EU giữ nguyên lệnh cấm khoan Bắc Cực: bài toán an ninh năng lượng chưa có lời giải cho châu Âu

Quyết định giữ nguyên lệnh cấm và cái giá phải trả

Ủy ban châu Âu dự kiến công bố chiến lược "Láng giềng phía Bắc" mới vào ngày 20/10, nhưng theo người phát ngôn của EC, lệnh cấm khoan dầu khí ở vùng biển Bắc Cực sẽ không thay đổi. Đây là kết quả của nhiều tháng Na Uy vận động dỡ bỏ lệnh cấm — nỗ lực đã không thành công.

Lệnh cấm được ban hành năm 2021 gắn với cam kết khí hậu và lo ngại môi trường của khối. Điều đáng chú ý là lệnh này không cho phép khoan ở phần phía bắc Biển Barents của Na Uy — khu vực được đánh giá chứa phần lớn trữ lượng dầu khí còn lại của quốc gia này. Nói cách khác, rào cản pháp lý đang chặn đúng vào nơi có tiềm năng khai thác lớn nhất.

Cung cầu: khoảng trống ngày càng rộng

Na Uy hiện là nhà sản xuất dầu khí lớn nhất Tây Âu và là nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho châu Âu sau khi Nga cắt phần lớn nguồn cung qua đường ống. Vị thế này khiến Na Uy trở thành trụ cột an ninh năng lượng của lục địa già.

Bối cảnh thị trường hiện tại càng làm quyết định của EC thêm phần căng thẳng. Giá dầu đang leo thang trong bối cảnh cuộc chiến Iran và sự gián đoạn nguồn cung dầu khí lớn nhất trong lịch sử. Na Uy đã dùng chính lập luận này để thuyết phục Brussels rằng châu Âu cần nguồn cung đáng tin cậy từ các khu vực ngoài vùng xung đột.

Ngay cả Giám đốc điều hành IEA, Fatih Birol, cũng từng nói vào mùa hè rằng EU nên đảo ngược lệnh cấm khoan ở Bắc Cực vì tầm quan trọng đặc biệt với an ninh năng lượng châu Âu. Tuy nhiên, EC vẫn kiên định: "cách tiếp cận của chúng tôi đối với lệnh cấm sẽ không thay đổi".

Về phía Na Uy, Bộ trưởng Năng lượng Terje Aasland khẳng định nước này sẽ tiếp tục thăm dò dầu khí ở vùng biển Bắc Cực thuộc Biển Barents bất kể EU có ủng hộ hay dỡ bỏ lệnh cấm hay không. Đây là tín hiệu cho thấy Na Uy sẽ không chờ đợi Brussels.

Tác động vòng hai lên lạm phát

Cơ chế truyền dẫn ở đây khá rõ: hạn chế nguồn cung dài hạn → giá năng lượng neo cao → chi phí đầu vào sản xuất tăng → lạm phát lõi khó hạ nhiệt. Với châu Âu, nơi đã chịu cú sốc năng lượng từ sau năm 2022, việc giữ nguyên lệnh cấm Bắc Cực đồng nghĩa với việc giảm bớt một phương án dự phòng nguồn cung trong trung và dài hạn.

Điều này đặc biệt quan trọng khi giá dầu đang chịu áp lực tăng từ các yếu tố địa chính trị. Nếu nguồn cung từ Bắc Cực không thể bổ sung, châu Âu sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu LNG từ Mỹ, Qatar và các nguồn xa hơn — kéo theo chi phí vận chuyển và rủi ro chuỗi cung ứng cao hơn.

Đồng tiền hàng hoá: NOK hưởng lợi tương đối, CAD và AUD chịu ảnh hưởng gián tiếp

Với Na Uy, việc EU giữ lệnh cấm không ngăn cản nước này khai thác ở Barents. Đồng NOK có thể hưởng lợi tương đối nếu giá dầu khí duy trì ở mức cao, vì Na Uy vẫn là nguồn cung chủ chốt cho châu Âu. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi sẽ phụ thuộc vào khối lượng khai thác thực tế và tiến độ các dự án ở Barents.

Đồng CAD và AUD chịu tác động gián tiếp qua kênh giá hàng hoá. Giá dầu cao hơn hỗ trợ CAD, trong khi AUD nhạy cảm hơn với kim loại công nghiệp và tâm lý rủi ro toàn cầu. Chỉ số DXY hiện ở mức 100.308 (+0.09%), vàng 4351.63 (-0.67%) — cho thấy dòng tiền chưa có dấu hiệu chạy mạnh vào tài sản trú ẩn, nhưng áp lực lạm phát từ năng lượng vẫn là biến số cần theo dõi.

Điều cần theo dõi

Ngày 20/10 là mốc quan trọng khi EC công bố chiến lược Láng giềng phía Bắc mới. Bất kỳ thay đổi nào — dù nhỏ — trong ngôn ngữ về lệnh cấm Bắc Cực cũng có thể tác động lên tâm lý thị trường năng lượng. Ngoài ra, các bài phát biểu của Fed (Goolsbee, Williams, Jefferson) trong tuần này và dữ liệu việc làm ADP có thể ảnh hưởng đến sức mạnh đồng USD, từ đó tác động ngược lên giá hàng hoá. Nhà giao dịch nên theo dõi sát diễn biến giá dầu Brent và khí đốt TTF châu Âu, cùng với động thái của NOK so với EUR.