Colombia đảo chiều chính sách năng lượng: hồi sinh dầu khí có làm thay đổi cục diện nguồn cung?

Colombia đảo chiều chính sách năng lượng: hồi sinh dầu khí có làm thay đổi cục diện nguồn cung?

Sau nhiều năm theo đuổi chính sách "Chuyển dịch năng lượng công bằng" dưới thời cựu Tổng thống Gustavo Petro, Colombia đang chứng kiến một bước ngoặt lớn khi tân Tổng thống Abelardo de la Espriella tuyên bố sẽ khôi phục vai trò của ngành dầu khí trong nền kinh tế. Động thái này không chỉ mang ý nghĩa chính trị nội bộ mà còn có thể tác động đến thị trường năng lượng khu vực và giá dầu toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung vẫn đang chịu nhiều áp lực từ các yếu tố địa chính trị.

Từ cấm thăm dò đến mở đường cho fracking

Chính quyền Petro trước đây đã áp dụng lệnh cấm ký hợp đồng thăm dò dầu, khí và than mới, đồng thời đẩy mạnh đầu tư vào năng lượng tái tạo, giúp công suất điện gió và mặt trời tăng từ 200 MW (2022) lên hơn 4.300 MW vào năm 2026. Tuy nhiên, chính sách này đã khiến sản lượng dầu thô trung bình của Colombia giảm 4% xuống còn 746.000 thùng/ngày, trong khi dự trữ dầu thô giảm 54 triệu thùng. Đáng chú ý, nhập khẩu khí đốt tăng vọt từ 3% (2023) lên 31% nhu cầu tiêu thụ nội địa vào năm 2025, cho thấy sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung bên ngoài.

Tân Tổng thống de la Espriella, trong bài phát biểu nhậm chức tại Cali, đã cam kết cho phép khai thác dầu khí bằng công nghệ fracking (bẻ gãy thủy lực) theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, đồng thời khôi phục vai trò của Ecopetrol - tập đoàn dầu khí quốc doanh. Ông nhấn mạnh: "Tôi tin vào chuyển dịch năng lượng, nhưng quá trình đó phải được xây dựng từ sức mạnh, không phải từ sự yếu kém; từ tự cung tự cấp, không phải từ phụ thuộc." Đây là sự đảo ngược rõ rệt so với chính sách của người tiền nhiệm, vốn ưu tiên loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch.

Ecopetrol: Từ khủng hoảng đến kế hoạch mở rộng

Dưới thời Petro, Ecopetrol phải đối mặt với lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng do thuế suất tăng cao, các hạn chế về fracking và sự can thiệp của chính phủ vào hoạt động kinh doanh. Năm 2025, lợi nhuận cả năm của Ecopetrol giảm gần 40% xuống còn khoảng 9.000 tỷ peso (2,85 tỷ USD), mức thấp nhất kể từ năm 2017. Doanh thu cũng giảm 10,2% so với cùng kỳ xuống còn 119.700 tỷ peso (38 tỷ USD). Tổng chuyển giao cho chính phủ (thuế, phí, cổ tức) lên tới 35.000 tỷ peso (11,1 tỷ USD) mỗi năm, cao hơn nhiều so với các nhiệm kỳ trước, gây áp lực lớn lên dòng tiền của công ty.

Tuy nhiên, với chính sách mới, Ecopetrol đang điều chỉnh kế hoạch đầu tư năm 2026 với tổng vốn từ 22.000 đến 27.000 tỷ peso (khoảng 5,7-7 tỷ USD). Khoảng 70% ngân sách (17.200 tỷ peso) sẽ dành cho thượng nguồn hydrocarbon, nhằm khoan tới 430 giếng phát triển, chủ yếu trong nước. Phần còn lại (30%) sẽ dành cho truyền tải điện, cơ sở hạ tầng giao thông và năng lượng sạch, nhưng chỉ khoảng 3% trong số đó là các dự án tái tạo trực tiếp. Điều này cho thấy sự ưu tiên rõ ràng cho khai thác dầu khí, đồng thời tận dụng dòng tiền từ các tài sản quốc tế, như các mỏ ở Brazil, để tái đầu tư vào phát triển hydrocarbon trong nước.

Tác động đến nguồn cung và giá dầu khu vực

Colombia là nhà sản xuất than lớn nhất Nam Mỹ và là nhà sản xuất dầu thô lớn thứ hai khu vực, chỉ sau Brazil. Việc nước này quay lại ưu tiên khai thác dầu khí có thể giúp ổn định sản lượng trong trung hạn, đặc biệt khi sản lượng hiện tại đang ở mức thấp hơn tiềm năng. Tuy nhiên, tác động đến giá dầu toàn cầu có thể không lớn do sản lượng của Colombia chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng cung thế giới. Dẫu vậy, điều này có thể tạo ra sự thay đổi trong cân bằng cung cầu khu vực, đặc biệt nếu các chính sách khuyến khích đầu tư nước ngoài được thực thi hiệu quả.

Một điểm quan trọng là quyết định cho phép fracking, vốn bị cấm trước đây, có thể mở ra tiềm năng khai thác từ các mỏ đá phiến, giúp Colombia tăng sản lượng đáng kể trong dài hạn. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với rủi ro về môi trường và sự phản đối từ các nhóm bảo vệ môi trường, có thể gây ra những tranh cãi chính trị và pháp lý. Với việc Ecopetrol chiếm gần 2/3 sản lượng dầu khí của cả nước, thành công của kế hoạch này sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng huy động vốn và quản trị của công ty.

Những gì nhà giao dịch cần theo dõi

Trong bối cảnh giá dầu Brent và WTI đang chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố vĩ mô và địa chính trị (như căng thẳng tại Hormuz), sự thay đổi chính sách của Colombia có thể là một yếu tố bổ sung cần tính đến. Nhà giao dịch nên theo dõi các số liệu sản lượng dầu thô của Colombia trong các báo cáo hàng tháng, cũng như kế hoạch đầu tư chi tiết của Ecopetrol trong các quý tới. Ngoài ra, diễn biến tại kho dự trữ dầu thô của Mỹ (theo dữ liệu API và EIA) và các quyết định của OPEC+ sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định hơn đối với giá dầu toàn cầu. Sự trở lại của Colombia với vai trò là một nhà sản xuất dầu tích cực có thể góp phần làm dịu lo ngại về nguồn cung, nhưng tác động thực sự chỉ rõ ràng khi các dự án mới đi vào hoạt động.