CPI lõi Nhật dưới dự báo nhưng vẫn neo gần 2%: BoJ có lý do để tiếp tục nâng lãi suất

Bức tranh lạm phát Nhật: con số đứng yên nhưng thành phần bên trong đang dịch chuyển

Chỉ số giá tiêu dùng toàn phần của Nhật Bản tháng 8 tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước, không đổi so với mức 1,9% của tháng 7. Điểm đáng chú ý nằm ở các thước đo lõi: CPI loại trừ thực phẩm tươi về 1,7%, giảm từ 1,8% và thấp hơn kỳ vọng thị trường 1,8%. Chỉ số loại trừ cả thực phẩm tươi lẫn năng lượng cũng hạ từ 1,8% xuống 1,7%.

Việc cả ba thước đo cùng nằm dưới hoặc quanh ngưỡng 2% thoạt nhìn là tín hiệu làm suy yếu lập luận nâng lãi suất. Nhưng cần tách bạch: lạm phát lõi giảm chủ yếu do hiệu ứng nền và giá năng lượng, không phải do cầu tiêu dùng suy yếu. Khi lạm phát toàn phần vẫn giữ nguyên trong khi lõi hạ nhiệt, phần chênh lệch đến từ nhóm hàng hóa và dịch vụ cơ bản – đúng nhóm mà BoJ quan tâm nhất khi đánh giá áp lực giá nội địa.

Vì sao BoJ vẫn có dư địa hành động khi lạm phát dưới 2%

Mục tiêu 2% của BoJ là ngưỡng "khoảng 2%", không phải một con số cứng phải vượt qua trước khi thay đổi chính sách. Quan trọng hơn, BoJ đã nhiều lần nhấn mạnh vòng xoáy lương – giá là điều kiện tiên quyết. Lạm phát dịch vụ neo ở vùng cao cùng đà tăng lương trong các cuộc đàm phán mùa xuân là những yếu tố khiến cơ quan này tin rằng lạm phát đang tiến gần mục tiêu một cách bền vững, thay vì chỉ chạy theo giá nhập khẩu.

Yếu tố thứ hai là đồng yên. USD/JPY hiện giao dịch quanh 156,85, tăng 0,58% trong ngày, sau khi đã có lúc hạ về 156,03 ngay sau dữ liệu CPI. Một đồng yên yếu ở vùng 156–157 làm chi phí nhập khẩu năng lượng và thực phẩm tăng, đẩy lạm phát nhập khẩu trở lại và tạo áp lực buộc BoJ phải thu hẹp chênh lệch lãi suất với Mỹ. Nói cách khác, chính mức độ yếu của yên đang củng cố lập luận nâng lãi suất, chứ không phải làm nó yếu đi.

Cuối cùng, BoJ đang trong quá trình bình thường hóa từng bước sau khi rời chính sách siêu nới lỏng vào tháng 3/2024. Việc nâng lãi suất trong bối cảnh lạm phát 1,9% là nhất quán với chiến lược "đi trước đường cong" nhằm tránh phải hành động gấp gáp nếu lạm phát bật tăng trở lại.

Hàm ý với chính sách tiền tệ và các đồng tiền chính

Với Fed được kỳ vọng giữ nguyên hoặc chỉ hạ lãi suất chậm, chênh lệch lãi suất Mỹ – Nhật vẫn ở mức rộng. Mỗi lần BoJ nâng lãi suất chỉ thu hẹp khoảng cách này một phần, nên tác động lên USD/JPY mang tính tích lũy hơn là đảo chiều ngay lập tức. Phiên 19/9 cho thấy điều đó: yên mạnh lên sau CPI rồi nhanh chóng bị bán trở lại.

Chỉ số DXY đang ở 100,215, giảm nhẹ 0,02%, phản ánh thị trường chưa định giá một cú sốc lớn từ phía Nhật. EUR/USD ở 1,14856, tăng 0,09%, trong khi vàng ở 4.380,77 USD, tăng 0,91% – mức cao cho thấy dòng tiền vẫn tìm đến tài sản trú ẩn, một phần vì bất định xoay quanh chính sách tiền tệ toàn cầu.

Nếu BoJ nâng lãi suất trong khi Fed hạ, chênh lệch thu hẹp sẽ là yếu tố hỗ trợ yên mang tính cấu trúc. Nhưng con đường đó phụ thuộc vào việc lạm phát dịch vụ và tiền lương có giữ được đà hay không.

Điều cần theo dõi

Dữ liệu CPI tiếp theo của Nhật sẽ là phép thử quan trọng: nếu lõi tiếp tục trượt dưới 1,7% trong khi lạm phát toàn phần vẫn quanh 1,9%, thị trường có thể bắt đầu nghi ngờ tốc độ nâng lãi suất của BoJ. Ngược lại, nếu lõi ổn định trở lại, kịch bản nâng lãi suất sẽ được củng cố.

Bên cạnh đó, cần theo dõi phát biểu của các quan chức Fed trong tuần tới, đặc biệt là Goolsbee, cùng chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia của Fed Chicago dự báo 0,2 so với -0,08 kỳ trước. Với châu Á, quyết định lãi suất cho vay cơ bản của Trung Quốc ngày 21/9 (1 năm dự báo 3%, 5 năm dự báo 3,5%) sẽ cho thấy định hướng nới lỏng của Bắc Kinh có tiếp tục hay không – yếu tố gián tiếp ảnh hưởng đến tâm lý với yên và các đồng tiền châu Á.