Châu Á đua tăng kho dự trữ dầu khí sau khủng hoảng Hormuz: chi phí và lợi ích của việc tự chủ năng lượng

Cuộc chạy đua dự trữ năng lượng lan rộng khắp châu Á

Sáu tháng sau cuộc chiến tại eo biển Hormuz, các nền kinh tế châu Á đang chuyển từ các biện pháp ứng phó khẩn cấp sang chiến lược dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông. Nhật Bản, vốn có kho dự trữ chiến lược lớn, đã khởi xướng sáng kiến POWERR Asia trị giá 10 tỷ USD để hỗ trợ Đông Nam Á xây dựng kho dự trữ. Trong khi đó, Ấn Độ công bố kế hoạch xây dựng thêm 13 triệu thùng dự trữ tại miền Nam, nâng tổng công suất mở rộng thêm hàng chục triệu thùng. Hàn Quốc đang xem xét tăng dự trữ thêm 30-40 triệu thùng, vượt kế hoạch ban đầu.

Đáng chú ý, Trung Quốc – nước tiêu thụ dầu lớn thứ hai thế giới – đã lồng ghép các điều khoản về an ninh năng lượng vào kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), bao gồm đẩy nhanh xây dựng gần 9.000 km đường ống dẫn dầu khí và mở rộng kho LNG. Mặc dù các kế hoạch này được soạn thảo trước chiến tranh, cuộc khủng hoảng Hormuz đã củng cố tính chính đáng của chúng.

Tồn kho thấp và bài toán chi phí cho Đông Nam Á

Điểm yếu lớn nhất hiện nay nằm ở Đông Nam Á. Việt Nam chỉ có dự trữ dầu đáp ứng 5-7 ngày tiêu dùng, trong khi Thái Lan có khoảng 61 ngày và Philippines 50-60 ngày – đều thấp hơn nhiều so với chuẩn tối thiểu 90 ngày của IEA. Cuộc khủng hoảng đã thúc đẩy Philippines thông qua dự luật xây dựng kho dự trữ 60 ngày, còn Thái Lan đang tính đến các đường ống xuyên bán đảo và bể chứa để cạnh tranh với Singapore trong lưu trữ dầu thô vùng Vịnh.

Tuy nhiên, việc xây dựng kho dự trữ đòi hỏi nguồn vốn lớn và chi phí vận hành không nhỏ. Các quốc gia này phải cân nhắc giữa lợi ích an ninh năng lượng và gánh nặng tài khóa. Điều này giải thích vì sao nhiều nước chọn giải pháp thuê kho tại nước ngoài hoặc hợp tác với các nhà cung cấp Trung Đông, thay vì đầu tư toàn bộ trong nước.

Tác động đến dòng chảy dầu mỏ và giá cả

Việc các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc tăng cường dự trữ sẽ làm thay đổi cán cân cung cầu ngắn hạn. Nhu cầu dầu cho mục đích tích trữ có thể đẩy giá dầu lên cao hơn trong ngắn hạn, tạo áp lực lạm phát toàn cầu. Ngược lại, trong dài hạn, khi các kho dự trữ hoàn thiện, khả năng chống chịu trước các cú sốc nguồn cung sẽ được cải thiện, giúp ổn định giá.

Các thỏa thuận lưu trữ tại nước ngoài, như việc ADNOC (UAE) tăng công suất lưu trữ tại Ấn Độ lên 30 triệu thùng, hay Ấn Độ xem xét đặt kho dự trữ tại cảng Fujairah (ngoài eo biển Hormuz), cho thấy xu hướng phân tán rủi ro địa chính trị. Điều này đồng nghĩa với việc các điểm trung chuyển dầu mỏ mới sẽ hình thành, ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển và giá dầu theo khu vực.

Hệ quả với lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, xu hướng này mang lại cả cơ hội và thách thức. Canada và Australia là những nhà xuất khẩu năng lượng lớn; nếu châu Á tăng nhập khẩu để bù đắp dự trữ, nhu cầu dầu thô và khí đốt có thể tăng, hỗ trợ giá và qua đó củng cố tỷ giá. Tuy nhiên, nếu các nước châu Á đẩy mạnh năng lượng tái tạo và giảm nhập khẩu dài hạn, tăng trưởng xuất khẩu của các nước này có thể chững lại.

NOK, vốn nhạy cảm với giá dầu, có thể biến động mạnh khi thị trường phản ứng với các thông tin về kho dự trữ. Với CAD, cán cân thương mại công bố hôm nay (dự báo C$3.6B, thấp hơn kỳ trước C$3.86B) sẽ là tín hiệu quan trọng. Đồng thời, USD đang suy yếu (DXY 99.278, -0.30%) cùng giá vàng tăng (+0.97%) phản ánh tâm lý né tránh rủi ro, có thể tạo lực đẩy cho các đồng tiền hàng hóa.

Theo dõi tiếp điều gì?

Giới giao dịch cần chú ý đến tiến độ triển khai các dự án kho dự trữ tại châu Á, đặc biệt là các thỏa thuận mới giữa các nước nhập khẩu và xuất khẩu dầu mỏ. Bên cạnh đó, số liệu cán cân thương mại của Mỹ và Canada công bố tối nay sẽ hé lộ sức khỏe của dòng chảy thương mại hàng hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến USD và CAD. Biến động giá dầu do nhu cầu tích trữ cũng là yếu tố không thể bỏ qua khi đánh giá xu hướng lạm phát và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.