M2 tăng nhanh nhất ba năm giữa lúc lạm phát 3,4%: thanh khoản dư thừa đang chảy vào đâu và vì sao Fed khó hạ lãi suất

CPI 3,4% và M2 tăng tốc: hai tín hiệu đi ngược nhau

CPI tháng 8 của Mỹ tăng 3,4% so với cùng kỳ, còn lạm phát lõi chỉ 2,4%. Khoảng cách giữa hai con số này cho thấy phần lớn áp lực giá đến từ nhóm hàng hóa và năng lượng biến động mạnh, không phải từ nhu cầu nội địa lan rộng. Đây là điểm quan trọng: nếu lạm phát chủ yếu do phía cung, việc Fed giữ lãi suất cao không giải quyết được gốc rễ vấn đề, nhưng lại cần thiết để neo kỳ vọng.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở cung tiền. Tháng 7, M2 của Mỹ tăng khoảng 5,4% so với cùng kỳ — mức nhanh nhất kể từ tháng 6/2022, thời điểm lạm phát còn đang tăng phi mã. Nói cách khác, thanh khoản trong hệ thống đang mở rộng trở lại trong khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed tới 1,4 điểm phần trăm. Đây là cấu trúc khiến Fed khó xoay trục.

Cái gì đang bơm tiền vào hệ thống?

Ba yếu tố có thể giải thích đà tăng của M2. Thứ nhất, Fed đã kết thúc thu hẹp bảng cân đối (QT) từ tháng 12 năm ngoái, đồng nghĩa việc rút thanh khoản ròng đã dừng lại. Thứ hai, Fed quay lại mua trái phiếu dưới nhãn "reserve management purchases" (RMP) sau khi nhận thấy thanh khoản ở một số thị trường vốn qua đêm cung cấp dự trữ cho ngân hàng trở nên quá căng. Về bản chất, đây vẫn là bơm tiền vào hệ thống, chỉ khác tên gọi. Thứ ba, tăng trưởng tín dụng ngân hàng và việc nhà đầu tư chốt lời tài sản, cổ phiếu rồi chuyển tiền vào các tài khoản được tính trong M2 cũng góp phần đẩy chỉ số này lên.

Đáng lưu ý: M2 không bao gồm giá tài sản, nhưng tiền chảy ra từ bán tài sản lại nằm trong M2. Đây là kênh truyền dẫn khiến số liệu cung tiền phình lên mà chưa chắc đã phản ánh áp lực chi tiêu tiêu dùng.

Thanh khoản dư thừa đang chảy vào đâu?

Nếu dòng tiền mới đổ vào hàng hóa và dịch vụ, CPI sẽ phản ứng nhanh. Nhưng với lạm phát lõi chỉ 2,4%, dấu hiệu cho thấy phần lớn thanh khoản đang chảy vào tài sản tài chính: cổ phiếu, vàng, tiền gửi có kỳ hạn và quỹ thị trường tiền tệ. Vàng giao dịch quanh 4.368 USD/oz, tăng 0,60% trong phiên, phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro lạm phát và bất ổn chính sách vẫn hiện hữu.

Đây là cơ chế "lạm phát tài sản" thay vì lạm phát tiêu dùng. Nó lý giải vì sao Fed có thể nhìn vào CPI 3,4% mà chưa hành động quyết liệt, nhưng đồng thời cũng khiến họ không thể hạ lãi suất sớm: nới lỏng khi cung tiền đã tăng nhanh sẽ đẩy rủi ro tái lạm phát lên cao.

Hàm ý chính sách và tác động tiền tệ

Trong nội bộ Fed, quan điểm về M2 không thống nhất. Cựu Chủ tịch Powell từng nói M2 "không thực sự có hàm ý quan trọng cho triển vọng kinh tế" và mối quan hệ cổ điển giữa cung tiền và lạm phát "không còn đúng". Ngược lại, Chủ tịch đương nhiệm Kevin Warsh cho rằng nếu Fed chú ý hơn đến M2 trong đại dịch, họ có thể đã nhìn thấy lạm phát cao trước khi nó xảy ra. Warsh không tự nhận là người theo trường phái trọng tiền, nhưng ông nhấn mạnh nhà điều hành trung ương hiện đại cần "một bức tranh khảm thông tin" chứ không dựa vào một chỉ báo đơn lẻ.

Với nhà giao dịch, sự chia rẽ này quan trọng: nếu M2 tiếp tục tăng nhanh, áp lực trong nội bộ Fed nghiêng về giữ lãi suất cao lâu hơn, hỗ trợ USD. Chỉ số DXY đang ở 100,504, tăng nhẹ 0,08%, cho thấy thị trường chưa định giá mạnh kịch bản Fed nới lỏng. EUR/USD ở 1,14523, giảm 0,09%, trong khi USD/JPY ở 157,32, gần như đi ngang — phản ánh việc cả hai bên Đại Tây Dương đều đang chờ dữ liệu xác nhận.

Về phía châu Âu, PMI tổng hợp sơ bộ của khu vực đồng euro được dự báo 49,1 so với 48,5 kỳ trước — vẫn dưới ngưỡng 50, tức vẫn thu hẹp nhưng bớt tiêu cực. PMI sản xuất dự báo 50,8, giảm nhẹ từ 51,1. Nếu số thực tế yếu hơn dự báo, ECB sẽ chịu áp lực nới lỏng, tạo phân kỳ chính sách có lợi cho USD.

Điều cần theo dõi

Ba biến số đáng chú ý trong các phiên tới: thứ nhất, diễn biến M2 tháng 8 để xem đà tăng 5,4% là nhất thời hay xu hướng; thứ hai, phát biểu của Barkin (Fed) và Nagel (ECB) trong ngày 23/9 để đánh giá mức độ cứng rắn của hai bên; thứ ba, kết quả PMI sơ bộ khu vực đồng euro lúc 14:15 để xác nhận liệu châu Âu có đang tụt lại phía sau Mỹ về tăng trưởng. Với lạm phát Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu và cung tiền tăng nhanh nhất ba năm, kịch bản Fed hạ lãi suất sớm đang ngày càng khó xảy ra — và đó là biến số định hình hướng đi của DXY, EUR/USD và USD/JPY trong quý cuối năm.