Nguồn cung dầu Iran sang Trung Quốc cạn kiệt nhanh, giá Iranian Light vọt lên premium 3,5 USD/thùng

Nguồn cung dầu Iran thu hẹp nhanh chóng

Sau khi Mỹ tái áp đặt phong tỏa lên xuất khẩu dầu của Iran từ giữa tháng 7, lượng dầu thô Iran có sẵn cho người mua Trung Quốc đã giảm mạnh. Theo dữ liệu từ Kpler, tổng lượng dầu Iran nằm ngoài khu vực Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman hiện chỉ còn khoảng 83 triệu thùng, giảm từ mức trên 100 triệu thùng trước khi phong tỏa. Khoảng một nửa trong số này, tức 40 triệu thùng, đang ở kho chứa nổi quanh khu vực EOPL ngoài khơi Singapore. Tuy nhiên, theo các nhà giao dịch, chỉ còn hai lô hàng tương đương 4 triệu thùng là chưa bán được. Điều này đồng nghĩa với việc gần như không có nguồn cung mới cho các lô hàng giao cuối tháng 9 trở đi, bởi chưa có tàu chở dầu Iran nào phá được vòng phong tỏa của Mỹ.

Sự thiếu hụt nguồn cung đã đẩy giá dầu Iranian Light lên mức premium 3,5 USD so với chuẩn ICE Brent trong tuần này, trong khi chỉ một tuần trước đó còn ở mức chiết khấu 3,5 USD. Đây là một biến động giá rất mạnh, phản ánh mức độ khan hiếm nghiêm trọng của dầu Iran trên thị trường quốc tế, đặc biệt là tại khu vực châu Á.

Tác động tới nhà máy lọc dầu độc lập Trung Quốc

Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của dầu Iran, chiếm hơn 90% lượng dầu bị trừng phạt trong những năm gần đây. Các nhà máy lọc dầu độc lập (teapots) tại tỉnh Sơn Đông – trung tâm lọc dầu tư nhân – đang chịu áp lực lớn nhất. Trước đó, giới phân tích kỳ vọng các nhà máy này sẽ tăng mua dầu Iran trong tháng 8 do tồn kho tại Sơn Đông đã giảm xuống mức thấp nhất trong năm sau đợt rút hàng mạnh nhất trong một thập kỷ. Tuy nhiên, với việc phong tỏa của Mỹ gần như làm tê liệt nguồn cung từ đảo Kharg – cảng xuất khẩu chính xử lý 90% lượng hàng – các teapots buộc phải tìm nguồn thay thế.

Theo Muyu Xu, chuyên gia phân tích cấp cao tại Kpler, các nhà máy này sẽ cần tăng mua các loại nguyên liệu thay thế như dầu Urals của Nga hoặc nhiên liệu nặng, trong khi nguồn cung ESPO (dầu thô từ tuyến đường ống Đông Siberia – Thái Bình Dương) đã bán hết từ nhiều tuần trước. Nếu không tìm được nguồn thay thế kịp thời, họ có thể phải giảm công suất lọc dầu trong tháng 10 khi tồn kho cạn kiệt. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng nhiên liệu của Trung Quốc và có thể tác động đến thị trường năng lượng khu vực.

Giá dầu và áp lực lạm phát toàn cầu

Việc giá dầu Iran tăng vọt lên premium so với Brent không chỉ ảnh hưởng đến Trung Quốc mà còn tạo áp lực lên giá dầu toàn cầu. Dầu thô là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều ngành sản xuất, do đó giá dầu tăng sẽ đẩy chi phí vận tải và sản xuất tăng theo, góp phần làm tăng lạm phát. Các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Fed, đang theo dõi sát diễn biến giá năng lượng để điều chỉnh chính sách tiền tệ. Nếu giá dầu tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát có thể buộc Fed phải giữ lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, ảnh hưởng đến đồng USD và các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD hay NOK.

Đối với đồng CAD, giá dầu tăng thường hỗ trợ đồng tiền này do Canada là nước xuất khẩu dầu lớn. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào việc giá dầu tăng có bền vững hay không. Trong khi đó, đồng NOK cũng nhạy cảm với giá dầu, nhưng đồng AUD lại chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ giá quặng sắt và kim loại, vốn cũng đang biến động mạnh.

Diễn biến thị trường và triển vọng

Trên thị trường hiện tại, vàng đang tăng mạnh 1,98% lên 4608 USD/ounce, phản ánh tâm lý tìm nơi trú ẩn an toàn của nhà đầu tư trước những bất ổn địa chính trị. Chỉ số DXY ổn định quanh 98,8 điểm, cho thấy đồng USD chưa có biến động lớn. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục tăng do nguồn cung Iran cạn kiệt, lạm phát có thể tăng tốc, buộc Fed phải có những phát biểu cứng rắn hơn trong các bài phát biểu sắp tới, như của Barkin vào ngày 25/8.

Các nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến nguồn cung dầu Iran, đặc biệt là khả năng các tàu chở dầu phá vỡ phong tỏa, cũng như phản ứng của Trung Quốc trong việc tăng mua dầu Urals hoặc các nguồn thay thế khác. Bên cạnh đó, các số liệu kinh tế Mỹ như chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia của Fed Chicago (công bố ngày 24/8) và doanh số nhà mới (ngày 25/8) sẽ cung cấp thêm thông tin về sức khỏe nền kinh tế Mỹ, từ đó ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất và giá dầu.