Canada chốt đáp trả thuế quan 50% của Mỹ: kịch bản leo thang và tác động lên CAD

Canada chốt đáp trả thuế quan 50% của Mỹ: kịch bản leo thang và tác động lên CAD

Căng thẳng thương mại Mỹ - Canada đang bước vào giai đoạn quyết liệt nhất kể từ khi Tổng thống Donald Trump tái áp thuế. Sau khi đàm phán cuối tuần qua thất bại, Ottawa xác nhận sẽ công bố các biện pháp đáp trả chính thức vào hôm nay (25/8), trong bối cảnh Washington vừa tuyên bố tăng gấp đôi thuế lên ô tô Canada lên 50% từ năm sau. Đây không còn là màn khẩu chiến mà là hành động thực chất, và thị trường ngoại hối đang phải định giá lại rủi ro leo thang thành chiến tranh thương mại toàn diện giữa hai nền kinh tế liên kết sâu rộng.

Những con số biết nói: mức độ phơi nhiễm của Canada

Mỹ chiếm tới 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada – một mức phụ thuộc chưa từng có giữa hai nền kinh tế phát triển. Đợt thuế 50% mới nhất của Mỹ, có hiệu lực từ cuối tuần qua, nhắm vào khoảng 5,5% hàng hóa Canada trị giá 20 tỷ USD, bao gồm gậy khúc côn cầu và xi măng. Tuy nhiên, đòn giáng mạnh hơn cả là kế hoạch tăng thuế ô tô lên 50% từ năm 2027, trong bối cảnh ngành ô tô Canada đang chịu thuế 25% cho phần giá trị không xuất xứ Mỹ. Ngành thép Canada cũng đang hứng chịu mức thuế 50% khi xuất khẩu vào Mỹ.

Ngược lại, Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ trong năm nay, sau Mexico. Sự phụ thuộc hai chiều này khiến mọi đòn trả đũa đều có thể gây thiệt hại cho cả hai, nhưng Canada – với quy mô kinh tế nhỏ hơn – sẽ chịu áp lực lớn hơn. Thủ tướng Mark Carney đã xác nhận các biện pháp trả đũa sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9, nhắm vào thép, sữa, thiết bị nông nghiệp, giấy và điện tử của Mỹ. Đây là một danh mục được tính toán kỹ để gây áp lực lên các bang chiến lược của ông Trump.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Chiến tranh thương mại Mỹ - Canada tác động tới thị trường qua ba kênh chính. Thứ nhất, kênh thương mại trực tiếp: thuế quan làm gián đoạn chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô, thép và nông sản. Các công ty Mỹ như General Motors, Ford có nhà máy tại Canada sẽ chịu chi phí tăng, ảnh hưởng tới lợi nhuận và giá cổ phiếu. Thứ hai, kênh kỳ vọng lạm phát: thuế quan đẩy giá hàng nhập khẩu tăng, có thể buộc Fed duy trì lãi suất cao hơn trong dài hạn. Điều này giải thích tại sao đồng USD vẫn giữ vững bất chấp căng thẳng, với chỉ số DXY ở mức 99.081 (+0.10%) trong phiên giao dịch châu Á.

Thứ ba, kênh dòng vốn và tâm lý rủi ro. Đồng CAD thường biến động mạnh nhất trong các cặp tiền chính khi có tin tức thương mại. Trong quá khứ, mỗi khi căng thẳng leo thang, USD/CAD có thể nhảy 100-200 pip chỉ trong vài giờ. Vàng, với vai trò trú ẩn an toàn, cũng được hưởng lợi nếu chiến tranh thương mại lan rộng. Tuy nhiên, phiên hôm nay vàng đang điều chỉnh nhẹ (-0.23%) do đồng USD mạnh lên, cho thấy thị trường chưa vội định giá rủi ro địa chính trị.

Định giá hiện tại và kịch bản nào đã phản ánh?

Thị trường dường như vẫn coi đây là một cuộc chiến thương mại có giới hạn, chưa phải kịch bản tồi tệ nhất. Mức thuế 50% áp lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa là con số nhỏ so với tổng kim ngạch thương mại hai chiều khoảng 800 tỷ USD. Các nhà giao dịch có thể đang kỳ vọng một thỏa hiệp vào phút chót, như đã từng xảy ra trong các cuộc đàm phán trước đây. Tuy nhiên, phát biểu của Thủ tướng Carney – người từng là Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh – cho thấy lập trường cứng rắn: "Không bao giờ đạt thỏa thuận bằng mọi giá". Ông cũng tiết lộ các nhà đàm phán Mỹ đưa ra những yêu cầu không thể chấp nhận, bao gồm hạn chế các hiệp định thương mại của Canada với nước khác và đe dọa văn hóa Quebec.

Về phía Mỹ, Phó Tổng thống JD Vance đổ lỗi cho những đòi hỏi "bất hợp lý vào phút chót" của Canada, trong khi ông Trump tuyên bố "chúng ta không cần Canada, họ cần chúng ta". Sự cứng rắn từ cả hai phía làm giảm khả năng đạt thỏa thuận nhanh chóng. Đáng chú ý, một cuộc thăm dò của Angus Reid Institute cho thấy 75% người Canada ủng hộ quyết định rời bàn đàm phán của chính phủ, nhưng 40% lo ngại về việc làm. Điều này cho thấy áp lực chính trị trong nước có thể khiến cả hai bên khó nhượng bộ.

Những gì nhà giao dịch cần theo dõi

Trọng tâm hôm nay là cuộc họp báo của các bộ trưởng Canada tại Ottawa, dự kiến công bố danh sách chi tiết các mặt hàng Mỹ bị áp thuế trả đũa. Nếu danh sách bao gồm các sản phẩm nông nghiệp từ các bang chiến lược của ông Trump, như đậu nành hay thịt bò, khả năng leo thang sẽ cao hơn. Bên cạnh đó, thị trường cũng sẽ theo dõi phản ứng của Washington, đặc biệt là tuyên bố của Tổng thống Trump trên mạng xã hội. Bất kỳ dấu hiệu nào về việc mở rộng thuế sang các lĩnh vực khác, như năng lượng hoặc dịch vụ tài chính, sẽ đẩy đồng CAD xuống sâu hơn. Ngoài ra, cuộc đàm phán về Hiệp định USMCA – vốn đang bị đình trệ – cũng là yếu tố cần theo dõi, vì nó quyết định khuôn khổ thương mại dài hạn giữa ba nước Bắc Mỹ.