Fed tăng lãi suất lần đầu từ 2023: Trái phiếu nghe 'diều hâu', cổ phiếu chỉ nghe 'rủi ro'

Một quyết định đã được dự báo, nhưng giọng điệu thì không

FOMC đã bỏ phiếu nhất trí nâng lãi suất liên bang thêm 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất chuẩn lên vùng 3,75–4,0% — mức cao nhất kể từ tháng 12/2025 và là lần tăng đầu tiên kể từ 2023. Đây là động thái mà thị trường đã chờ đợi, nên cú sốc không nằm ở con số.

Cú sốc nằm ở chỗ khác: Chủ tịch Kevin Warsh không đưa ra bất kỳ tín hiệu nào rằng Fed đang tiến gần đỉnh của chu kỳ thắt chặt. Ông nói thẳng rằng "lạm phát quá cao và đã quá cao trong thời gian quá dài", rằng các số liệu mùa hè "không cho thấy xu hướng cơ bản đã cải thiện một cách có ý nghĩa", và rằng FOMC kết luận tiêu chuẩn của họ — lạm phát phải đang tiến rõ ràng và đủ nhanh về 2% — "chưa được thỏa mãn".

Điểm đáng chú ý về mặt cơ chế: Warsh phân loại "rủi ro lạm phát nghiêng về phía tăng, còn rủi ro việc làm gần như cân bằng". Đây là cách nói rằng Fed đã dịch chuyển trọng tâm từ nửa nhiệm vụ việc làm sang nửa nhiệm vụ giá cả. Khi một ngân hàng trung ương tuyên bố rủi ro việc làm đã cân bằng, họ đang tự cho mình không gian để giữ lãi suất cao lâu hơn mà không lo bị chỉ trích là đánh đổi tăng trưởng lấy lạm phát.

Trái phiếu đọc gì mà cổ phiếu bỏ qua?

Phản ứng của hai thị trường khác nhau về bản chất, không chỉ về mức độ.

Cổ phiếu giảm mạnh — Dow Jones mất hơn 600 điểm, tương đương 1,2% — nhưng đó là phản ứng mang tính chiết khấu dòng tiền: lãi suất cao hơn làm giảm giá trị hiện tại của lợi nhuận tương lai. Cổ phiếu phản ứng với sự kiện đã xảy ra.

Trái phiếu phản ứng với tương lai. Đường cong lợi suất phẳng lại khi lãi suất ngắn hạn tăng còn dài hạn giảm nhẹ, và lợi suất 10 năm vượt 5% — ngưỡng tâm lý quan trọng. Việc lợi suất dài hạn không tăng cùng nhịp ngắn hạn là tín hiệu đáng chú ý: thị trường trái phiếu đang định giá rằng Fed sẽ thắt chặt đủ mạnh để kéo lạm phát xuống, nhưng cái giá phải trả là tăng trưởng chậm lại trong trung hạn. Nói cách khác, trái phiếu tin vào cam kết chống lạm phát của Fed, nhưng không tin rằng quá trình đó diễn ra mà không gây tổn thất.

Dự báo của các thành viên FOMC củng cố cách đọc này: 16 trong 18 người dự kiến còn ít nhất một lần tăng nữa trong năm nay, chỉ hai người cho rằng Fed sẽ dừng ở một lần. Con số 16/18 là tín hiệu mạnh về ý chí tập thể — và nó mâu thuẫn với kỳ vọng của một bộ phận thị trường rằng Fed sẽ "tăng một lần rồi ngồi yên".

Điều thị trường có thể đang đọc sai

Sai lầm phổ biến nhất trong các chu kỳ thắt chặt là đánh đồng "tăng lãi suất" với "đỉnh lãi suất gần kề". Lần này, cấu trúc lạm phát khác hẳn các chu kỳ trước: thuế quan của Tổng thống Trump, xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo, và đặc biệt là giá năng lượng tăng vọt do chiến tranh với Iran — với giá dầu diesel Mỹ ở mức cao kỷ lục và có khả năng còn tăng tiếp.

Đây là loại lạm phát từ phía cung, không phải cầu. Fed tăng lãi suất không làm giảm giá diesel. Điều họ có thể làm là kìm cầu để bù đắp, nhưng quá trình đó chậm và tốn kém. Thị trường có thể đang ngầm định rằng Fed sẽ sớm chuyển hướng một khi tăng trưởng yếu đi — nhưng Warsh đã nói rõ "nền kinh tế đã mạnh lên" và đó là "đánh giá của cả tôi và ủy ban". Ông không để lại cửa nào cho việc nới lỏng sớm.

Một điểm nữa: Warsh từ chối cung cấp dự báo cá nhân. Việc một chủ tịch Fed không đưa ra dot plot riêng làm giảm khả năng thị trường neo kỳ vọng vào một con số cụ thể — điều này thường khiến biến động lãi suất ngắn hạn cao hơn, không thấp hơn.

Bối cảnh tiền tệ và những gì cần theo dõi

DXY đang ở 100,215, gần như đi ngang, trong khi USD/JPY ở 156,854 (+0,58%) và EUR/USD ở 1,14856 (+0,09%). Vàng ở 4.380,77 (+0,91%) — mức cao phản ánh dòng tiền tìm nơi trú ẩn trước cả rủi ro lạm phát lẫn bất ổn địa chính trị. Điểm đáng lưu ý là DXY không tăng mạnh dù Fed diều hâu: một phần vì nhiều yếu tố đã được định giá trước, một phần vì lợi suất dài hạn giảm nhẹ làm giảm sức hút tương đối của USD so với các tài sản khác.

Trong tuần tới, thị trường sẽ theo dõi bài phát biểu của Fed Goolsbee (21/09) và chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia của Fed Chicago (dự báo 0,2 so với -0,08 kỳ trước) — nếu số liệu xác nhận nền kinh tế mạnh, áp lực tăng lãi suất thêm sẽ tăng. Về phía châu Âu, niềm tin tiêu dùng dự báo -34 và cán cân thương mại dự báo -8,1 tỷ EUR cho thấy sự phân kỳ tăng trưởng giữa hai bờ Đại Tây Dương, yếu tố có thể đẩy EUR/USD về vùng 1,14 nếu dữ liệu xấu hơn kỳ vọng.

Điều cần theo dõi tiếp theo không phải là liệu Fed có tăng nữa không — 16/18 thành viên đã trả lời câu đó — mà là liệu lợi suất 10 năm có giữ được trên 5% một cách bền vững. Nếu lợi suất dài hạn bắt đầu tăng trở lại cùng ngắn hạn, thị trường đang định giá lạm phát kỳ vọng tăng, không phải Fed thắt chặt. Đó mới là kịch bản đáng lo cho cả cổ phiếu lẫn trái phiếu.