GM và Ford chuyển hướng nhà máy pin EV thành trung tâm lưu trữ năng lượng: Chiến lược mới hay dấu hiệu dịch chuyển chuỗi cung ứng?

Từ thua lỗ EV đến tham vọng lưu trữ năng lượng

GM và Ford, hai hãng xe lớn nhất Detroit, đang chuyển đổi các nhà máy pin xe điện (EV) đang hoạt động dưới công suất thành trung tâm sản xuất hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Đây là bước đi nhằm biến khoản đầu tư từng ghi nhận thua lỗ hàng tỷ USD thành nguồn doanh thu mới, giữa bối cảnh nhu cầu xe điện tại Mỹ suy yếu trong khi thị trường lưu trữ năng lượng tăng trưởng bùng nổ.

Ford từng phải ghi nhận khoản xóa sổ lên tới 19,5 tỷ USD, còn GM chịu chi phí tích lũy 10,9 tỷ USD do thu hẹp mảng kinh doanh EV. Thay vì để công suất pin bị bỏ trống, cả hai hãng hiện tái sử dụng để sản xuất BESS phục vụ các tiện ích, trung tâm dữ liệu và khách hàng công nghiệp lớn tại Mỹ.

Chiến lược của Ford và GM: Tận dụng hạ tầng sẵn có

Ford đã thành lập công ty con Ford Energy vào cuối năm 2025, tái sử dụng nhà máy pin tại Glendale, Kentucky. Hãng dự kiến đầu tư khoảng 2 tỷ USD trong hai năm tới và đặt mục tiêu triển khai ít nhất 20 GWh lưu trữ pin mỗi năm vào cuối năm 2027. Tháng 5 vừa qua, Ford Energy đã ký thỏa thuận khung 5 năm với EDF Power Solutions Bắc Mỹ, cho phép đối tác này mua tối đa 4 GWh mỗi năm, tổng tiềm năng lên tới 20 GWh trong thời hạn hợp đồng.

GM cũng không đứng ngoài cuộc. Hãng đã ra mắt mảng kinh doanh lưu trữ năng lượng và công nghệ vehicle-to-grid. Đáng chú ý, GM hợp tác với Peak Energy để phát triển pin sodium-ion cho lưới điện quy mô lớn, đồng thời làm việc với Redwood Materials để tái sử dụng pin đã qua sử dụng – một bước tiến trong việc xây dựng chuỗi cung ứng pin khép kín.

Nhu cầu BESS tăng vọt nhờ trung tâm dữ liệu và lưới điện

Sự chuyển hướng này đến từ nhu cầu lưu trữ năng lượng tăng mạnh tại Mỹ. Theo báo cáo của SEIA và Benchmark Mineral Intelligence, quý II/2026, Mỹ lắp đặt kỷ lục 20,2 GWh công suất lưu trữ mới, nâng tổng nửa đầu năm lên 30,8 GWh. Trong tám tháng đầu năm, lượng điện cung cấp từ pin lưu trữ đã vượt toàn bộ năm 2025. EIA ước tính công suất lưu trữ pin quy mô tiện ích tăng trưởng trung bình 70%/năm trong ba năm qua.

Nguyên nhân chính đến từ sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ điện khổng lồ và đòi hỏi nguồn cung ổn định. BESS giúp giải quyết bài toán lưu trữ điện từ năng lượng tái tạo không liên tục và tăng cường độ tin cậy của lưới điện. Việc GM và Ford tham gia không chỉ tận dụng công suất dư thừa mà còn đáp ứng nhu cầu thị trường đang thiếu hụt nguồn cung.

Tác động đến chuỗi cung ứng và thị trường hàng hóa

Sự dịch chuyển này có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng pin toàn cầu. Khi các nhà sản xuất ô tô chuyển hướng sản xuất pin lưu trữ, nguồn cung pin cho xe điện có thể giảm, trong khi nhu cầu cho lưu trữ năng lượng tăng. Điều này có thể đẩy giá các kim loại như lithium, nickel, và cobalt lên cao, do nhu cầu từ cả hai lĩnh vực đều tăng. Ngoài ra, việc GM phát triển pin sodium-ion – công nghệ ít phụ thuộc vào lithium – có thể làm thay đổi cục diện cung cầu trong dài hạn.

Đối với các nhà giao dịch, cần theo dõi sát diễn biến giá lithium và các kim loại pin khác, cũng như các thông báo mở rộng công suất từ các nhà sản xuất pin. Sự thành công của chiến lược này sẽ phụ thuộc vào khả năng cạnh tranh về chi phí và chất lượng so với các nhà sản xuất BESS chuyên dụng như Tesla hay Fluence.

Những gì cần theo dõi tiếp

Trong các tuần tới, giới đầu tư nên chú ý đến số liệu tồn kho dầu thô API (dự kiến công bố 10/09) – vốn phản ánh nhu cầu năng lượng tổng thể – và chỉ số PPI của Mỹ (cùng ngày) để đánh giá áp lực lạm phát từ chi phí năng lượng. Ngoài ra, các thông tin về hợp đồng cung cấp BESS mới giữa Ford, GM với các tiện ích hoặc trung tâm dữ liệu sẽ là tín hiệu quan trọng cho tốc độ mở rộng của thị trường này. Sự thay đổi trong chính sách thuế quan đối với pin nhập khẩu cũng có thể tác động đến chiến lược của các hãng xe Mỹ.