Xuất nhập khẩu Việt Nam đạt kỷ lục nhờ AI: làn sóng dịch chuyển sản xuất công nghệ cao và cơ hội cho đồng nội tệ

Xuất nhập khẩu lập đỉnh nhờ làn sóng AI

Số liệu từ Tổng cục Thống kê công bố ngày 3/9 cho thấy tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong tám tháng đầu năm 2026 đạt mức kỷ lục 770 tỷ USD. Động lực chính đến từ nhu cầu bùng nổ về trung tâm dữ liệu và các sản phẩm công nghệ cao liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Việt Nam đang hưởng lợi kép từ làn sóng dịch chuyển sản xuất toàn cầu và căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, khi các tập đoàn đa quốc gia tìm kiếm điểm đến thay thế an toàn hơn trong chuỗi cung ứng.

Các khoản đầu tư lớn gần đây minh chứng cho xu hướng này: nhà cung cấp của Nvidia đổ 700 triệu USD vào nhà máy tại Việt Nam, công ty con của Foxconn đặt mục tiêu tăng gấp đôi doanh thu nhờ AI trong năm 2026, và LG đầu tư 1 tỷ USD để nâng cấp chuỗi giá trị bán dẫn. Những dự án này không chỉ thúc đẩy xuất khẩu mà còn kéo theo nhập khẩu máy móc, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.

Nhập khẩu tăng mạnh: câu chuyện hai chiều của cán cân thương mại

Điểm đáng chú ý là nhập khẩu cũng tăng vọt, khiến Việt Nam rơi vào trạng thái thâm hụt thương mại trong tám tháng qua. Điều này phản ánh cơ cấu sản xuất định hướng xuất khẩu: để tạo ra sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp phải nhập khẩu lượng lớn linh kiện và thiết bị. Sự gia tăng nhập khẩu cũng cho thấy nội lực sản xuất trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các nhà máy mới, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và điện tử.

Về mặt tỷ giá, thâm hụt thương mại thường tạo áp lực giảm giá lên đồng nội tệ do nhu cầu ngoại tệ để thanh toán nhập khẩu tăng. Tuy nhiên, Việt Nam có lợi thế từ dòng vốn FDI mạnh mẽ và thặng dư cán cân dịch vụ, giúp bù đắp phần nào áp lực này. Trong ngắn hạn, tỷ giá USD/VND có thể dao động theo biến động của đồng USD trên thị trường quốc tế, nhưng xu hướng dài hạn phụ thuộc vào khả năng duy trì tăng trưởng xuất khẩu và thu hút vốn ngoại.

Chính sách điều hành của Ngân hàng Nhà nước

Trước bối cảnh này, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đối mặt với bài toán kép: vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Việc nhập khẩu tăng có thể góp phần kiềm chế lạm phát do giá hàng hóa thế giới ổn định, nhưng cũng đòi hỏi NHNN phải theo dõi sát diễn biến tỷ giá để tránh biến động quá mức. Chính sách tỷ giá trung tâm linh hoạt của NHNN trong thời gian qua đã giúp thị trường ngoại hối ổn định, và nhiều khả năng cơ quan này sẽ tiếp tục điều hành theo hướng can thiệp nhẹ nhàng khi cần thiết.

Đáng chú ý, chỉ số DXY hiện ở mức 99.376, giảm nhẹ 0.20%, phản ánh đồng USD đang yếu đi trên thị trường quốc tế. Điều này có thể hỗ trợ cho VND, giảm bớt áp lực lên tỷ giá. Tuy nhiên, các yếu tố vĩ mô trong nước như lạm phát, tăng trưởng tín dụng và dự trữ ngoại hối vẫn là những biến số quan trọng mà nhà giao dịch cần theo dõi.

Cơ hội cho đồng nội tệ trong dài hạn

Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng công nghệ cao về Việt Nam không chỉ mang lại lợi ích trước mắt mà còn tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng xuất khẩu bền vững. Khi các nhà máy sản xuất linh kiện, thiết bị AI và bán dẫn đi vào hoạt động ổn định, giá trị xuất khẩu sẽ tăng cao hơn, cải thiện cán cân thương mại trong trung và dài hạn. Điều này sẽ củng cố vị thế của VND, giảm phụ thuộc vào dòng vốn ngoại ngắn hạn.

Bên cạnh đó, việc Mỹ mở cuộc điều tra sở hữu trí tuệ đối với Việt Nam cũng là một rủi ro cần theo dõi. Nếu cuộc điều tra dẫn đến các biện pháp trừng phạt thương mại, xuất khẩu có thể bị ảnh hưởng, gây áp lực lên tỷ giá. Tuy nhiên, với lợi thế chi phí và vị trí địa lý, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư đa quốc gia.

Điều nhà giao dịch cần theo dõi

Trong bối cảnh hiện tại, nhà giao dịch nên chú ý đến các yếu tố sau: thứ nhất, diễn biến của đồng USD trên thị trường quốc tế, đặc biệt trước thềm bài phát biểu của Fed Waller và dữ liệu cán cân thương mại Mỹ công bố tối nay; thứ hai, các thông tin về chính sách tiền tệ của NHNN và biến động lãi suất liên ngân hàng; thứ ba, các số liệu kinh tế vĩ mô trong nước như PMI, sản lượng công nghiệp và chỉ số giá tiêu dùng. Sự kết hợp giữa yếu tố ngoại vi và nội tại sẽ quyết định xu hướng tỷ giá USD/VND trong những tuần tới.