Quảng cáo
Quảng cáo
Công suất lọc dầu Mỹ đã chạm 98% trong khi tồn kho diesel thấp hơn 13% so với trung bình 5 năm và giá diesel lần đầu vượt 6 USD/gallon. Nhà Trắng nghiên cứu kích hoạt Defense Production Act để mở rộng và nâng hiệu suất nhà máy lọc dầu, động thái có thể tác động vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hoá như CAD, AUD, NOK.
Điểm đáng chú ý nhất trong cấu trúc thị trường năng lượng lúc này không nằm ở giá dầu thô, mà ở chênh lệch giữa giá sản phẩm tinh chế và giá dầu thô. Công suất lọc dầu của Mỹ đạt 98% vào cuối tháng 8, sau ba tháng liên tiếp duy trì trên 95% — chuỗi dài nhất kể từ năm 2000. Nói cách khác, hệ thống lọc dầu trong nước gần như không còn dư địa để tăng thêm sản lượng, bất kể giá đầu vào có hấp dẫn đến đâu.
Khi một hệ thống chạy ở 98% công suất, phần tăng thêm của cầu không thể được đáp ứng bằng cách tăng tốc. Nó chỉ có thể được đáp ứng bằng cách lấy hàng từ tồn kho — và tồn kho chính là nơi đang cạn dần. Dự trữ diesel của Mỹ hiện thấp hơn 13% so với trung bình 5 năm, và giá diesel đã vượt 6 USD/gallon lần đầu tiên. Đây là dạng khan hiếm có tính cấu trúc, không phải hiện tượng thời vụ.
Áp lực không chỉ đến từ phía cầu. Phillips 66 ước tính khoảng 7 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu đang ngoại tuyến tại châu Á và Trung Đông, cộng thêm 1,4 triệu thùng/ngày không khả dụng ở Nga. Đây là mức thiệt hại công suất đáng kể, và nó xảy ra đúng lúc công suất của Mỹ đã kín lịch.
Cơ chế lan truyền ở đây khá rõ: khi công suất lọc dầu toàn cầu bị cắt giảm trong khi nhu cầu nhiên liệu vẫn ổn định, phần bù đắp buộc phải đến từ các nhà máy còn vận hành. Mỹ đang đóng vai trò đó, nhưng đã chạm trần. Kết quả là giá sản phẩm tinh chế tăng nhanh hơn giá dầu thô, biên lọc dầu giãn ra, và chi phí năng lượng thực tế cho hộ gia đình và doanh nghiệp tăng mạnh hơn mức mà chỉ số giá dầu thô gợi ý.
Nhà Trắng đang cân nhắc dùng Defense Production Act để bổ sung công suất lọc dầu. Cơ sở pháp lý đã được đặt từ tháng 4, khi Tổng thống Trump ban hành quyết định tổng thống tuyên bố năng lực sản xuất, lọc dầu và logistics dầu khí trong nước là thiết yếu cho quốc phòng, cho phép sử dụng các công cụ tài chính theo Mục 303 của DPA.
Cần phân biệt rõ bản chất của công cụ này. DPA cho phép chính phủ cấp hỗ trợ tài chính và định hướng nguồn lực công nghiệp, nhưng nó không tạo ra thùng dầu ngay lập tức. Chính các giám đốc điều hành lọc dầu đã nói với quan chức chính quyền rằng tiền liên bang sẽ tạo ra thêm thùng nhanh hơn nếu dùng để mở rộng nhà máy hiện hữu hoặc nâng cao hiệu suất, thay vì xây mới. Một nhà máy lọc dầu hoàn toàn mới tiêu tốn hàng tỷ USD và nhiều năm — bài học từ dự án America First Refining tại Cảng Brownsville, công suất 168.000 thùng/ngày, được công bố hồi tháng 3 như nhà máy lọc dầu mới đầu tiên của Mỹ sau gần 50 năm, vẫn chưa rõ có thể tiếp cận nguồn vốn DPA hay không.
Vì vậy, tác động của DPA lên giá diesel trong ngắn hạn là giới hạn. Điều nó thay đổi là kỳ vọng về công suất trong trung hạn, và quan trọng hơn, là tín hiệu rằng chính phủ sẵn sàng can thiệp khi một mặt hàng thiết yếu vượt ngưỡng chính trị.
Diesel không phải mặt hàng tiêu dùng cuối cùng — nó là đầu vào của hầu hết chuỗi vận tải. Giá diesel trên 6 USD/gallon thấm vào chi phí vận chuyển hàng hoá, chi phí nông nghiệp, chi phí khai thác, rồi mới đến giá bán lẻ. Đây chính là kênh mà một cú sốc năng lượng chuyển thành lạm phát lõi, và là lý do các ngân hàng trung ương khó bỏ qua biến động năng lượng dù thường tuyên bố nhìn vào lạm phát lõi.
Với các đồng tiền hàng hoá, cơ chế phân hoá khá rõ:
Trên bảng giá, chỉ số DXY đứng ở 99,094 gần như không đổi, vàng ở 4.346,23 USD (+0,68%) — mức cao phản ánh dòng tiền phòng ngừa lạm phát vẫn đang chảy vào kim loại quý. USD/JPY ở 153,468 (-0,62%) cho thấy đồng yên đang được hỗ trợ, một phần vì Nhật Bản là nền kinh tế nhập khẩu năng lượng lớn và cũng là nơi trú ẩn khi rủi ro địa chính trị gia tăng.
Ba biến số nên nằm trong danh sách theo dõi: thứ nhất, liệu có quyết định chính thức nào về DPA được công bố, và nếu có, tiền được phân bổ cho mở rộng nhà máy hiện hữu hay cho dự án xây mới; thứ hai, diễn biến tồn kho diesel Mỹ trong các báo cáo hàng tuần, vì mức thấp hơn 13% so với trung bình 5 năm là ngưỡng mà thị trường đang rất nhạy; thứ ba, số lạm phát Canada ngày 14/9, vì nó là phép đo trực tiếp xem cú sốc năng lượng đã truyền vào giá tiêu dùng của một nền kinh tế hàng hoá hay chưa. Thêm vào đó, các gián đoạn công suất lọc dầu ở châu Á, Trung Đông và Nga — hiện ở mức 7 triệu thùng/ngày và 1,4 triệu thùng/ngày — là biến số quyết định liệu biên lọc dầu có tiếp tục giãn rộng hay không.
Tổng hợp và phân tích từ OilPrice.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
