Khan hiếm lan rộng: Hàng hóa tăng giá vượt dầu mỏ, đe dọa lạm phát và thị trường chứng khoán

Hàng hóa không còn là câu chuyện riêng của dầu mỏ

Thị trường hàng hóa toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới, nơi đà tăng không còn dẫn dắt bởi dầu thô mà lan tỏa rộng khắp các nhóm kim loại, nông sản và kim loại quý. Chỉ số Bloomberg Commodity Index đã leo lên vùng giá lần cuối cùng nhìn thấy vào năm 2012, trong khi Quantix Commodity Index chạm mức kỷ lục mới. Điều này phản ánh một thực tế: sự khan hiếm vật chất không còn giới hạn ở năng lượng mà đã thấm sâu vào nền kinh tế thực.

Kể từ đầu tháng 8, giá khí đốt châu Âu tăng 34%, xăng tăng 22%, kẽm và đồng đều đi lên, bạc, bạch kim và vàng cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Ngay cả đường, ca cao và ngô – những mặt hàng ít được chú ý – cũng nằm trong nhóm dẫn dắt. Chỉ một số ít hàng hóa như thịt lợn, thịt bò, niken và nước cam là giảm kể từ đầu tháng 8. Sự lan rộng này cho thấy áp lực không đến từ một cú sốc đơn lẻ mà từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng mang tính hệ thống.

Cơ chế lan truyền: Từ chi phí năng lượng đến lạm phát lõi

Cuộc chiến tại Iran đã làm tê liệt một phần năng lực lọc dầu, đẩy giá diesel và xăng lên cao, từ đó làm tăng chi phí vận tải toàn cầu. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào của mọi ngành sản xuất, từ chế biến thực phẩm đến hàng tiêu dùng. Trong khi đó, leo thang xung đột Nga – Ukraine tại khu vực Biển Đen tiếp tục bóp nghẹt nguồn cung nông sản, cộng thêm lo ngại về một đợt El Nino mạnh trong năm nay và năm sau càng khiến giá lương thực thêm căng thẳng.

Điều đáng chú ý là áp lực này không chỉ dừng ở lạm phát chung mà đang lan vào lạm phát lõi, khi chi phí năng lượng và thực phẩm cao hơn đẩy giá các mặt hàng khác đi lên. Các ngân hàng trung ương, vốn đã phải vật lộn với lạm phát dai dẳng, giờ đây đối mặt với một thách thức lớn hơn: làm sao kiểm soát giá mà không làm chệch hướng tăng trưởng. Đồng đô la Mỹ yếu (DXY quanh 98.8) phản ánh kỳ vọng Fed có thể phải nới lỏng, nhưng nếu giá hàng hóa tiếp tục leo thang, áp lực tăng lãi suất có thể quay trở lại.

Tác động vòng hai: Thị trường chứng khoán và tiền tệ hàng hóa

Mối tương quan lịch sử giữa giá hàng hóa và chứng khoán cho thấy khi hàng hóa ở mức cao như hiện nay, thị trường cổ phiếu thường chao đảo. Trong những năm 1970 và đầu 2010, giá nguyên liệu thô tăng mạnh đi kèm với sự sụt giảm của chứng khoán. Hiện tại, khi cả hai cùng tăng, giới phân tích cho rằng đây là một sự bất thường khó duy trì. Tỷ lệ Nasdaq 100 so với Quantix Commodity Index đã chỉ ra sự vượt trội của hàng hóa trong mùa hè này, báo hiệu nhà đầu tư đang định giá sự khan hiếm.

Với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này mang lại cả cơ hội lẫn rủi ro. Giá dầu và kim loại cao hỗ trợ xuất khẩu của Canada và Australia, nhưng nếu lạm phát toàn cầu buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt, tăng trưởng chậm lại sẽ kéo theo nhu cầu hàng hóa suy yếu. NOK, vốn nhạy cảm với giá năng lượng, có thể hưởng lợi từ giá khí đốt châu Âu tăng, nhưng cũng dễ tổn thương trước bất kỳ cú sốc nào từ phía cầu.

Theo dõi tiếp: Dữ liệu tồn kho và PPI Mỹ

Trong ngày hôm nay, thị trường sẽ chú ý đến số liệu tồn kho dầu thô API (dự báo giảm 1.3 triệu thùng so với kỳ trước giảm 2.6 triệu) và chỉ số PPI tháng 8 của Mỹ. Nếu PPI lõi vượt dự báo 0.3%, điều đó sẽ củng cố lo ngại lạm phát lan rộng và có thể thúc đẩy Fed giữ lãi suất cao lâu hơn. Ngược lại, nếu tồn kho dầu giảm mạnh hơn dự kiến, giá năng lượng có thể tiếp tục leo thang, làm gia tăng áp lực lên toàn bộ chuỗi hàng hóa. Nhà giao dịch cần theo dõi sát sao các mốc giá quan trọng: vàng quanh 4400 USD/ounce, dầu thô nếu vượt qua vùng kháng cự gần đây, và đồng – vốn đang ở mức cao nhất mọi thời đại trên 14.700 USD/tấn – để đánh giá liệu đà tăng còn tiếp diễn hay đã đến lúc điều chỉnh.