Lương danh nghĩa Nhật tăng 4,7% — mạnh nhất từ 1997, nhưng tiêu dùng vẫn là ẩn số với BOJ

Con số vượt dự báo và chuỗi tăng dài nhất 34 năm

Bộ Lao động Nhật Bản công bố lương danh nghĩa tháng 7 tăng 4,7% so với cùng kỳ năm trước, sau mức 4,0% đã được điều chỉnh của tháng 6. Đây không chỉ là mức cao nhất kể từ năm 1997 mà còn vượt xa dự báo đồng thuận 3,8% của giới kinh tế. Điểm đáng chú ý hơn nằm ở tính bền vững: đây là tháng thứ sáu liên tiếp mức tăng vượt 3%, chuỗi dài nhất trong 34 năm.

Cấu trúc bên trong con số cho thấy áp lực lương đang lan rộng chứ không chỉ đến từ thưởng theo mùa. Lương cơ bản tăng 4,1%, trong khi thước đo ổn định hơn — loại bỏ thưởng, làm thêm giờ và méo mó do lấy mẫu — tăng 2,7% đối với lao động toàn thời gian. Lương thực tế, sau khi trừ lạm phát không tính tiền thuê nhà, tăng 2,4%, mức cao nhất trong khoảng năm năm.

Ba trụ cột đẩy số liệu lên

Thứ nhất, kết quả đàm phán lương mùa xuân (shunto) năm thứ ba liên tiếp mang về mức tăng trên 5% cho người lao động thuộc các công đoàn dưới ô Rengo. Thứ hai, lương tối thiểu toàn quốc năm tài khóa hiện hành được nâng lên trung bình 1.177 yên/giờ (khoảng 7,55 USD), mức tăng lớn thứ hai trong lịch sử — dấu hiệu động lực đang len vào các ngành và nhóm lao động ít có tiếng nói thương lượng hơn. Thứ ba, lợi nhuận doanh nghiệp đủ dày để gánh chi phí nhân công: lợi nhuận hiện hành tăng quý thứ bảy liên tiếp trong ba tháng tính đến hết tháng 6, dẫn dắt bởi khối sản xuất hưởng lợi từ nhu cầu AI và trung tâm dữ liệu.

Nói cách khác, đây là lạm phát tiền lương đến từ phía cung lao động khan hiếm và biên lợi nhuận doanh nghiệp khỏe, chứ chưa phải từ một nền kinh tế đang nóng lên vì cầu.

Nghịch lý: lương tăng, chi tiêu giảm

Đây là điểm mấu chốt mà thị trường cần cân nhắc. Chi tiêu hộ gia đình tháng 7 giảm tháng thứ tám liên tiếp khi người tiêu dùng cắt giảm các khoản không thiết yếu. Trước đó, GDP quý hai cho thấy tiêu dùng tư nhân đi ngang.

Cơ chế ở đây khá rõ: lương thực tế dương 2,4% là tin tốt, nhưng nếu con số đó vẫn thấp hơn mức người dân cảm nhận về chi phí sinh hoạt — đặc biệt là thực phẩm và năng lượng — thì phần tăng thêm sẽ chảy vào tiết kiệm phòng ngừa thay vì chi tiêu. Một nền kinh tế mà thu nhập tăng nhưng cầu không nhúc nhích sẽ tạo ra lạm phát giá cả cục bộ nhưng thiếu vòng xoáy lương–giá tự duy trì. Đó chính là lý do BOJ có thể tăng lãi suất nhưng khó tăng nhanh.

Hàm ý cho BOJ và các đồng tiền chính

Thị trường đã định giá gần như đầy đủ một lần tăng lãi suất tại cuộc họp tuần tới, và một số nhà đầu tư còn kỳ vọng đợt thắt chặt tiếp theo sẽ đến sau khoảng cách ngắn. Với dữ liệu lương vượt dự báo, kịch bản cơ sở nghiêng về một lần tăng kèm tín hiệu giữ nguyên quan điểm thắt chặt.

Phản ứng trên thị trường tiền tệ khá dè dặt: USD/JPY quanh 153,456 gần như đi ngang, cho thấy phần lớn thông tin đã nằm trong giá. Chỉ số DXY ở 98,739, EUR/USD ở 1,16381, vàng ở 4.418,26 USD — tất cả đều biến động hẹp. Nếu BOJ thực sự tăng lãi suất và để ngỏ khả năng tăng tiếp, chênh lệch lãi suất Nhật–Mỹ thu hẹp sẽ là lực hỗ trợ mang tính cấu trúc cho yên, dù tốc độ còn phụ thuộc vào phía Fed.

Về phía châu Âu, ECB dự kiến nâng lãi suất tiền gửi lên 2,5% từ 2,25%, trong khi sản lượng công nghiệp được dự báo hồi phục 0,3% sau mức -1% kỳ trước và niềm tin tiêu dùng nhích lên 81,5. Bài phát biểu của Chủ tịch Lagarde sẽ là biến số định hình hướng đi của euro trong ngắn hạn.

Điều cần theo dõi

Ba điểm đáng bám sát trong những tuần tới: kết quả cuộc họp BOJ và ngôn ngữ về lộ trình phía sau; diễn biến chi tiêu hộ gia đình Nhật tháng 8 để xác nhận liệu lương tăng đã bắt đầu chuyển hóa thành cầu; và tương quan USD/JPY quanh vùng 153 khi cả hai ngân hàng trung ương đều đang trong chu kỳ điều chỉnh chính sách. Một yên mạnh lên bền vững sẽ cần bằng chứng tiêu dùng nội địa thực sự khởi sắc, chứ không chỉ những con số lương ấn tượng trên giấy.