Xuất khẩu Nhật Bản tăng tốc nhờ chip bán dẫn: liệu BOJ có sớm nâng lãi suất?

Xuất khẩu Nhật Bản tháng 7 vượt dự báo nhờ chip bán dẫn

Dữ liệu vừa công bố cho thấy xuất khẩu của Nhật Bản trong tháng 7 đã tăng 23,2% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa mức dự báo 19,9% của giới phân tích và đánh dấu tháng tăng tốc thứ năm liên tiếp. Đây là mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 10/2022. Điểm nhấn chính là sự bùng nổ của ngành bán dẫn khi xuất khẩu thiết bị sản xuất chip tăng tới 49,1% về giá trị, nhờ nhu cầu từ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI). Các thị trường chủ lực đều ghi nhận tăng trưởng mạnh: xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 25,8%, sang Mỹ tăng 22% và sang EU tăng 19,1%.

Số liệu này không chỉ phản ánh sức khỏe của ngành sản xuất công nghệ cao mà còn cho thấy động lực tăng trưởng của Nhật Bản đang ngày càng dựa vào xuất khẩu, trong bối cảnh tiêu dùng nội địa vẫn còn yếu. GDP quý 2 đã tăng 0,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức 0,5% của quý 1, và xuất khẩu được xem là trụ cột chính của sự cải thiện này.

Nhập khẩu tăng cao do chi phí dầu mỏ, thâm hụt thương mại vẫn trong tầm kiểm soát

Nhập khẩu tháng 7 cũng tăng mạnh 27,8% so với cùng kỳ, vượt mức dự báo 26,5%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá dầu thô tăng vọt do chiến tranh Iran, khiến giá trị nhập khẩu dầu mỏ tăng tới 87,8%. Kết quả là thâm hụt thương mại của Nhật Bản ở mức 634,5 tỷ yên, hẹp hơn mức dự báo 680 tỷ yên nhưng vẫn rộng hơn so với mức 409,9 tỷ yên của tháng 6.

Điều này cho thấy xuất khẩu mạnh chưa đủ để bù đắp hoàn toàn chi phí năng lượng tăng cao. Nếu giá dầu tiếp tục leo thang, Nhật Bản sẽ phải đối mặt với áp lực từ điều kiện thương mại (terms-of-trade) xấu đi, có thể làm giảm bớt lợi ích từ xuất khẩu. Tuy nhiên, mức thâm hụt vẫn được kiểm soát, cho thấy nền kinh tế đang chịu đựng tốt hơn so với lo ngại.

BOJ và lộ trình thắt chặt chính sách tiền tệ

Dữ liệu xuất khẩu mạnh mẽ này là yếu tố quan trọng trong cuộc tranh luận của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) về thời điểm nâng lãi suất tiếp theo. Tăng trưởng GDP quý 2 tăng tốc, cùng với xuất khẩu bùng nổ, củng cố lập luận rằng nền kinh tế đang trên đà phục hồi bền vững, cho phép BOJ tiếp tục lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ một cách dần dần.

Thị trường đang kỳ vọng BOJ sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 9 nhưng có thể nâng lãi suất vào cuối năm nếu dữ liệu tiếp tục ủng hộ. Đồng yên đã phản ứng tích cực, khi USD/JPY giảm nhẹ trong phiên giao dịch châu Á, phản ánh kỳ vọng về việc BOJ thắt chặt chính sách sớm hơn. Tuy nhiên, biên bản họp FOMC của Fed công bố đêm qua và biên bản ECB công bố hôm nay sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định xu hướng của đồng USD và các cặp tiền chính.

Tác động lên thị trường ngoại hối

Đối với USD/JPY, dữ liệu xuất khẩu mạnh có thể hỗ trợ đồng yên trong ngắn hạn, nhưng chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn là yếu tố chi phối. Nếu Fed phát tín hiệu cắt giảm lãi suất trong biên bản họp, đồng USD có thể suy yếu, tạo lực đẩy cho yên. Ngược lại, nếu Fed giữ quan điểm diều hâu, USD/JPY có thể tiếp tục tăng lên vùng 159-160.

Đồng yên cũng nhạy cảm với diễn biến ở Trung Đông. Nếu giá dầu tiếp tục tăng, Nhật Bản - nước nhập khẩu năng lượng lớn - sẽ chịu áp lực thương mại xấu đi, làm giảm sức hấp dẫn của đồng yên như một kênh trú ẩn an toàn. Ngược lại, nếu căng thẳng hạ nhiệt, yên có thể phục hồi mạnh hơn.

Theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch cần theo dõi biên bản họp FOMC và ECB công bố trong hôm nay để đánh giá định hướng chính sách của các ngân hàng trung ương lớn. Ngoài ra, chỉ số PPI của Eurozone cũng sẽ được công bố, có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát và chính sách của ECB. Với Nhật Bản, trọng tâm sẽ là các tín hiệu từ BOJ trong các bài phát biểu của Thống đốc Ueda cũng như số liệu lạm phát tháng 7 dự kiến công bố cuối tuần. Nếu lạm phát tiếp tục tăng, khả năng BOJ nâng lãi suất sớm hơn sẽ tăng lên, tạo biến động mạnh cho cặp USD/JPY.