Giá dầu cao biến than hóa chất thành 'người hùng' lợi nhuận: bài toán chi phí và chuỗi cung ứng thay thế

Giá dầu cao và cuộc chơi chi phí: than hóa chất thắng thế

Căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz hồi quý II/2026 đã đẩy giá dầu thô lên đỉnh, tạo ra một sự dịch chuyển lớn trong cơ cấu chi phí của ngành hóa dầu toàn cầu. Trong khi các nhà sản xuất olefin từ dầu mỏ chịu áp lực nguyên liệu đầu vào tăng vọt, thì các doanh nghiệp than hóa chất của Trung Quốc lại nổi lên như những người hưởng lợi chính. Ningxia Baofeng Energy Group – doanh nghiệp chiếm khoảng 1/3 sản lượng than hóa chất của Trung Quốc – ghi nhận lợi nhuận nửa đầu năm đạt 1,4 tỷ USD, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Công ty này dẫn lời trong báo cáo tài chính rằng giá dầu thô tăng nhanh và biến động mạnh đã đẩy chi phí nguyên liệu cho olefin từ dầu lên cao, trong khi giá than trong nước chỉ tăng nhẹ, khiến chi phí cho olefin từ than chỉ tăng ít.

Sự chênh lệch chi phí này không chỉ là câu chuyện của riêng Baofeng. Theo số liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc hiện sản xuất 85% methanol và amoniac từ than. Khi giá dầu neo cao, lợi thế chi phí của than so với dầu và khí tự nhiên càng được nới rộng, củng cố vị thế của than hóa chất như một kênh sản xuất thay thế chiến lược. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp Trung Quốc tối đa hóa lợi nhuận mà còn giảm phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu, một yếu tố quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu bị đe dọa.

Tác động vòng hai: lạm phát và dòng vốn

Sự trỗi dậy của than hóa chất có những hệ lụy vĩ mô đáng chú ý. Thứ nhất, khi các nhà sản xuất chuyển hướng sang than, giá than trong nước Trung Quốc có thể tăng do nhu cầu mạnh hơn, tạo áp lực lên chi phí năng lượng và điện – vốn đã nhạy cảm với lạm phát. Điều này có thể ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Trung Quốc và lan tỏa đến các nền kinh tế nhập khẩu than lớn như Ấn Độ và Nhật Bản.

Thứ hai, lợi nhuận kỷ lục của các doanh nghiệp than hóa chất thu hút dòng vốn đầu tư mạnh mẽ. Cổ phiếu ngành này đã tăng 30% từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 3 khi thị trường đánh giá cao khả năng thay thế dầu mỏ. Dòng vốn này không chỉ hỗ trợ thị trường chứng khoán Trung Quốc mà còn có thể tác động đến tỷ giá USD/CNY và các đồng tiền hàng hóa như AUD – vốn nhạy cảm với nhu cầu than của Trung Quốc.

Giá dầu hạ nhiệt nhưng vẫn neo cao: kịch bản nào cho than hóa chất?

Giá dầu đã giảm từ đỉnh mùa xuân nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với trước chiến tranh. Điều này duy trì lợi thế cạnh tranh cho than hóa chất, vì khoảng cách giá giữa than và dầu vẫn còn rộng. Nếu căng thẳng Trung Đông tiếp tục kéo dài, giá dầu khó có thể giảm sâu, và ngành than hóa chất sẽ tiếp tục được hưởng lợi. Ngược lại, nếu xung đột hạ nhiệt và giá dầu giảm mạnh, lợi thế này sẽ thu hẹp, khiến các doanh nghiệp than hóa chất phải đối mặt với áp lực chi phí và biên lợi nhuận giảm.

Ngoài ra, các công ty năng lượng Trung Quốc đang mở rộng sang các lĩnh vực liên quan, như PetroChina phát triển dự án khai thác khí từ đá than, nhắm mục tiêu sản lượng 30 tỷ mét khối vào năm 2035. Điều này cho thấy chiến lược dài hạn nhằm tận dụng nguồn than nội địa để giảm phụ thuộc năng lượng, đồng thời tạo ra nguồn cung khí đốt mới có thể ảnh hưởng đến thị trường LNG khu vực.

Theo dõi tiếp: PPI Mỹ và tín hiệu từ Fed

Với bối cảnh giá dầu và than biến động, các nhà giao dịch cần chú ý đến chỉ số giá sản xuất (PPI) của Mỹ công bố tối nay (13/08/2026). Dự báo PPI tháng 7 tăng 0,2% so với tháng trước, sau khi giảm 0,3% trong tháng 6. Nếu PPI cao hơn dự kiến, điều này có thể củng cố kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao, ảnh hưởng đến đồng USD và giá hàng hóa. Ngoài ra, các bài phát biểu của Fed Hammack và Barkin sẽ cung cấp thêm tín hiệu về chính sách tiền tệ, tác động đến biến động của cặp EUR/USD và USD/JPY – vốn đang giao dịch gần các mốc quan trọng.

Sự kết hợp giữa giá dầu cao và lạm phát dai dẳng sẽ là chủ đề chính cho thị trường hàng hóa trong những tuần tới. Các nhà giao dịch nên theo dõi sát diễn biến tại Trung Đông, dữ liệu tồn kho dầu thô của Mỹ, và biến động của đồng USD để đánh giá xu hướng giá dầu và than – những yếu tố quyết định lợi nhuận của ngành than hóa chất và sức khỏe của nền kinh tế toàn cầu.