Houthi kiểm soát cảng Mokha: áp lực mới lên eo biển Bab el-Mandeb và giá dầu

Sự kiện: Houthi mở rộng kiểm soát tới sát Bab el-Mandeb

Lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã giành quyền kiểm soát thành phố cảng Mokha trên bờ Biển Đỏ của Yemen, theo thông tin từ giới chức Yemen và Houthi. Mokha nằm cách eo biển Bab el-Mandeb khoảng 75 km về phía bắc – con đường nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và các thị trường toàn cầu. Đây là bước tiến đáng kể của nhóm vũ trang này, đặt họ gần hơn với một trong những điểm nghẽn vận tải quan trọng bậc nhất thế giới.

Việc kiểm soát Mokha được đánh giá là đòn giáng mạnh vào Ả Rập Xê Út và các lực lượng Yemen được nước này hậu thuẫn. Quan trọng hơn, nó làm gia tăng áp lực của Iran lên hai điểm nghẽn dầu mỏ chiến lược ở hai phía bán đảo Ả Rập: eo biển Bab el-Mandeb và eo biển Hormuz. Theo Hamish Kinnear, chuyên gia phân tích khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại Verisk Maplecroft, Houthi trước đó đã đe dọa tàu thuyền của Ả Rập Xê Út từ các vị trí cũ, nhưng việc chiếm Mokha mở ra khả năng tiến xa hơn tới bờ biển Bab el-Mandeb và siết chặt hơn nữa quyền kiểm soát điểm nghẽn này.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Cơ chế truyền dẫn chính từ sự kiện này tới thị trường là qua giá năng lượng và tâm lý rủi ro. Khi một nhóm vũ trang kiểm soát được vị trí gần eo biển, xác suất xảy ra các cuộc tấn công vào tàu vận tải hoặc gián đoạn nguồn cung tăng lên. Điều này đẩy phí bảo hiểm rủi ro hàng hải, chi phí vận chuyển và giá dầu tăng. Giá dầu cao hơn lại nuôi dưỡng lạm phát toàn cầu, tạo áp lực lên lợi suất trái phiếu và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương.

Dữ liệu thị trường lúc 17:27 ngày 11/09/2026 theo giờ Việt Nam cho thấy chỉ số DXY đứng ở 99.167 (+0.08%), vàng giao dịch tại 4348.22 USD/oz (+0.73%), EUR/USD ở 1.15928 (-0.16%) và USD/JPY tại 154.133 (-0.19%). Vàng tăng gần 0.73% phản ánh dòng tiền tìm đến tài sản trú ẩn an toàn trước căng thẳng địa chính trị leo thang. Đồng USD mạnh lên nhẹ so với euro nhưng lại yếu đi so với yen – một cấu trúc thường thấy khi thị trường vừa lo ngại rủi ro địa chính trị vừa chờ đợi dữ liệu lạm phát Mỹ.

Dầu vẫn neo trên 100 USD bất chấp phiên giảm

Giá dầu đã giảm trong phiên sáng thứ Sáu, nhưng cả hai chuẩn dầu đều hướng tới tuần đóng cửa trên 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ giữa tháng Năm. Dầu Brent kỳ hạn tháng 11 giao dịch giảm 2.1% xuống 105.37 USD/thùng, trong khi dầu WTI kỳ hạn tháng 10 giảm 1.7% xuống 100.76 USD/thùng. Mức giảm này chủ yếu là điều chỉnh kỹ thuật sau chuỗi tăng, chưa phản ánh sự hạ nhiệt của rủi ro địa chính trị.

Các chiến lược gia tại ING nhận định thị trường năng lượng đang định giá lại cả thời gian lẫn mức độ nghiêm trọng của cuộc xung đột. Dù dòng chảy qua eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn, lưu lượng hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với trước chiến tranh – cho thấy tình hình mong manh đến mức nào. ING cũng cảnh báo cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út và hoạt động xuất khẩu dầu thô từ Biển Đỏ ngày càng bị đe dọa khi Houthi nhắm vào Ả Rập Xê Út. Việc Houthi kiểm soát cảng Mokha làm gia tăng mối đe dọa đối với vận tải quanh eo biển Bab el-Mandeb.

Theo Kinnear, cả Tehran và Washington đều tin rằng thời gian đứng về phía mình, khiến một lệnh ngừng bắn mới khó xảy ra trong ngắn hạn. Ông nhận định giá dầu, khí đốt và đặc biệt là các sản phẩm tinh chế như dầu diesel sẽ tiếp tục xu hướng tăng chừng nào tình trạng này còn kéo dài – ngay cả khi các đoàn xe của Mỹ và các tuyến xuất khẩu thay thế qua eo biển Hormuz phần nào giảm bớt tác động lên giá.

Mức độ đã được định giá

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro địa chính trị, thể hiện qua việc dầu Brent duy trì trên 105 USD/thùng và vàng neo cao trên 4.300 USD/oz. Tuy nhiên, mức độ định giá này chưa phản ánh kịch bản gián đoạn thực sự tại Bab el-Mandeb. Nếu các cuộc tấn công vào tàu vận tải gia tăng hoặc eo biển bị phong tỏa một phần, giá dầu có thể vượt xa mức hiện tại. Ngược lại, nếu căng thẳng hạ nhiệt hoặc có tín hiệu đàm phán, giá dầu có thể điều chỉnh giảm.

Đối với đồng tiền, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông thường hỗ trợ USD và vàng, gây áp lực lên các đồng tiền hàng hóa như AUD và CAD. Tuy nhiên, diễn biến hiện tại cho thấy USD đang giao dịch khá giằng co – DXY chỉ tăng 0.08% – trong khi yen mạnh lên nhẹ, phản ánh dòng tiền trú ẩn chảy vào Nhật Bản. Điều này cho thấy thị trường chưa hoàn toàn hoảng loạn mà đang chờ đợi thêm tín hiệu từ dữ liệu lạm phát Mỹ.

Điều cần theo dõi

Sự kiện này đặt ra một số điểm cần theo dõi trong những ngày tới. Thứ nhất, liệu Houthi có tiến xa hơn về phía bờ biển Bab el-Mandeb hay không – bất kỳ động thái quân sự nào theo hướng này đều có thể đẩy giá dầu lên mức cao mới. Thứ hai, phản ứng của Ả Rập Xê Út và liên quân do nước này dẫn đầu, bao gồm khả năng leo thang quân sự. Thứ ba, lưu lượng tàu qua eo biển Bab el-Mandeb và Hormuz – nếu sụt giảm mạnh, tác động sẽ lan rộng ra thị trường năng lượng toàn cầu. Cuối cùng, dữ liệu lạm phát Mỹ dự kiến công bố lúc 19:30 giờ Việt Nam hôm nay sẽ là yếu tố then chốt định hình hướng đi của USD và vàng trong ngắn hạn, đặc biệt khi lạm phát lõi YoY được dự báo giảm nhẹ xuống 2.4% từ mức 2.5% trước đó.