Giàn khoan Mỹ tăng chậm sau cú sốc Hormuz: vì sao 100 USD chưa kéo được nguồn cung mới

Giá dầu vượt 100 USD nhưng phản ứng cung vẫn nhỏ giọt

Số liệu Baker Hughes công bố cuối tuần cho thấy tổng số giàn khoan dầu khí đang hoạt động tại Mỹ tăng lên 591 giàn, cao hơn 52 giàn so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó giàn dầu tăng thêm 1 lên 450 giàn, giàn khí tăng 2 lên 132 giàn, còn giàn hỗn hợp giữ nguyên ở 9 giàn. Nhìn vào con số tuyệt đối, đây là mức mở rộng đáng kể so với một năm trước. Nhưng đặt cạnh việc Brent đang giao dịch quanh 105,07 USD/thùng và WTI quanh 99,60 USD/thùng, mức tăng chỉ 1 giàn dầu trong kỳ báo cáo là tín hiệu cho thấy phản ứng cung vẫn rất dè dặt.

Điểm đáng chú ý là giá dầu đã tăng tới 10 USD/thùng chỉ trong một tuần, vậy mà tốc độ bổ sung giàn khoan không tương xứng. Đây không phải hiện tượng lạ. Chu kỳ đầu tư của ngành dầu khí đá phiến Mỹ có độ trễ nội tại: từ lúc quyết định tăng giàn, huy động đội khoan, đến khi dòng dầu thực sự chảy vào hệ thống thường mất vài tháng. Một phần vì các công ty khoan đã kỷ luật hơn về chi tiêu vốn sau giai đoạn bùng nổ rồi lao dốc trước đây, phần khác vì nguồn lực — nhân công, thiết bị, chuỗi cung ứng cát và hóa chất — không thể giãn ra tức thì.

Tồn kho và sản lượng: bức tranh chưa đồng pha

Dữ liệu EIA cho tuần kết thúc ngày 4/9 cho thấy sản lượng dầu thô Mỹ bình quân đạt 13,947 triệu thùng/ngày, tăng so với 13,862 triệu thùng/ngày của tuần trước và cao hơn 452.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức sản lượng cao, phản ánh các giếng đã khoan trước đó đang được đưa vào khai thác. Nhưng điều đáng lưu ý nằm ở chỗ khác: chỉ số Frac Spread của Primary Vision — ước tính số đội hoàn thiện giếng — đã giảm tuần thứ tư liên tiếp, xuống còn 178 đội, mức thấp nhất kể từ tháng 5.

Sự phân kỳ này rất quan trọng. Giàn khoan tăng nhẹ nhưng đội hoàn thiện giếng lại co lại. Nghĩa là lượng giếng đã khoan nhưng chưa được đưa vào khai thác đang tích tụ, và tốc độ chuyển hóa từ giàn khoan thành sản lượng thực tế đang chậm lại. Nếu xu hướng này kéo dài, mức tăng sản lượng trong các tháng tới có thể không theo kịp kỳ vọng của thị trường, ngay cả khi giá dầu neo cao.

Ở bậc thềm lưu vực, Permian giữ nguyên 268 giàn, cao hơn 14 giàn so với năm ngoái; Eagle Ford tăng 1 lên 51 giàn, cao hơn 9 giàn. Đây là những con số ổn định nhưng không cho thấy sự bùng nổ. Với một cú sốc nguồn cung quy mô như gián đoạn qua eo biển Hormuz, mức tăng này là quá nhỏ để bù đắp.

Cơ chế lan truyền: từ giá dầu sang lạm phát và tiền hàng hoá

Khi nguồn cung bị siết trong khi cầu chưa giảm tương ứng, giá năng lượng không chỉ dừng ở dầu thô. Chi phí vận tải, điện, phân bón và nguyên liệu đầu vào công nghiệp đều bị đẩy lên theo. Đây là kênh lạm phát chi phí đẩy — loại lạm phát mà ngân hàng trung ương khó xử lý bằng lãi suất vì nó không đến từ phía cầu.

Với các đồng tiền hàng hoá, tác động hai chiều. CAD hưởng lợi trực tiếp vì dầu là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Canada, nhưng đồng thời chịu áp lực nếu giá năng lượng cao làm suy yếu tăng trưởng toàn cầu. Lịch lạm phát Canada ngày 14/9 với dự báo 3,0% so với cùng kỳ và lạm phát lõi 2,3% sẽ là phép thử: nếu lạm phát năng lượng rò rỉ vào lõi, kỳ vọng chính sách của BoC sẽ dịch chuyển, kéo theo biến động của CAD. AUD và NOK cũng nhạy với chu kỳ hàng hoá, nhưng mức độ phụ thuộc vào dầu thô của họ thấp hơn Canada.

Chỉ số DXY hiện ở 99,131, gần như đi ngang, trong khi vàng ở 4.346,7 và USD/JPY ở 153,739. Việc USD không bật mạnh dù lạm phát năng lượng dai dẳng cho thấy thị trường đang định giá rủi ro tăng trưởng song song với rủi ro lạm phát — một trạng thái không thuận lợi cho các tài sản rủi ro nhưng lại hỗ trợ vàng.

Điều gì sẽ quyết định độ trễ phản ứng cung

Ba yếu tố cần theo dõi. Thứ nhất, liệu Frac Spread có chấm dứt đà giảm bốn tuần liên tiếp hay không — đây là chỉ báo sớm nhất về sản lượng tương lai. Thứ hai, diễn biến số giàn khoan trong hai đến ba tuần tới: nếu vẫn chỉ tăng 1-2 giàn mỗi kỳ trong khi dầu quanh 100 USD, thị trường sẽ buộc phải định giá lại mức độ thiếu hụt nguồn cung. Thứ ba, mức độ lan tỏa của giá năng lượng vào lạm phát lõi, đặc biệt qua dữ liệu Canada ngày 14/9 và các báo cáo việc làm Mỹ trong tuần.

Khoảng trống nguồn cung từ cú sốc Hormuz khó được lấp đầy bằng đá phiến Mỹ trong ngắn hạn, vì độ trễ từ giàn khoan đến dòng dầu tính bằng tháng chứ không phải tuần. Đó là lý do nhóm tiền hàng hoá vẫn có nền tảng để giữ sức mạnh tương đối, dù biến động sẽ phụ thuộc nhiều vào việc lạm phát lõi có bám trụ hay không.