Carney cáo buộc Trump muốn 'hủy diệt' ngành ô tô Canada: chiến thuật đàm phán hay leo thang thực sự?

Mỹ-Canada: Từ đàm phán đến bên bờ vực chiến tranh thương mại

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Canada đang nóng lên từng giờ. Tổng thống Trump ngày 24/8 tuyên bố sẽ nâng thuế nhập khẩu ô tô, xe tải và phụ tùng từ Canada lên 50% (từ mức 25% hiện tại) kể từ 1/1/2027, ngay sau khi các cuộc đàm phán sụp đổ cuối tuần trước. Thủ tướng Canada Mark Carney đáp trả bằng cáo buộc Trump muốn "hủy diệt" ngành ô tô Canada, đồng thời khẳng định Ottawa sẵn sàng đối phó và sẽ áp thuế trả đũa "đồng đô-la lấy đồng đô-la" từ ngày 8/9.

Sự việc không chỉ là một màn khẩu chiến. Nó đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng nhất trong quan hệ thương mại hai nước kể từ khi USMCA có hiệu lực, và đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của hiệp định thương mại trị giá 1.600 tỷ USD này.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Rủi ro từ căng thẳng này lan tỏa qua ba kênh chính:

1. Đồng CAD và các cặp tiền liên quan: USD/CAD là cặp tiền phản ứng trực tiếp nhất. Khi nguy cơ chiến tranh thương mại tăng, CAD thường chịu áp lực bán tháo do lo ngại tăng trưởng kinh tế Canada suy yếu. Tuy nhiên, việc Canada đe dọa áp thuế lên dầu mỏ và năng lượng xuất khẩu sang Mỹ có thể tạo ra hiệu ứng ngược, gây áp lực lên USD do lo ngại lạm phát tại Mỹ.

2. Hàng hóa: Canada là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Mỹ (chiếm 60% tổng nhập khẩu). Nếu Ottawa thực hiện đe dọa đánh thuế xuất khẩu năng lượng, giá dầu WTI có thể biến động mạnh. Vàng, vốn đang ở mức cao kỷ lục trên 4.650 USD/oz, có thể được hưởng lợi từ nhu cầu trú ẩn an toàn.

3. Chứng khoán Bắc Mỹ: Các hãng ô tô và phụ tùng hoạt động xuyên biên giới (như Magna International, Linamar) sẽ chịu tác động trực tiếp. Chỉ số S&P 500 và TSX đều có thể biến động theo từng diễn biến của cuộc đàm phán.

Mức độ định giá và phản ứng thị trường hiện tại

Tại thời điểm viết bài, thị trường dường như chưa định giá đầy đủ rủi ro này. Chỉ số DXY chỉ tăng nhẹ 0.15% lên 98.98, và vàng tăng 0.17% lên 4.659 USD/oz. EUR/USD và USD/JPY gần như đi ngang. Điều này cho thấy giới đầu tư vẫn coi đây là một màn đấu khẩu hơn là một cuộc chiến thương mại toàn diện.

Tuy nhiên, cảnh báo từ Oxford Economics đáng chú ý: nếu USMCA tan rã, Canada có thể rơi vào suy thoái và mất đi vĩnh viễn đà tăng trưởng. Xác suất này tuy thấp nhưng đang tăng lên, và thị trường có thể sẽ phải điều chỉnh nếu tình hình tiếp tục leo thang.

Kịch bản nào cho cuộc chiến này?

Có hai cách đọc về động thái của Trump: hoặc đây là chiến thuật đàm phán gây sức ép tối đa để giành lợi thế, hoặc là sự leo thang thực sự từ một chính quyền có tư tưởng bảo hộ mạnh mẽ. Carney, với kinh nghiệm từng điều hành ngân hàng trung ương hai nước, có vẻ không nao núng trước áp lực. Việc ông công bố gói đầu tư 11 tỷ CAD đóng tàu phá băng cho thấy Ottawa đang chuẩn bị cho kịch bản xấu và tìm cách đa dạng hóa thương mại.

Điểm mấu chốt là cuộc họp ngày 8/9, khi Canada dự kiến áp thuế trả đũa. Nếu hai bên không quay lại bàn đàm phán trước thời điểm đó, nguy cơ leo thang thành chiến tranh thương mại toàn diện là rất cao. Ngược lại, nếu Trump đang muốn gây sức ép để đạt được nhượng bộ trong các lĩnh vực khác (như hạn chế Canada ký FTA với nước thứ ba), thì một thỏa hiệp có thể đạt được vào phút chót.

Theo dõi tiếp điều gì?

Nhà giao dịch nên theo dõi sát các mốc sau:

• Ngày 8/9: Canada áp thuế trả đũa đầu tiên. Phản ứng của Mỹ sẽ quyết định hướng đi tiếp theo.
• Diễn biến giá dầu: Nếu Canada thực sự đánh thuế xuất khẩu năng lượng, giá dầu sẽ biến động mạnh, kéo theo CAD và các đồng tiền hàng hóa.
• Tuyên bố từ các quan chức hai nước: Bất kỳ dấu hiệu nối lại đàm phán nào cũng có thể làm giảm căng thẳng và hỗ trợ CAD.
• Dữ liệu kinh tế Mỹ: Các chỉ số như ADP, Case-Shiller trong ngày hôm nay có thể tác động đến USD, nhưng rủi ro địa chính trị có thể lấn át.