Giá dầu WTI rơi bốn phiên liên tiếp: nguồn cung Saudi lấn át phần bù rủi ro Trung Đông

Cung thật đang thắng câu chuyện rủi ro

Dầu thô WTI của Mỹ nối dài đà giảm sang phiên thứ tư liên tiếp, giao dịch quanh 91,90 USD/thùng và mất 3,54% trong ngày. Điểm đáng chú ý là đợt bán tháo này diễn ra giữa lúc căng thẳng Trung Đông chưa hề hạ nhiệt: lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn vừa phóng tên lửa và drone vào thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, còn xung đột Mỹ–Iran đang bước sang tháng thứ bảy mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nếu thị trường vẫn định giá một phần bù rủi ro địa chính trị đáng kể, lẽ ra giá dầu phải được nâng đỡ. Việc giá rơi bất chấp tin xấu cho thấy dòng tiền đang xếp hạng lại thứ tự ưu tiên: bằng chứng về nguồn cung thực tế có sức nặng lớn hơn kịch bản gián đoạn giả định. Đây là dấu hiệu kinh điển của một thị trường đã chán ngấy việc trả tiền cho rủi ro chưa hiện thực hoá.

Vì sao nguồn cung Saudi đang lấn át

Ba mảnh ghép củng cố lập luận trên. Thứ nhất, JPMorgan nhận định dòng dầu thô Saudi vẫn "sung mãn đến bất ngờ" bất chấp gián đoạn ở đường ống Đông–Tây. Thứ hai, Saudi Arabia kỳ vọng đường ống Đông–Tây phục hồi khoảng một nửa công suất trong vài ngày tới, sau khi bị buộc phải đóng sau một cuộc tấn công bằng drone. Thứ ba, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper cho biết lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz trong hai tuần qua đạt mức cao nhất trong sáu tháng, nhờ hoạt động hộ tống của hải quân Mỹ và chiến dịch rà phá mìn.

Cần nhấn mạnh rằng đường ống Đông–Tây và eo biển Hormuz là hai huyết mạch khác nhau. Đường ống nối mỏ phía đông với Biển Đỏ, cho phép Saudi xuất khẩu mà không cần đi qua Hormuz. Việc cả hai tuyến đều cho thấy sự phục hồi cùng lúc đã triệt tiêu phần lớn lý do để thị trường duy trì phần bù rủi ro ở mức cao. Nói cách khác, thị trường không còn mua câu chuyện "thiếu hụt nguồn cung" — ít nhất là chưa.

Tồn kho là phép thử tiếp theo

Dữ liệu thị trường đang nghiêng về phía cung. Chỉ số DXY ở mức 100,332, giảm 0,09%, tức đồng USD hơi yếu — yếu tố lẽ ra hỗ trợ nhẹ cho dầu vì hàng hoá định giá bằng USD trở nên rẻ hơn với người mua ngoài Mỹ. Việc WTI vẫn giảm trong bối cảnh USD mềm càng cho thấy áp lực bán xuất phát từ yếu tố cung, không phải từ câu chuyện tỷ giá.

Biến số cần theo dõi gần nhất là báo cáo tồn kho dầu thô API dự kiến công bố lúc 03:30 ngày 23/09 theo giờ Việt Nam. Đây là phép thử trực tiếp: nếu tồn kho tăng, thị trường sẽ có thêm bằng chứng rằng nguồn cung đang vượt cầu và đà giảm có cơ sở kéo dài. Nếu tồn kho giảm, đó là tín hiệu cầu vẫn đủ khoẻ để hấp thụ lượng dầu Saudi tăng thêm, và phần bù rủi ro có thể quay lại nhanh chóng. Lưu ý API thường đi trước EIA một ngày và hai báo cáo thường chênh nhau dưới 1% trong khoảng 75% trường hợp.

Tác động vòng hai lên lạm phát và đồng tiền hàng hoá

Giá dầu giảm có độ trễ tác động tới lạm phát. Xăng dầu là đầu vào trực tiếp của chi phí vận tải, sản xuất và điện năng; khi giá năng lượng hạ nhiệt, áp lực giá ở tầng chi phí sẽ dịu đi sau vài tuần tới vài tháng. Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương vẫn nhạy cảm với lạm phát dịch vụ, một cú hạ nhiệt từ năng lượng là trợ lực cho phe ôn hoà. Tuy nhiên, cần thận trọng: nếu căng thẳng Trung Đông leo thang trở lại và đẩy giá dầu bật tăng, hiệu ứng này đảo chiều rất nhanh vì phần bù rủi ro có thể được cộng lại chỉ trong vài phiên.

Với các đồng tiền hàng hoá, tác động phân hoá rõ hơn. CAD chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dầu, nên chuỗi bốn phiên giảm của WTI là lực cản với đồng bạc xanh Canada. AUD ít nhạy với dầu hơn nhưng chịu tác động qua kênh khẩu vị rủi ro và giá quặng sắt, than — những mặt hàng cùng nhóm năng lượng và kim loại công nghiệp. NOK của Na Uy gắn chặt với dầu Brent và khí đốt, nên đà suy yếu của dầu thô là yếu tố bất lợi. Điểm chung: khi thị trường tin rằng cung năng lượng không bị gián đoạn, phần bù rủi ro bị rút khỏi giá dầu đồng thời bị rút khỏi các đồng tiền hàng hoá.

Điều cần theo dõi

Trong ngắn hạn, ba sự kiện đáng chú ý: báo cáo tồn kho API lúc 03:30 ngày 23/09, cùng các phát biểu của Fed gồm Williams (21:05) và Jefferson (21:20) hôm nay, và Barkin (00:00 ngày 23/09). Phát biểu của quan chức Fed quan trọng ở chỗ chúng định hình kỳ vọng về lãi suất, qua đó tác động tới USD và gián tiếp tới giá dầu.

Về mặt cấu trúc, câu hỏi lớn là liệu xuất khẩu Saudi mạnh và lưu lượng Hormuz cao có phải là trạng thái bền vững hay chỉ là giai đoạn tạm lắng trước một sự cố mới. Với xung đột Mỹ–Iran chưa có hồi kết, phần bù rủi ro chưa thể bị xoá sổ hoàn toàn. Nhà giao dịch nên theo dõi mức độ phục hồi thực tế của đường ống Đông–Tây, diễn biến quanh Hormuz, và phản ứng của giá dầu với các báo cáo tồn kho — đó là cách kiểm chứng xem cung thật có thực sự đang thắng thế hay không.