Quảng cáo
Quảng cáo
Một thẩm phán liên bang Mỹ đã chặn luật Climate Change Superfund của New York, vốn dự kiến buộc các công ty nhiên liệu hóa thạch trả tới 75 tỷ USD cho 25 năm. Phán quyết làm mờ đi kênh truyền dẫn từ rủi ro khí hậu sang dòng tiền của ngành dầu khí, nhưng không xóa bỏ hoàn toàn rủi ro pháp lý dài hạn.
Tháng 12/2024, Thống đốc New York Kathy Hochul ký luật Climate Change Superfund Act, yêu cầu các công ty gây ô nhiễm nhiên liệu hóa thạch lớn phải chi trả khoảng 3 tỷ USD mỗi năm trong 25 năm, tổng cộng lên tới 75 tỷ USD. Nguồn thu được thiết kế để chi cho khôi phục đất ngập nước ven biển, nâng cấp đường sá và cầu, cải tạo hệ thống thoát nước mưa, và ứng phó thiên tai — những hạng mục mà ngân sách bang phải gánh thay.
Thẩm phán liên bang Brenda Sannes, chánh án Tòa án Quận phía Bắc New York, đã ra phán quyết dài 63 trang, cho rằng luật này xung đột với luật liên bang và không thể thực thi. Bà gọi đây là biện pháp "bất thường và có tính bao trùm", dẫn lại tiền lệ từ phán quyết năm 2021 của Vòng phúc thẩm thứ hai trong vụ Thành phố New York kiện Chevron. Đây là điểm mấu chốt: tòa án không phán xử về khoa học khí hậu, mà về thẩm quyền — liệu một bang có thể tự tạo cơ chế thu ngân sách nhắm vào một nhóm ngành cụ thể hay không.
Với nhà giao dịch, câu hỏi trung tâm là: chi phí khí hậu có còn là một khoản mục định giá được vào dòng tiền tương lai của ngành dầu khí hay không?
Trước phán quyết, luật New York tạo ra một kênh truyền dẫn khá cụ thể: nếu được thực thi, khoảng 3 tỷ USD/năm là dòng tiền mặt chảy ra khỏi các công ty dầu khí lớn trong 25 năm — một khoản nợ tiềm tàng có thể chiết khấu vào định giá cổ phiếu năng lượng, vào chi phí vốn của ngành, và gián tiếp vào giá dầu qua kỳ vọng giảm đầu tư thượng nguồn. Đây là dạng rủi ro chuyển sắc từ "không định lượng được" sang "có thể mô hình hóa".
Phán quyết đảo ngược trạng thái đó. Khoản nợ 75 tỷ USD biến mất khỏi bảng cân đối kỳ vọng, ít nhất trong ngắn và trung hạn. Nhưng nó không biến mất khỏi hệ thống pháp lý: Bộ Tư pháp Mỹ đã đệ đơn riêng chống luật này tại Tòa án Quận phía Nam New York, và vụ việc vẫn đang chờ xử lý. Vermont là bang duy nhất khác đã thông qua luật superfund khí hậu, và hiện đối mặt với vụ kiện tương tự.
Phía thắng rõ ràng là các bang sản xuất nhiên liệu hóa thạch và chính ngành dầu khí. Tổng chưởng lý West Virginia, JB McCuskey, gọi đây là "thắng lợi lớn" trong cuộc chiến chống các bang tự cân đối ngân sách bằng chi phí của ngành than, dầu và khí. Các bang Cộng hòa và hiệp hội doanh nghiệp từ lâu lập luận rằng người dân được hưởng lợi từ nhiên liệu hóa thạch trong giai đoạn 2000–2024, khi các lựa chọn tái tạo chưa sẵn có.
Phía thua là liên minh ủng hộ quy định. Tổ chức Make Polluters Pay kêu gọi Tổng chưởng lý Tish James kháng cáo ngay, cho rằng phán quyết dựa trên tiền lệ gây tranh cãi từ một vụ án bản chất khác. Thượng nghị sĩ bang Liz Krueger, người bảo trợ luật, nhấn mạnh bà đã dự liệu "nhiều vòng đấu pháp lý" trước khi luật có hiệu lực.
Về mức độ định giá: thị trường năng lượng toàn cầu gần như không phản ứng với tin này, vì luật chưa từng có hiệu lực và xác suất thực thi vốn đã thấp. Điều đáng chú ý là bối cảnh vĩ mô hiện tại — chỉ số DXY ở 100.215, vàng 4.380,77 USD/oz tăng 0,91%, USD/JPY 156,854 tăng 0,58% — cho thấy dòng tiền đang chạy theo câu chuyện lãi suất và trú ẩn, không phải theo rủi ro khí hậu. Nói cách khác, kênh truyền dẫn từ khí hậu sang giá dầu vẫn chưa hoạt động ở tầng định giá thị trường.
Phán quyết của Sannes không phải dấu chấm hết. Ba biến số cần theo dõi:
Thứ nhất, New York có kháng cáo hay không. Hochul chưa tuyên bố, nhưng cố vấn Ken Lovett nói bang đang "xem xét các bước tiếp theo". Một kháng cáo lên Vòng phúc thẩm thứ hai có thể đảo ngược hoặc củng cố tiền lệ.
Thứ hai, vụ kiện tại Vermont. Nếu luật superfund khí hậu ở Vermont sống sót qua thử thách pháp lý, các bang khác có thể học theo — và rủi ro định lượng quay lại bàn. Nếu Vermont thất bại, làn sóng lập pháp khí hậu cấp bang gần như đóng băng.
Thứ ba, vụ kiện của Bộ Tư pháp tại Tòa án Quận phía Nam New York vẫn đang chờ. Đây là đường đi pháp lý độc lập với phán quyết của Sannes và có thể tạo ra kết quả khác.
Theo dõi diễn biến kháng cáo của New York và phán quyết Vermont trong các tuần tới, vì chúng quyết định liệu "rủi ro khí hậu" có trở thành một khoản mục định giá được trong mô hình dòng tiền ngành dầu khí hay tiếp tục nằm ngoài bảng. Song song, theo dõi phản ứng của cổ phiếu năng lượng lớn và chênh lệch giá dầu WTI–Brent trước các tin pháp lý loại này — nếu thị trường bắt đầu chiết khấu, đó là dấu hiệu kênh truyền dẫn đã hoạt động trở lại.
Tổng hợp và phân tích từ OilPrice.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
