Bessent dùng G20 đa phương hóa áp lực lên Trung Quốc: tín hiệu chuyển từ thuế quan đơn phương sang liên minh tài chính

Bài toán thặng dư 1.200 tỷ USD được đưa lên bàn G20

Phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tại cuộc họp G20 ở Asheville (Bắc Carolina) đánh dấu một bước chuyển chiến lược rõ rệt: thay vì chỉ dựa vào thuế quan song phương, Washington đang tìm cách xây dựng một liên minh tài chính đa phương để gây sức ép buộc Trung Quốc tái cân bằng nền kinh tế. Con số 1.200 tỷ USD thặng dư thương mại toàn cầu mà Bessent nêu ra không phải là mới – năm 2025, thặng dư của Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục 1.189 tỷ USD – nhưng việc ông chính thức đưa vấn đề này vào chương trình nghị sự G20 cho thấy Mỹ muốn biến nó thành vấn đề chung của các nền kinh tế lớn.

Đáng chú ý, Bessent lập luận rằng các rào cản thương mại mạnh hơn đối với hàng hóa Trung Quốc sẽ tạo động lực để Bắc Kinh chuyển dịch từ xuất khẩu sang tiêu dùng nội địa. Đây là một thông điệp kép: vừa nhắm vào các đối tác G20 – những nước cũng đang chịu thiệt từ dòng hàng giá rẻ của Trung Quốc – vừa gửi tín hiệu tới Bắc Kinh rằng Mỹ không đơn độc trong cuộc chơi này.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Tác động rõ ràng nhất sẽ đến từ kỳ vọng về chính sách thương mại phối hợp. Nếu các nước G20, đặc biệt là Nhật Bản, Hàn Quốc và các nền kinh tế châu Á khác, có dấu hiệu ủng hộ các biện pháp phối hợp nhằm hạn chế hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng CNY và chứng khoán Trung Quốc sẽ chịu áp lực giảm ngay lập tức. Ngược lại, các đồng tiền của nước xuất khẩu cạnh tranh với Trung Quốc như KRW, TWD có thể được hưởng lợi nhờ dòng vốn dịch chuyển.

Tuy nhiên, thị trường hiện chưa phản ứng mạnh: chỉ số DXY đứng ở 99.64, EUR/USD nhích nhẹ lên 1.1588, và vàng gần như đi ngang ở 4.453 USD/oz. Điều này cho thấy giới đầu tư vẫn đang chờ đợi các hành động cụ thể từ G20, chứ không chỉ là tuyên bố. Dữ liệu PMI sản xuất Trung Quốc công bố sáng nay (dự báo 49.7, cải thiện nhẹ từ 49.2) sẽ là thước đo đầu tiên cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang ở đâu trước áp lực từ bên ngoài.

Vừa đa phương, vừa giữ nhịp giảm thuế

Điểm quan trọng mà thị trường cần lưu ý là Bessent xác nhận cả hai bên sẽ tiếp tục giảm thuế đối với 30 tỷ USD hàng hóa phi chiến lược mỗi bên. Điều này có nghĩa là thỏa thuận giảm căng thẳng hẹp đạt được hồi đầu năm vẫn được duy trì, tạo ra một vùng đệm cho thị trường trước thềm hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập dự kiến diễn ra vào khoảng 24/9. Rủi ro leo thang thuế quan toàn diện trong ngắn hạn là thấp, nhưng điều đó không có nghĩa là rủi ro đã biến mất.

Một yếu tố khác cần theo dõi là việc Bessent có gặp trực tiếp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong trước thượng đỉnh hay không. Nếu cuộc gặp không diễn ra, khả năng đạt được tiến triển thực chất tại hội nghị tháng 9 sẽ giảm, khiến CNY và chứng khoán Trung Quốc nhạy cảm hơn với bất kỳ thông tin nào từ Asheville trong tuần này.

Bài toán AI và chiều cạnh an ninh

Bessent cũng đề cập đến các cuộc thảo luận về AI với Trung Quốc, đặc biệt là ngăn chặn các mô hình AI mạnh rơi vào tay các chủ thể phi nhà nước. Điều này cho thấy các cuộc đàm phán kinh tế không tách rời khỏi các lo ngại an ninh, và có thể ảnh hưởng đến cách Mỹ siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip và công nghệ tiên tiến trong tương lai. Với việc G20 cũng sẽ bàn về nợ công Mỹ trên 40.000 tỷ USD và áp lực cắt đứt quan hệ với Iran, cách tiếp cận của Bessent với Trung Quốc là một phần trong nỗ lực tái khẳng định ảnh hưởng của Mỹ đối với chương trình nghị sự của nhóm.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến các tín hiệu từ Asheville trong những ngày tới, đặc biệt là bất kỳ tuyên bố chung nào của G20 về thương mại và thặng dư toàn cầu. Nếu có sự đồng thuận rõ ràng về việc phối hợp hành động, áp lực lên CNY và các đồng tiền châu Á sẽ gia tăng. Ngược lại, nếu chỉ dừng ở tuyên bố chung chung, thị trường có thể sẽ quay lại tập trung vào dữ liệu lạm phát Eurozone công bố tối nay và các số liệu kinh tế Mỹ trong tuần. Bên cạnh đó, khả năng cuộc gặp Bessent – Hà Lập Phong có diễn ra hay không sẽ là yếu tố quyết định mức độ kỳ vọng cho thượng đỉnh Trump – Tập cuối tháng 9.