Peso Philippines chạm đáy lịch sử: bài học về áp lực kép cho tiền tệ châu Á mới nổi

Sức ép từ cú sốc năng lượng và đồng USD mạnh

Peso Philippines vừa chạm mức thấp kỷ lục 62,71/USD, nối dài chuỗi giảm khoảng 6% kể từ đầu năm. Nguyên nhân trực tiếp đến từ cuộc chiến Iran khiến giá dầu leo thang và việc đóng cửa eo biển Hormuz làm gián đoạn nguồn cung, trong khi Manila nhập khẩu gần như toàn bộ dầu thô từ khu vực Vịnh. Với đặc thù nhập khẩu năng lượng, mỗi đợt tăng giá dầu buộc các nhà nhập khẩu Philippines phải đổi thêm peso sang USD để thanh toán, tạo áp lực giảm giá trực tiếp lên đồng nội tệ.

Song song đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ duy trì ở mức cao tiếp tục hút dòng vốn quốc tế rời khỏi các thị trường mới nổi. Điều này càng làm lộ rõ điểm yếu cơ cấu của Philippines: thâm hụt kép cả tài khóa lẫn cán cân vãng lai, cùng lạm phát tháng 8 lên tới 6,1% – gấp đôi mục tiêu của ngân hàng trung ương. Sự kết hợp giữa cú sốc bên ngoài và bất ổn nội tại khiến peso trở nên đặc biệt mong manh trước biến động của thị trường toàn cầu.

Tác động hai chiều và giới hạn của kiều hối

Đồng tiền yếu không hoàn toàn tiêu cực: nó cải thiện sức cạnh tranh xuất khẩu, hỗ trợ du lịch và làm tăng giá trị nội tệ của dòng kiều hối. Với lượng kiều hối kỷ lục 35,63 tỷ USD năm ngoái, tương đương 8–9% GDP, Philippines có một "bộ giảm xóc" đáng kể giúp xoa dịu cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng kiều hối không thể là lá chắn hoàn toàn, nhất là khi tốc độ mất giá quá nhanh.

Vấn đề nghiêm trọng hơn nằm ở kênh truyền dẫn lạm phát. Sự mất giá không khiến mọi mặt hàng trong siêu thị tăng giá ngay lập tức, mà tác động chủ yếu thông qua chi phí nhập khẩu nguyên liệu và năng lượng. Với một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu như Philippines, giá xăng dầu, vận tải và lương thực sẽ liên tục bị đẩy lên, gây sức ép lên người tiêu dùng trong khi lợi ích chỉ đến với một bộ phận doanh nghiệp xuất khẩu và hộ gia đình nhận kiều hối.

Bài học quản trị cho Việt Nam

Câu chuyện của peso Philippines là lời cảnh báo rõ ràng cho Việt Nam – một nền kinh tế cũng có mức độ mở cửa lớn và nhập khẩu năng lượng đáng kể. Khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất cao và đồng USD mạnh, các đồng tiền châu Á mới nổi thường chịu áp lực mất giá tương tự, dù mức độ khác nhau tùy thuộc vào nền tảng kinh tế vĩ mô.

Điểm khác biệt quan trọng là Việt Nam không rơi vào tình trạng thâm hụt kép nghiêm trọng như Philippines. Tuy nhiên, rủi ro từ giá dầu và biến động thương mại toàn cầu vẫn hiện hữu. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã nhiều lần khẳng định ưu tiên ổn định tỷ giá, nhưng trong bối cảnh chiến tranh Iran kéo dài và giá dầu duy trì trên 90 USD/thùng, việc can thiệp sẽ trở nên tốn kém hơn nếu dự trữ ngoại hối không đủ mạnh.

Điều người giao dịch cần theo dõi

Với người giao dịch trong nước, diễn biến của cặp USD/VND cần được đặt trong bối cảnh rộng hơn là chỉ theo dõi chỉ số DXY. Các mốc quan trọng cần quan sát bao gồm: giá dầu Brent có duy trì trên ngưỡng 90 USD/thùng hay không – đây là yếu tố quyết định áp lực lên các đồng tiền nhập khẩu năng lượng; báo cáo bảng lương phi nông nghiệp Mỹ (NFP) công bố tối nay với dự báo 56K – nếu số liệu vượt kỳ vọng, khả năng Fed tiếp tục thắt chặt sẽ tăng, gây áp lực lên tiền tệ châu Á.

Bên cạnh đó, động thái điều hành của Ngân hàng Nhà nước trong việc neo giữ tỷ giá giữa lúc chênh lệch lãi suất USD-VND vẫn ở mức cao sẽ là yếu tố quan trọng. Nếu áp lực từ giá dầu và đồng USD tiếp diễn, người giao dịch cần theo dõi sát các phiên đấu thầu ngoại tệ hay điều chỉnh tỷ giá trung tâm của NHNN, bởi đó sẽ là tín hiệu sớm nhất cho thấy chính sách đang dịch chuyển theo hướng nào.