Dầu Brent vượt 100 USD: Rủi ro kép cho chứng khoán và áp lực lạm phát quay trở lại

Dầu Brent chạm mốc 100 USD: Cú hích từ địa chính trị và sự thiếu hụt nguồn cung

Giá dầu Brent đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 7, khi xung đột Trung Đông tái bùng phát làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung. Đà tăng này không chỉ phản ánh rủi ro địa chính trị mà còn cho thấy bức tranh cung cầu đang thắt chặt hơn. Theo Morgan Stanley, lượng dầu lưu kho trên biển đã giảm khoảng 190 triệu thùng kể từ giữa tháng 7, trong khi tồn kho dầu thô trên đất liền toàn cầu giảm thêm 38 triệu thùng trong cùng kỳ. Những con số này cho thấy các "bộ giảm xóc" trước đây của thị trường dầu – vốn giúp kiềm chế biến động giá – đang dần biến mất.

Không chỉ dầu thô, các sản phẩm tinh chế như xăng và dầu diesel cũng đối mặt với áp lực nghiêm trọng hơn. CEO của Vitol, Russell Hardy, nhận định rằng các nhà máy lọc dầu không thể ngăn chặn đà giảm của tồn kho nhiên liệu, và lượng dự trữ hiện đang ở mức "gần như chạm đáy". Điều này đồng nghĩa với việc giá năng lượng có thể duy trì ở mức cao trong thời gian tới, tạo thêm gánh nặng lên chi phí vận tải và sản xuất toàn cầu.

Rủi ro kép cho chứng khoán: Dầu cao và lãi suất tăng

Theo đội ngũ phân tích của Morgan Stanley do chiến lược gia Mike Wilson dẫn đầu, giá dầu cao hơn và lãi suất tăng vẫn là những rủi ro chính đối với chứng khoán trong ngắn hạn. Wilson từng cảnh báo rằng dầu tăng giá thường gây hại cho thị trường chứng khoán nhiều hơn là lợi ích từ việc giá giảm. Nguyên nhân nằm ở chỗ chi phí năng lượng tăng sẽ siết chặt biên lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt là các cổ phiếu tăng trưởng cao (high-beta), đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu lên cao hơn.

Goldman Sachs ước tính rằng mỗi 10 USD tăng giá dầu sẽ làm tăng thêm khoảng 0,2 điểm phần trăm vào lạm phát tiêu đề. Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn đang theo dõi sát sao các chỉ số giá để điều hành chính sách tiền tệ, việc giá dầu neo cao có thể khiến lạm phát khó hạ nhiệt, từ đó làm giảm khả năng Fed cắt giảm lãi suất trong thời gian tới. Điều này tạo ra một vòng xoáy rủi ro: dầu tăng -> lạm phát tăng -> lãi suất cao hơn -> áp lực lên chứng khoán và các tài sản rủi ro khác.

Tác động lên lạm phát và các đồng tiền hàng hóa

Giá dầu cao hơn không chỉ ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Mỹ mà còn có tác động lan tỏa đến nền kinh tế toàn cầu. Đối với các nền kinh tế nhập khẩu dầu như Nhật Bản và Ấn Độ, chi phí năng lượng tăng sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát, buộc ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ hơn. Ngược lại, các đồng tiền hàng hóa như CAD (Canada), AUD (Úc) và NOK (Na Uy) có thể được hưởng lợi nhờ giá dầu và năng lượng tăng, khi các quốc gia này là những nhà xuất khẩu lớn.

Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi phụ thuộc vào cán cân thương mại và cơ cấu kinh tế của từng nước. Ví dụ, Canada và Na Uy xuất khẩu dầu thô, nên đồng tiền của họ có thể tăng giá khi dầu tăng. Trong khi đó, Úc lại phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu quặng sắt và than, nhưng giá năng lượng cao cũng có thể hỗ trợ gián tiếp thông qua giá than. Nhà giao dịch cần theo dõi chặt chẽ diễn biến giá dầu và các chỉ số lạm phát để đánh giá đúng hướng đi của các cặp tiền tệ này.

Thị trường dự đoán ngừng bắn nhưng nguồn cung vẫn bị đe dọa

Một điểm thú vị là thị trường dự đoán (prediction markets) đang đặt cược khả năng ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sẽ xảy ra trước ngày 30/9 với xác suất 74%. Tuy nhiên, xác suất để lưu thông qua eo biển Hormuz trở lại bình thường trong tháng này chỉ là 2%. Điều này cho thấy các nhà giao dịch tin rằng xung đột có thể hạ nhiệt nhanh chóng, nhưng nguồn cung dầu sẽ mất nhiều thời gian hơn để phục hồi. Một hợp đồng khác cho thấy xác suất 60% rằng sẽ có ít nhất một ngày trước ngày 31/10 ghi nhận không có tàu nào đi qua eo biển Hormuz, theo dữ liệu từ IMF PortWatch.

Sự tách biệt giữa kỳ vọng ngừng bắn và thực tế nguồn cung tạo ra một kịch bản khó xử cho nhà đầu tư: nếu ngừng bắn xảy ra, giá dầu có thể giảm mạnh, nhưng nếu nguồn cung vẫn bị gián đoạn, giá dầu sẽ tiếp tục được hỗ trợ. Điều này giải thích tại sao Morgan Stanley dự báo Brent sẽ đạt trung bình 100 USD trong quý 4, và tại sao các cổ phiếu năng lượng như Exxon Mobil (tăng 33% từ đầu năm) và Chevron (tăng 38%) lại hút dòng tiền mạnh mẽ.

Những gì cần theo dõi tiếp theo

Trong tuần này, các nhà giao dịch cần chú ý đến báo cáo tồn kho dầu thô của API (dự kiến công bố lúc 03:30 ngày 10/9 theo giờ Việt Nam) và chỉ số PPI của Mỹ (công bố lúc 19:30 ngày 10/9). Dự báo tồn kho dầu thô giảm 1,3 triệu thùng, sau khi đã giảm 2,6 triệu thùng kỳ trước, sẽ là tín hiệu quan trọng về mức độ thắt chặt của thị trường. Nếu PPI tăng cao hơn dự báo (0,4% so với 0% trước đó), điều này sẽ củng cố lo ngại về lạm phát và có thể đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, gây áp lực lên vàng và các tài sản nhạy cảm với lãi suất.

Ngoài ra, diễn biến địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là các hành động quân sự liên quan đến Iran, sẽ là yếu tố quyết định cho xu hướng giá dầu trong ngắn hạn. Nhà giao dịch nên theo dõi sát sao các thông tin về lệnh ngừng bắn và tình hình vận chuyển qua eo biển Hormuz, vì bất kỳ sự thay đổi nào cũng có thể tạo ra biến động lớn trên thị trường năng lượng và tiền tệ.