Bab al-Mandab thành điểm nghẽn thứ hai: thị trường dầu đang định giá thiếu phần bù rủi ro Biển Đỏ

Hai điểm nghẽn cùng lúc: cấu trúc rủi ro đã đổi khác

Trong nhiều thập niên, câu chuyện rủi ro nguồn cung dầu luôn xoay quanh một cái tên duy nhất: eo biển Hormuz. Nay cấu trúc đó đã thành hai lớp. Houthi kiểm soát gần như toàn bộ bờ Biển Đỏ của Yemen, đồng nghĩa Bab al-Mandab nằm trong tầm ảnh hưởng trực tiếp của nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn. Trong khi đó, cuộc chiến Mỹ-Iran từ cuối tháng Hai đã khiến Hormuz gần như đóng hoàn toàn.

Điểm mấu chốt với người giao dịch không nằm ở việc Bab al-Mandab có bị chặn hay không, mà ở chỗ nó chiếm khoảng 6% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Con số này nghe nhỏ, nhưng khi Hormuz đã tê liệt, phần trăm đó trở thành tuyến thoát hiểm duy nhất còn lại — và bị đe doạ cùng lúc.

Đường ống Đông-Tây: tuyến dự phòng đã hỏng

Saudi Arabia từng xây đường ống Đông-Tây chính là để có đường vòng khi Hormuz bị tắc. Nay chính tuyến này bị đánh hỏng bằng drone, buộc Riyadh tạm đóng. Theo Kpler, nếu đường ống ngừng hoạt động một tháng, thế giới mất khoảng 120 triệu thùng dầu.

Đây là điểm tôi cho rằng thị trường chưa định giá đủ. Một sự cố kỹ thuật có thể sửa trong vài tuần, nhưng một đường ống nằm trong tầm bắn của drone thì không thể xem là "tạm thời" theo nghĩa thông thường. Chưa rõ khi nào đường ống hoạt động trở lại, và chính sự mơ hồ đó mới là thứ đẩy phần bù rủi ro lên.

Giá dầu đã phản ứng: chạm 110 USD/thùng ngày 15/9, mức cao nhất trong nhiều tháng, trước khi hạ nhiệt đôi chút. Goldman Sachs cảnh báo có thể lên 120 USD nếu xung đột Iran và Yemen tiếp diễn. Nhưng cần đọc kỹ: 110 USD là phản ứng với tin tức, không phải mức giá đã bao hàm kịch bản đường ống đóng cả tháng cộng với Bab al-Mandab bị chặn một phần.

Vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hoá

Cơ chế lan truyền ở đây khá rõ. Dầu đắt đẩy chi phí vận tải, phân bón, hoá dầu — tức là lạm phát hàng hoá quay lại đúng lúc nhiều ngân hàng trung ương đang cân nhắc nới lỏng. Với Fed, một cú sốc năng lượng kéo dài làm phức tạp cả hai hướng: nó vừa là lạm phát, vừa là thuế lên tăng trưởng.

Với các đồng tiền hàng hoá, tác động không đồng đều. CAD và NOK hưởng lợi tương đối khi giá dầu neo cao — NOK nhạy hơn vì Na Uy vừa là nước xuất khẩu dầu vừa là nước xuất khẩu khí đốt sang châu Âu, vốn đang phải thay thế nguồn Nga. AUD thì khác: nước này xuất khẩu năng lượng nhưng cũng là nền kinh tế nhập khẩu nhiên liệu tinh chế, nên lợi ích bị chia đôi và AUD thường phản ứng chậm hơn với cú sốc dầu.

Bối cảnh vĩ mô hiện tại củng cố thêm điều này. DXY ở 100.509, vàng 4329 USD, EUR/USD 1.14488, USD/JPY 157.243. Một chỉ số USD không bật mạnh dù rủi ro địa chính trị leo thang cho thấy dòng tiền trú ẩn đang chảy vào vàng nhiều hơn là vào USD — điều thường thấy khi cú sốc mang tính nguồn cung hàng hoá hơn là cú sốc tài chính.

Điều cần theo dõi

Ba thứ đáng bám sát trong những phiên tới. Thứ nhất là tồn kho dầu thô Mỹ qua API, dự báo -0.5 triệu thùng so với mức tăng 7.14 triệu thùng kỳ trước — nếu tồn kho giảm đúng như dự báo trong khi nguồn cung Biển Đỏ bị đe doạ, đó là tín hiệu căng thẳng thực sự chứ không chỉ là tin tức. Thứ hai là diễn biến quanh đường ống Đông-Tây: bất kỳ thông tin nào về thời điểm khôi phục đều là chất xúc tác hai chiều. Thứ ba là các phát biểu của Fed (Williams, Jefferson, Barkin) trong 24 giờ tới — nếu họ bắt đầu nhắc tới rủi ro năng lượng trong bức tranh lạm phát, thị trường sẽ phải định giá lại kỳ vọng lãi suất, và đó là lúc tác động vòng hai từ dầu chuyển sang tiền tệ.