Dòng chảy dầu Nga đổi hướng: Trung Quốc hút mạnh, Ấn Độ đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu

Trung Quốc lấp khoảng trống Iran bằng dầu Nga từ phía Tây

Số liệu từ Kpler cho thấy Trung Quốc dự kiến nhập khoảng 1,25 triệu thùng dầu thô Nga mỗi ngày trong tháng 8, giảm nhẹ so với mức 1,423 triệu thùng của tháng 7, nhưng vẫn là hai tháng mạnh nhất kể từ tháng 4. Điểm đáng chú ý không nằm ở tổng lượng, mà ở cơ cấu nguồn cung: tỷ trọng dầu Nga bốc từ các cảng châu Âu trong tổng nhập khẩu đường biển của Trung Quốc đã tăng từ 22% (tháng 6) lên 31% (tháng 8).

Nguyên nhân trực tiếp đến từ sự sụt giảm mạnh của dầu Iran – nguồn cung quen thuộc của Trung Quốc. Do chiến tranh Trung Đông và phong tỏa của Mỹ, nhập khẩu dầu Iran của Trung Quốc trong tháng 8 chỉ còn khoảng 340.000 thùng/ngày, bằng một phần ba so với mức 1,14 triệu thùng của tháng 3. Để bù đắp, Bắc Kinh đã mở rộng mua dầu ESPO từ phía Đông sang cả các mỏ phía Tây của Nga, nơi trước đây vốn là “sân sau” của Ấn Độ.

Ấn Độ mất nguồn cung giá rẻ, nhập khẩu giảm sâu

Sự dịch chuyển này đặt Ấn Độ vào thế khó. New Delhi vốn phụ thuộc lớn vào dầu Nga bốc từ các cảng châu Âu – nguồn cung rẻ và gần hơn so với dầu Trung Đông. Nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ trong tháng 8 ước tính chỉ còn 1,87 triệu thùng/ngày, giảm mạnh từ mức kỷ lục 2,79 triệu thùng của tháng 7 và 2,73 triệu thùng của tháng 6. Riêng lượng dầu từ các cảng châu Âu giảm khoảng 770.000 thùng/ngày, tương đương gần 30%.

Hệ quả là tổng nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ trong tháng 8 ước tính chỉ đạt 4,17 triệu thùng/ngày – mức thấp nhất kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, so với 5,06 triệu thùng của tháng 7. Kpler có thể điều chỉnh tăng khi xác định thêm các chuyến hàng, nhưng xu hướng giảm là rõ ràng.

Nguy cơ xuất khẩu nhiên liệu châu Á thắt chặt

Ấn Độ hiện vẫn duy trì xuất khẩu các sản phẩm chưng cất nhẹ và trung bình (diesel, xăng) ở mức 1,29 triệu thùng/ngày trong tháng 8. Nhưng dầu thô nhập hôm nay sẽ thành nhiên liệu trong tương lai. Nếu không thay thế được lượng dầu Nga đang bị chuyển hướng, xuất khẩu nhiên liệu của Ấn Độ trong tháng 9 có thể bắt đầu co lại.

Điều này đặc biệt nhạy cảm khi thị trường sản phẩm châu Á đang thiếu hụt cả diesel lẫn xăng. Việc một nhà xuất khẩu lớn như Ấn Độ giảm nguồn cung sẽ đẩy giá nhiên liệu tại khu vực lên cao, gây thêm áp lực lạm phát cho các nước nhập khẩu năng lượng trong khu vực.

Tác động vòng hai và hàm ý cho thị trường

Sự dịch chuyển dòng chảy dầu mỏ này không chỉ là câu chuyện riêng của Trung Quốc và Ấn Độ. Nó phản ánh một thị trường dầu đang tái cấu trúc theo địa chính trị, nơi các nguồn cung bị phân mảnh và chi phí logistics tăng cao. Với Ấn Độ, việc phải tìm nguồn thay thế (có thể từ Trung Đông hoặc châu Mỹ) sẽ làm tăng chi phí nhập khẩu, ảnh hưởng đến cán cân thương mại và áp lực lên đồng rupee.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, câu chuyện này càng củng cố triển vọng giá dầu cao hơn trong trung hạn, hỗ trợ CAD, AUD và NOK. Riêng CAD, dữ liệu doanh số bán lẻ Canada công bố tối nay (dự báo 0,4% so với 1% trước đó) có thể tạo biến động ngắn hạn, nhưng xu hướng giá dầu vẫn là yếu tố chi phối.

Theo dõi tiếp điều gì

Người giao dịch nên chú ý đến số liệu nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ trong những tuần tới, đặc biệt là khả năng Kpler điều chỉnh tăng. Nếu con số này tiếp tục giảm, khả năng cao xuất khẩu nhiên liệu tháng 9 sẽ suy yếu, kéo theo giá dầu diesel và xăng châu Á tăng. Ngoài ra, diễn biến tại Trung Đông và chính sách trừng phạt của Mỹ với Iran sẽ quyết định mức độ kéo dài của sự dịch chuyển này.