Dầu thô lên đỉnh 14 tuần giữa căng thẳng Hormuz: đà tăng phụ thuộc vào rủi ro nguồn cung thực tế

Căng thẳng leo thang, giá dầu bứt phá

WTI kết phiên trên 94 USD, tăng hơn 2%, chạm mức cao nhất kể từ 22/5. Nguyên nhân trực tiếp là loạt tấn công lẫn nhau giữa Mỹ và Iran trong 5 ngày qua, với 18 tàu bị nhắm tới gần eo biển Hormuz. Tehran tuyên bố mở rộng vùng loại trừ tới biển Ả Rập và áp dụng tỷ lệ đáp trả 1:20, khiến thị trường phải định giá lại rủi ro đứt gãy tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

Điểm đáng chú ý: không thiếu dầu, mà thiếu tàu sẵn sàng vào vùng chiến sự. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho một chuyến qua Hormuz đã tăng lên 7,5–12,5% giá trị thân tàu, so với 0,25% trước xung đột. Nhiều nhà bảo hiểm cắt giảm công suất hoặc ngừng báo giá. Giá thuê tàu chở dầu siêu lớn tuyến Trung Đông–Trung Quốc đạt gần 704.000 USD/ngày, gấp hơn 3,5 lần tuyến Vịnh Mỹ–Trung Quốc.

Cung cầu lệch pha: dồi dào nhưng khó vận chuyển

Sản lượng toàn cầu vẫn ổn định, nhưng dòng chảy bị bóp méo. Xuất khẩu từ Basrah (Iraq) hồi phục lên khoảng 2,35 triệu thùng/ngày trong tháng 8 từ 1,35 triệu thùng tháng 7, nhưng vẫn dưới mức trước chiến tranh do đội tàu sẵn sàng vào Vịnh đang thu hẹp. Lượng tàu hàng qua Hormuz giảm xuống thấp nhất kể từ tháng 5 – cũng là thời điểm giá dầu lần cuối ở vùng này.

Hệ quả: chênh lệch giá giữa các vùng địa lý nới rộng. Dầu Murban của Abu Dhabi – tải ngoài Hormuz – được chào bán ở mức bù giá hơn 30 USD so với Dubai cho giao hàng Đông Á, cao hơn ít nhất 10 USD so với chi phí dầu WTI vận chuyển từ Vịnh Mỹ. Chênh lệch này khiến các nhà máy lọc dầu châu Á tăng mua dầu Mỹ: hơn 40 triệu thùng cho tải tháng 9, so với 22 triệu thùng tháng 8. Trong khi đó, xuất khẩu quan sát được của Saudi Arabia giảm xuống mức thấp nhất kể từ đầu 2017.

Áp lực lên nước Mỹ và vòng xoáy lạm phát

Việc châu Á hút dầu Mỹ khiến thị trường nội địa Mỹ thắt chặt hơn, trong bối cảnh các nhà máy lọc dầu chạy gần hết công suất và giá xăng bán lẻ đang ở mức kỷ lục theo mùa. Điều này đẩy lạm phát năng lượng lên cao – thành phần năng lượng CPI Mỹ đã tăng 14,7% so với cùng kỳ năm ngoái tính đến tháng 7.

Báo cáo CPI tháng 8 sẽ công bố lúc 12:30 GMT thứ Sáu (19:30 giờ Việt Nam), với dự báo toàn phần khoảng 3,4% (YoY). Đây là thước đo trực tiếp tác động của giá dầu lên nền kinh tế Mỹ, và sẽ là dữ liệu quan trọng trước cuộc họp FOMC ngày 15–16/9. Nếu CPI nóng, Fed có thể phải giữ lãi suất cao hơn, gây áp lực lên tăng trưởng và nhu cầu dầu. Trong khi đó, EIA ước tính tồn kho toàn cầu giảm 400 triệu thùng từ đầu năm và dự báo Brent trung bình 90 USD trong nửa cuối năm, nhưng tài liệu này hoàn thành ngày 3/9 – trước khi căng thẳng leo thang.

Các mốc kỹ thuật và kịch bản tiếp theo

Về mặt kỹ thuật, WTI đang kiểm tra vùng kháng cự quanh 94,50 USD, tiếp theo là 95 USD và vùng 95–98,50 USD – nơi có khối lượng giao dịch dày đặc hồi tháng 5, trước khi chạm mốc tâm lý 100 USD. Hỗ trợ gần nhất là 91,50 USD, sau đó là 90 USD – nơi giữ các đáy ngày 7–8/9. Xu hướng tăng vẫn còn nguyên nếu giá giữ trên 91,50 USD khi điều chỉnh, với mục tiêu tiếp theo là 96 USD và 98,50 USD. Tín hiệu đảo chiều là phiên đóng cửa dưới 90 USD.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định không nằm trên biểu đồ. Một thỏa thuận mở lại Hormuz mà các công ty bảo hiểm chấp nhận định giá sẽ khiến giá dầu giảm nhanh hơn bất kỳ ngưỡng kỹ thuật nào. Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài, chi phí vận chuyển và bảo hiểm sẽ tiếp tục đẩy giá lên, bất chấp nguồn cung dồi dào.

Theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến số liệu tồn kho dầu thô API (công bố 20:30 GMT thứ Tư) và EIA (16:00 GMT thứ Năm) – dự báo giảm 1,3 triệu thùng theo API. Hai báo cáo này sẽ phản ánh mức độ thắt chặt thực tế của thị trường Mỹ. Bên cạnh đó, PPI tháng 8 (19:30 GMT thứ Năm) và CPI tháng 8 (thứ Sáu) sẽ là tín hiệu quan trọng cho chính sách Fed. Ngoài ra, cần theo dõi động thái của Iran và Mỹ trong những ngày tới – bất kỳ dấu hiệu giảm leo thang nào cũng có thể kích hoạt đợt bán tháo mạnh.