổng giá trị lên trên 2.500 tỷ USD lần đầu tiên kể từ tháng 2, khi vàng ở đỉnh cao.

Điều đáng chú ý không chỉ là quy mô, mà còn là cơ cấu của đợt tăng này. Khác với các chu kỳ trước, lần này cổ phiếu các công ty khai thác vàng đã theo kịp đà tăng của kim loại quý. Nhóm vàng, bạc và công ty royalty đóng góp 183 tỷ USD, riêng các công ty khai thác vàng thêm 138 tỷ USD – tương đương mức tăng 31% chỉ trong bốn tuần. Newmont dẫn đầu về giá trị tuyệt đối với 34 tỷ USD, trong khi AngloGold Ashanti tăng 41,6% sau khi lợi nhuận quý II tăng 58% và công bố chương trình mua lại cổ phiếu 2 tỷ USD.

Đồng – Động lực thầm lặng định hình lại bản đồ ngành

Nếu vàng tạo ra những cú sốc tăng giảm, thì đồng chính là nền tảng nâng đỡ toàn bộ đà tăng của năm 2026. Giá đồng lập kỷ lục trên 14.000 USD/tấn vào giữa tháng 8, kéo theo nhóm 12 công ty khai thác đồng trong bảng xếp hạng tăng thêm 70 tỷ USD chỉ trong một tháng. Southern Copper có thời điểm vượt Rio Tinto để chiếm vị trí thứ hai – lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ bộ đôi BHP-Rio Tinto bị phá vỡ, dù chỉ trong vài ngày.

Sự kiện này phản ánh một xu hướng lớn hơn: các công ty đa ngành đang ngày càng trở thành 'cá cược vào đồng'. BHP, sau khi công bố kết quả năm tài chính với doanh thu từ đồng vượt quặng sắt lần đầu tiên, đã tăng 57% từ đầu năm. Anglo American và Teck Resources đang tiến tới sáp nhập, tạo ra một thực thể chuyên về đồng. Ngay cả Rio Tinto, dù vẫn được phân loại là đa ngành, cũng đang chịu áp lực khi quặng sắt – nguồn thu chính – có triển vọng ảm đạm với giá dưới 100 USD/tấn.

Biến động 40%: Dấu hiệu của bong bóng hay tái cấu trúc?

Câu hỏi lớn nhất mà nhà đầu tư đặt ra là liệu mức biến động 40% một tháng của cổ phiếu khai khoáng là dấu hiệu của bong bóng hay sự tái cấu trúc lành mạnh. Nhìn vào lịch sử, năm 2026 đầy những cú sốc: tháng 3 chứng kiến 420 tỷ USD bốc hơi chỉ trong một tháng – mức giảm tồi tệ nhất từng ghi nhận. Sự phân cực giữa các công ty cũng rất rõ rệt.

Polyus, công ty vàng lớn nhất Nga, mất 24,3% giá trị chỉ trong một tháng do đình chỉ cổ tức đến 2030 và lo ngại về thuế gió lốc ở Moscow. Cổ phiếu này hiện được định giá chỉ khoảng 6.000 USD cho mỗi ounce vàng sản xuất hàng năm, trong khi Agnico Eagle được định giá tới 30.000 USD/ounce. Khoảng cách này cho thấy thị trường đang phân bổ vốn rất khác biệt giữa các công ty, phản ánh rủi ro địa chính trị và chiến lược tăng trưởng.

Sự gia nhập và rời khỏi bảng xếp hạng cũng diễn ra chóng mặt. Giá trị tối thiểu để vào Top 50 đã tăng từ 13,6 tỷ USD lên 15,6 tỷ USD chỉ trong một tháng. Managem của Morocco tăng hơn 170% từ đầu năm, trong khi Ivanhoe Mines bị loại sau khi cắt giảm dự báo sản lượng đồng tại Kamoa-Kakula. Điều này cho thấy dòng vốn đang chảy mạnh vào các công ty có dự án tăng trưởng rõ ràng và bị trừng phạt nặng nề với những công ty không đạt kỳ vọng.

Tác động vòng hai: Lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Đà tăng giá vàng và đồng không chỉ là câu chuyện của riêng ngành khai khoáng. Giá vàng từ 4.043 USD lên gần 4.660 USD trước khi hạ nhiệt, cùng với giá đồng lập kỷ lục, đang tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu. Chỉ số PPI của Mỹ dự kiến tăng 0,3% trong tháng 8 (so với 0% trước đó) sẽ là tín hiệu quan trọng. Nếu lạm phát sản xuất tăng, khả năng Fed tiếp tục duy trì lãi suất cao sẽ ảnh hưởng đến đồng USD và qua đó tác động ngược lại lên giá hàng hóa.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, diễn biến này là con dao hai lưỡi. CAD và AUD được hưởng lợi từ giá đồng và quặng sắt cao, nhưng nếu giá hàng hóa điều chỉnh, chúng sẽ chịu áp lực. Đáng chú ý, Australia đã vượt Canada trở thành quốc gia có giá trị khai khoáng lớn nhất thế giới với 538 tỷ USD, phản ánh sức mạnh của BHP, Rio Tinto và Fortescue. Trong khi đó, NOK – đồng tiền gắn với dầu mỏ – có thể chịu ảnh hưởng từ các yếu tố địa chính trị ở Trung Đông.

Theo dõi tiếp: PPI và tồn kho dầu

Tuần tới, thị trường sẽ tập trung vào chỉ số PPI của Mỹ (dự kiến công bố ngày 10/9) với dự báo tăng 0,3% so với tháng trước. Nếu số liệu vượt kỳ vọng, áp lực lạm phát có thể khiến Fed duy trì quan điểm hawkish, ảnh hưởng đến vàng và kim loại cơ bản. Bên cạnh đó, báo cáo tồn kho dầu thô API (ngày 10/9) sẽ cho biết nhu cầu năng lượng thực tế, từ đó tác động đến giá dầu và các đồng tiền liên quan. Sự phân hóa giữa vàng – đồng và quặng sắt sẽ tiếp tục là chủ đề chính, khi dòng vốn có thể chuyển dịch nhanh chóng giữa các nhóm tài sản.