Saudi Arabia đổ vốn vào năng lượng tái tạo Thổ Nhĩ Kỳ: chiến lược đa dạng hóa nguồn cung và tác động tới giá dầu

Dòng vốn Saudi đổ vào Thổ Nhĩ Kỳ: Lời giải cho bài toán đa dạng hóa năng lượng

Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ vừa ký thỏa thuận bổ sung 3 GW công suất năng lượng tái tạo, nâng tổng công suất theo kế hoạch lên 5 GW. Trước đó, Riyadh đã cam kết đầu tư 2 tỷ USD xây dựng hai nhà máy điện mặt trời tại Thổ Nhĩ Kỳ với tổng công suất 2 GW, đủ cung cấp cho 2,1 triệu hộ gia đình. Đây là khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào lĩnh vực năng lượng của Thổ Nhĩ Kỳ, được tài trợ hoàn toàn bằng vốn ngoại và tín dụng từ các tổ chức tài chính quốc tế.

Động thái này phản ánh chiến lược dài hơi của Saudi Arabia trong việc giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, đồng thời tận dụng vị thế trung tâm năng lượng mới nổi của Thổ Nhĩ Kỳ. Với việc Trung Đông đang bất ổn, các quốc gia châu Âu tìm kiếm tuyến năng lượng thay thế, Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên như một điểm trung chuyển chiến lược. Saudi Arabia không chỉ bán dầu mà còn muốn xuất khẩu công nghệ và vốn, qua đó gia tăng ảnh hưởng địa chính trị.

Thổ Nhĩ Kỳ: Từ phụ thuộc năng lượng đến tham vọng tự cung tự cấp

Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng gấp bốn lần công suất điện lắp đặt từ 32.000 MW lên 126.000 MW trong 24 năm qua, hiện đứng thứ ba châu Âu sau Đức và Pháp. Sản lượng dầu tăng gấp ba, khí đốt tăng gấp chín, xuất khẩu khoáng sản tăng gấp mười. Sản lượng khí đốt nội địa từ Biển Đen dự kiến tăng gấp đôi trong năm 2026 và gấp bốn vào năm 2028.

Tuy nhiên, bức tranh năng lượng vẫn còn những mảng màu xám. Than đá chiếm 34% sản lượng điện, và Thổ Nhĩ Kỳ nhập khẩu khoảng 2/3 lượng than cho sản xuất điện. Thủy điện đóng góp 17%, trong khi điện gió và mặt trời chiếm 22%. Dù vậy, sản lượng điện mặt trời đã tăng gấp đôi từ 2023 đến 2025, dù mới chỉ chiếm 10,5% tổng sản lượng. Chính phủ đặt mục tiêu 47% điện từ năng lượng tái tạo vào cuối thập kỷ này.

Tác động tới giá dầu và đồng tiền hàng hóa

Sự gia tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Thổ Nhĩ Kỳ, cùng với nỗ lực của Saudi Arabia trong đa dạng hóa nền kinh tế, có thể làm giảm áp lực tiêu thụ dầu trong dài hạn. Tuy nhiên, tác động ngắn hạn lên giá dầu vẫn bị chi phối bởi các yếu tố cung cầu hiện tại. Việc Thổ Nhĩ Kỳ tăng sản lượng khí đốt nội địa có thể giảm nhập khẩu năng lượng, qua đó cải thiện cán cân thương mại và hỗ trợ đồng lira – vốn đang chịu áp lực lạm phát.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này có ý nghĩa gián tiếp. Nếu giá dầu giảm do nguồn cung đa dạng hóa, CAD và NOK – vốn nhạy cảm với giá dầu – có thể chịu áp lực. Ngược lại, nếu căng thẳng Trung Đông leo thang khiến giá dầu tăng, các đồng tiền này có thể được hưởng lợi. Hiện tại, USD/JPY đang ở mức 160,08 (+0,43%), cho thấy đồng USD mạnh lên, trong khi EUR/USD giảm 0,63% còn 1,1578.

Thị trường hàng hóa và năng lượng: Những con số đáng chú ý

Giá vàng giảm mạnh 3,12% xuống 4.456,77 USD/ounce, phản ánh tâm lý risk-on khi đồng USD tăng. Chỉ số DXY tăng 0,55% lên 99,677, cho thấy dòng vốn đang quay trở lại Mỹ. Trong bối cảnh này, giá dầu có thể biến động mạnh khi các nhà đầu tư theo dõi sát diễn biến cung cầu. Thổ Nhĩ Kỳ đang tăng cường sản xuất năng lượng, trong khi Saudi Arabia vẫn duy trì chính sách cắt giảm sản lượng của OPEC+.

Các cuộc đấu giá năng lượng tái tạo của Thổ Nhĩ Kỳ (2,4 GW, hạn nộp hồ sơ ngày 13/10) sẽ là tín hiệu quan trọng cho dòng vốn quốc tế. Nếu thành công, Thổ Nhĩ Kỳ có thể đạt mục tiêu 120 GW công suất tái tạo vào 2035 sớm hơn dự kiến, qua đó giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Theo dõi tiếp: Các yếu tố có thể xoay chuyển thị trường

Nhà giao dịch cần chú ý đến các dữ liệu kinh tế Mỹ trong tuần tới, đặc biệt là PMI sản xuất và số việc làm trống JOLTs (dự báo 7,39 triệu). Những con số này sẽ ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất của Fed, qua đó tác động đến đồng USD và giá hàng hóa. Ngoài ra, diễn biến tại Trung Đông và các tuyên bố từ OPEC+ vẫn là yếu tố then chốt cho giá dầu. Sự hợp tác năng lượng Saudi – Thổ Nhĩ Kỳ có thể là tiền đề cho các thỏa thuận tương tự, tạo ra xu hướng đa dạng hóa nguồn cung dài hạn mà giới đầu tư cần theo dõi.