Giá dầu leo thang bào mòn cán cân thương mại Ấn Độ: hóa đơn nhập khẩu tăng 48% dù khối lượng giảm

Cú sốc giá, không phải cú sốc khối lượng

Điểm đáng chú ý nhất trong dữ liệu nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ giai đoạn tháng 4-8/2026 không nằm ở khối lượng. Tổng nhập khẩu chỉ giảm 0,4%, từ 101,1 triệu tấn xuống 100,7 triệu tấn so với cùng kỳ năm trước. Nhưng hóa đơn thì tăng 48,4%, lên 74,8 tỷ USD — tức khoảng 24,4 tỷ USD chi thêm cho gần như cùng một lượng dầu.

Đây là dạng cú sốc thuần túy về giá. Với một quốc gia nhập khẩu hơn 100 triệu tấn dầu trong năm tháng, mỗi USD tăng thêm trên thùng không còn là con số trên bảng điện — nó chuyển thẳng thành thâm hụt thương mại, áp lực lên rupee và cuối cùng là lạm phát trong nước.

Cơ chế đằng sau con số 48%

Ba yếu tố cộng hưởng giải thích mức tăng này.

Thứ nhất, giá dầu quốc tế leo thang do chiến sự và dòng chảy dầu từ Trung Đông bị gián đoạn. Brent đã chạm lại mốc 100 USD/thùng, trong khi giá dầu nhập khẩu bình quân của Ấn Độ trong tháng 9 đang ở mức 114,8 USD/thùng theo dữ liệu chính phủ. Rổ dầu Ấn Độ là bình quân gia quyền giữa Dated Brent (ngọt) và bình quân Oman/Dubai (chua), nên khi cả hai chân của rổ cùng tăng, giá nhập khẩu bị đẩy lên nhanh hơn giá Brent niêm yết.

Thứ hai, chi phí vận tải. Cước trên tuyến chủ lực từ Ras Tanura (Ả Rập Xê Út) tới Ấn Độ đã tăng hơn 400% kể từ ngày 28/2 — thời điểm chiến sự bùng phát và Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Đây là loại chi phí không xuất hiện trong giá dầu thô giao ngay nhưng lại nằm trực tiếp trong hóa đơn nhập khẩu. Nó biến rủi ro địa chính trị thành chi phí thực, và chi phí đó không giảm khi căng thẳng lắng xuống.

Thứ ba, độ trễ hợp đồng. Giá dầu tháng 4-6 đã tăng 60% so với cùng kỳ, và mức tăng đó vẫn chưa phản ánh hết vào hóa đơn tháng 9. Nói cách khác, con số 48% của giai đoạn 4-8 còn là mức "đã chốt" — chi phí tháng 9 được dự báo sẽ còn cao hơn.

Vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hóa

Với Ấn Độ, kênh truyền dẫn rất rõ: hóa đơn dầu tăng → thâm hụt thương mại mở rộng → áp lực lên rupee → nhập khẩu lạm phát. Nhưng tác động không dừng ở biên giới Ấn Độ.

Một quốc gia nhập khẩu lớn thứ ba thế giới trả thêm gần 25 tỷ USD cho năng lượng sẽ phải tìm cách bù đắp. Các lựa chọn thường là giảm tiêu dùng nội địa, tăng trợ giá nhiên liệu, hoặc để đồng nội tệ yếu hơn — cả ba đều mang tính lạm phát. Đây chính là dạng "vòng hai" mà thị trường ngoại hối cần định giá: cú sốc giá hàng hóa không kết thúc ở hàng hóa, nó chảy vào CPI và vào chính sách tiền tệ.

Với các đồng tiền hàng hóa, bức tranh phân hóa hơn. CAD hưởng lợi trực tiếp khi giá dầu cao, nhưng lợi ích đó bị giới hạn bởi lo ngại tăng trưởng toàn cầu chậm lại do chi phí năng lượng. NOK cũng vậy — dầu Brent cao hỗ trợ ngân sách và đồng krone, song Na Uy không thể tách khỏi chu kỳ kinh tế châu Âu. AUD thì ở vị thế khác: nước này nhập khẩu dầu nhưng xuất khẩu than, khí và quặng, nên giá năng lượng cao là con dao hai lưỡi.

Điểm chung là tất cả các đồng tiền này đang giao dịch trong môi trường mà chỉ số DXY ở 100,357 và biến động rất hẹp — thị trường chưa định giá đầy đủ rủi ro lạm phát vòng hai từ năng lượng.

Điều cần theo dõi

Trước mắt, dữ liệu tồn kho dầu thô API dự báo giảm 0,5 triệu thùng sau mức tăng 7,14 triệu thùng kỳ trước sẽ là phép thử đầu tiên cho câu hỏi liệu nguồn cung có đang thắt lại thật hay không. Nếu tồn kho giảm đúng như dự báo trong khi cước vận tải vẫn neo cao, áp lực lên hóa đơn nhập khẩu của các nước châu Á sẽ chưa hạ nhiệt.

Về phía chính sách, các phát biểu của Fed Williams, Jefferson và Barkin trong hai ngày tới sẽ cho thấy Fed đang nhìn nhận rủi ro năng lượng ở mức nào. Nếu giọng điệu nghiêng về lo ngại lạm phát dai dẳng, đồng USD có thể tìm lại hỗ trợ — và điều đó lại càng làm hóa đơn dầu bằng USD của Ấn Độ thêm nặng.

Điểm cần bám sát là liệu giá dầu nhập khẩu bình quân của Ấn Độ có vượt xa mức 114,8 USD/thùng trong tháng 9 hay không, và liệu rupee có buộc phải điều chỉnh để hấp thụ cú sốc này. Đó là hai biến số quyết định liệu vòng hai lạm phát từ năng lượng có lan rộng hơn trong quý IV.