Xuất khẩu Trung Quốc tăng tốc nhưng nhập khẩu hụt dự báo: áp lực tái cân bằng thương mại và hệ lụy toàn cầu

Xuất khẩu mạnh, nhập khẩu yếu: bức tranh trái chiều

Số liệu hải quan Trung Quốc công bố sáng nay cho thấy xuất khẩu tháng 8 tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái (theo USD), đúng dự báo và tăng tốc từ mức 23,9% của tháng 7. Tuy nhiên, nhập khẩu chỉ tăng 28,2%, thấp hơn mức 30% mà giới phân tích kỳ vọng, dù có cải thiện nhẹ so với 27,5% của tháng trước. Kết quả là thặng dư thương mại của Trung Quốc phình to lên 119,09 tỷ USD, từ mức 112,5 tỷ USD trong tháng 7.

Sự phân hóa này phản ánh rõ nét động lực tăng trưởng của nền kinh tế số hai thế giới vẫn phụ thuộc chủ yếu vào xuất khẩu, đặc biệt là nhu cầu bùng nổ về linh kiện công nghệ cao phục vụ xây dựng hạ tầng AI toàn cầu. Trong khi đó, tiêu dùng nội địa và đầu tư vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt, sau khi GDP quý 2 chỉ tăng 4,3% - mức thấp nhất trong hơn ba năm, và hoạt động sản xuất tháng 7 tiếp tục suy giảm tháng thứ hai liên tiếp.

Áp lực tái cân bằng thương mại từ quốc tế

Việc thặng dư thương mại liên tục lập kỷ lục khiến Trung Quốc hứng chịu chỉ trích từ các đối tác phương Tây. Tại hội nghị Bộ trưởng Tài chính G20 diễn ra đầu tháng này tại Mỹ, tuyên bố chung đã lên án các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, và Trung Quốc là thành viên duy nhất bỏ phiếu phản đối. Bắc Kinh gọi những lời chỉ trích này là "cái cớ để gây sức ép và hạn chế Trung Quốc".

Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC), ông Phan Công Thắng, khẳng định Trung Quốc chưa bao giờ chủ động theo đuổi thặng dư thương mại hay phá giá tiền tệ để giành lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, áp lực từ Washington vẫn hiện hữu, dù theo nhận định của chiến lược gia Neo Wang tại Evercore ISI, sự bất đồng này khó làm chệch hướng chuyến thăm Washington của Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng này, khi thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc đang thu hẹp và Mỹ vướng vào nhiều tranh chấp với các đối tác khác.

Chính sách tiền tệ: dư địa nới lỏng vẫn rộng mở

Nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và nội địa yếu kém khiến giới phân tích kỳ vọng PBOC sẽ tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ. Shan Guo, đối tác tại Hutong Research, dự báo có thể có một hoặc hai đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay, với tốc độ phụ thuộc vào động thái của Fed, kế hoạch phát hành trái phiếu của Bộ Tài chính và tốc độ tăng giá của đồng nhân dân tệ.

Đáng chú ý, theo Guo, đồng nhân dân tệ càng tăng giá thì PBOC càng có nhiều dư địa cắt giảm lãi suất, ngay cả khi Fed vẫn tiếp tục tăng lãi suất. Điều này lý giải vì sao đồng tiền Trung Quốc đã tăng 3,8% so với USD từ đầu năm, vượt trội so với các đồng tiền châu Á khác, dù tỷ giá offshore gần như không biến động sau khi số liệu được công bố, đứng ở mức 6,7099 CNY/USD.

Tác động thị trường và điều cần theo dõi

Số liệu thương mại trái chiều của Trung Quốc có thể củng cố kỳ vọng nới lỏng tiền tệ, qua đó gây áp lực lên đồng nhân dân tệ trong trung hạn, nhưng trước mắt, việc xuất khẩu mạnh mẽ vẫn là điểm tựa cho tăng trưởng. Trên thị trường quốc tế, chỉ số DXY giảm nhẹ 0,09% xuống 98,816, vàng tăng 0,7% lên 4437 USD/ounce, còn USD/JPY giảm 0,65% xuống 153,346. Những biến động này phản ánh tâm lý chờ đợi các dữ liệu tiếp theo và diễn biến từ cuộc họp G20 cũng như chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Nhà giao dịch nên theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế Trung Quốc trong những tuần tới, đặc biệt là PMI sản xuất tháng 9, và bất kỳ tín hiệu nào từ PBOC về lộ trình nới lỏng. Ngoài ra, các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Trung và phản ứng của các nền kinh tế mới nổi trước thặng dư thương mại kỷ lục của Trung Quốc sẽ là những yếu tố quyết định xu hướng của đồng nhân dân tệ và các đồng tiền châu Á.