RBC vẽ kịch bản Brent vượt 120 USD: thị trường mới định giá được bao nhiêu?

Kịch bản 120 USD không còn là con số viển vông

Brent gần chạm 110 USD/thùng trong phiên hôm nay, còn cả Brent lẫn WTI đều đã vượt mốc 100 USD. Ở mức đó, dự báo của RBC Capital Markets rằng Brent có thể vượt 120 USD vào cuối năm nếu giao tranh ở Trung Đông tiếp diễn không còn mang tính cực đoan. Điều đáng chú ý là lý do phía sau: chuyên gia Helima Croft của RBC nhấn mạnh giao thông hàng hải qua Bab el-Mandeb đang bị đe doạ nghiêm trọng sau khi lực lượng Houthi kiểm soát cảng Mokha trên Biển Đỏ. Kiểm soát một cảng không làm thay đổi cán cân cung cầu toàn cầu ngay lập tức, nhưng nó mở rộng vùng rủi ro mà tàu chở dầu và hạ tầng năng lượng Saudi phải đối mặt — tức là làm tăng phần bù rủi ro địa chính trị trong giá, chứ không phải làm tăng nhu cầu.

Cùng lúc, căng thẳng ở phía bên kia bán đảo Arab, quanh eo biển Hormuz, vẫn chưa hạ nhiệt. Hai điểm nghẽn này nằm ở hai đầu của cùng một tuyến vận tải năng lượng, nên thị trường không còn định giá rủi ro đơn lẻ mà định giá một hành lang logistics bị đe doạ từ hai phía. Đó là lý do biên độ dao động của dầu đang rộng hơn nhiều so với biến động cung cầu thực tế.

Vòng hai lên lạm phát: từ giá dầu sang lợi suất trái phiếu

Cơ chế lan truyền đang diễn ra theo đúng trình tự kinh điển. Giá dầu tăng làm chi phí vận tải và nhiên liệu tăng, đẩy giá diesel lên — Bloomberg ghi nhận các nền kinh tế châu Á đang phải mở rộng hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp và hộ gia đình vì giá dầu và giá diesel leo thang. Chi phí năng lượng cao hơn sau đó thấm vào lạm phát lõi với độ trễ vài tháng, và đó là phần khiến các ngân hàng trung ương khó xử nhất.

Phản ứng trên thị trường trái phiếu đã rõ: đợt tăng giá dầu mới nhất kéo lợi suất trái phiếu lên, khi nhà đầu tư bắt đầu tính đến khả năng các ngân hàng trung ương chủ chốt phải nâng lãi suất. JP Morgan ước tính 8–9 nền kinh tế phát triển có thể tăng lãi suất trước cuối năm, gồm Mỹ, Nhật, bốn ngân hàng trung ương châu Âu trong đó có ECB, cùng Australia và New Zealand. Đáng lưu ý là JP Morgan mô tả đợt thắt chặt này sẽ còn nông, nhưng rủi ro nghiêng về phía hành động nhiều hơn do tăng trưởng vẫn bền bỉ, lạm phát lõi dai dẳng và áp lực giá hàng hoá.

Đây là điểm mấu chốt với người giao dịch: kịch bản dầu vượt 120 USD không chỉ là câu chuyện năng lượng, mà là câu chuyện lãi suất toàn cầu đảo chiều. Một cuộc chiến tranh tiền tệ chống lạm phát nhập khẩu sẽ khác hoàn toàn với chu kỳ nới lỏng mà thị trường quen thuộc.

Đồng tiền hàng hoá hưởng lợi, nhưng không đồng đều

Về mặt lý thuyết, giá dầu cao hỗ trợ các đồng tiền hàng hoá. Nhưng mức độ hưởng lợi rất khác nhau. NOK gắn chặt với dầu khí Biển Bắc và là kênh nhạy nhất với giá dầu Brent; CAD hưởng lợi từ dầu nhưng đồng thời chịu ảnh hưởng từ nền kinh tế Mỹ, khi lạm phát của đối tác thương mại lớn nhất tăng có thể kéo theo cả lãi suất lẫn tăng trưởng chậm lại; AUD nhạy với than, quặng sắt và khí hơn là dầu, nên mức độ hưởng lợi từ cú sốc dầu lần này nhỏ hơn.

Trên bảng giá hiện tại, DXY đứng ở 99,103 gần như đi ngang, EUR/USD ở 1,1601, USD/JPY ở 154,11 và vàng ở 4.345,42 USD. Vàng tăng 0,66% trong khi USD không đổi cho thấy dòng tiền phòng ngừa rủi ro đang chảy vào kim loại quý nhiều hơn là vào đồng USD — một tín hiệu cho thấy thị trường đang định giá rủi ro địa chính trị chứ chưa định giá một cú sốc lãi suất Fed.

Thị trường đã phản ánh bao nhiêu?

Brent trên 100 USD và tiệm cận 110 USD nghĩa là thị trường đã định giá phần lớn kịch bản gián đoạn vận tải hiện tại. Nhưng mốc 120 USD của RBC đòi hỏi một bước leo thang mới: tấn công trực diện hơn vào hạ tầng năng lượng Saudi hoặc gián đoạn thực sự ở Hormuz, chứ không chỉ là rủi ro. Khoảng cách từ 110 lên 120 USD là phần chưa được phản ánh đầy đủ.

Điểm kiểm tra quan trọng nhất trong ngày là dữ liệu CPI Mỹ lúc 19:30 giờ Việt Nam, với lạm phát lõi dự báo 2,4% so với cùng kỳ và lạm phát tổng thể dự báo 3,4%. Nếu lạm phát tổng thể vượt dự báo trong bối cảnh dầu đã trên 100 USD, thị trường sẽ bắt đầu định giá lại kịch bản Fed thắt chặt — và đó là lúc tương quan giữa dầu, lợi suất và các đồng tiền hàng hoá trở nên khó đoán hơn nhiều so với một cú sốc cung đơn thuần.

Điều cần theo dõi

Ba biến số cần bám sát: diễn biến quanh Bab el-Mandeb và Hormuz, vì mỗi bước leo thang ở đây trực tiếp đẩy phần bù rủi ro trong giá dầu; phản ứng của lợi suất trái phiếu sau dữ liệu CPI, vì đó là kênh truyền dẫn từ năng lượng sang lãi suất; và chênh lệch hiệu suất giữa NOK, CAD và AUD, vì nó cho biết thị trường đang định giá cú sốc dầu hay cú sốc lãi suất là chủ đạo. Cuối cùng, tuyên bố của Tổng thống Trump rằng chiến sự sẽ kết thúc sau bầu cử tháng 11 chưa được thị trường xác nhận — khi cả hai bên đều chưa đề cập đàm phán hoà bình, phần bù rủi ro khó thu hẹp nhanh.