Đàm phán sụp đổ, Canada đáp trả thuế quan: Bài học về chủ quyền và chiến tranh thương mại Bắc Mỹ

Đổ vỡ đàm phán: 'Tính toán sai lầm' và chủ quyền quốc gia

Cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Canada đã chính thức sụp đổ vào cuối tuần qua, khi Thủ tướng Canada Mark Carney từ chối thỏa thuận mà ông cho là 'quá nhiều yêu cầu, quá ít nhượng bộ'. Trong bài phát biểu trước người dân Canada, Carney gọi đợt thuế quan mới của Mỹ là 'tính toán sai lầm' nhằm 'làm tổn thương và chia rẽ' đất nước ông, đồng thời khẳng định không sẵn sàng 'đánh đổi chủ quyền' của Canada.

Sự sụp đổ này diễn ra sau hơn một năm đàm phán kéo dài và leo thang căng thẳng. Mỹ đã áp thuế bổ sung 50% lên nhiều mặt hàng của Canada, chồng lên các mức thuế hiện hành với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ. Đáp lại, Canada tuyên bố sẽ áp thuế trả đũa 'đồng đô-la với đồng đô-la' từ ngày 8/9, bao gồm thép, sữa, thiết bị gia dụng và điện tử. Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết không có kế hoạch nối lại đàm phán, trong khi mỗi bên đổ lỗi cho nhau về những thay đổi vào phút chót.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Căng thẳng thương mại Bắc Mỹ tác động đến thị trường qua nhiều kênh. Trước hết, đồng CAD (đô la Canada) chịu áp lực trực tiếp do triển vọng xuất khẩu xấu đi và rủi ro suy thoái kinh tế. Thứ hai, vàng – vốn đã tăng 1.98% lên 4.608 USD/ounce trong phiên gần nhất – tiếp tục được hưởng lợi từ nhu cầu trú ẩn an toàn khi rủi ro địa chính trị leo thang. Thứ ba, đồng USD mạnh lên tương đối nhờ vị thế nơi trú ẩn, dù chỉ số DXY đứng ở 98.839, gần như đi ngang.

Các tài sản rủi ro như chứng khoán Mỹ và Canada có thể chịu áp lực do lo ngại chi phí nhập khẩu tăng và chuỗi cung ứng Bắc Mỹ bị gián đoạn. Đặc biệt, các ngành như ô tô, thép và nông sản – vốn phụ thuộc sâu vào thương mại ba bên – sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Thỏa thuận USMCA, trị giá 1.600 tỷ USD thương mại hàng năm giữa Mỹ, Canada và Mexico, đang đứng trước nguy cơ không được gia hạn, tạo thêm bất ổn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Định giá rủi ro: Mức độ đã phản ánh?

Thị trường dường như mới phản ánh một phần rủi ro. Vàng tăng gần 2% cho thấy dòng tiền trú ẩn đã chảy mạnh, nhưng biến động của CAD và DXY còn khá hạn chế. Điều này có thể do các nhà đầu tư vẫn kỳ vọng một thỏa thuận sẽ đạt được vào phút chót, giống như lịch sử đàm phán trước đây. Tuy nhiên, phát biểu cứng rắn của Carney và việc Mỹ tuyên bố không nối lại đàm phán có thể buộc thị trường phải điều chỉnh lại kỳ vọng.

Nếu căng thẳng kéo dài, CAD có thể mất giá thêm, vàng có thể tiếp tục tăng, trong khi chứng khoán Bắc Mỹ có thể giảm. Ngược lại, nếu hai bên quay lại bàn đàm phán, các tài sản rủi ro có thể phục hồi nhanh. Mức độ định giá hiện tại cho thấy thị trường vẫn còn 'lạc quan thận trọng', nhưng rủi ro đang nghiêng về phe tiêu cực.

Trọng tâm theo dõi: Diễn biến thuế quan và phản ứng từ Mexico

Người giao dịch cần theo dõi sát các thông báo chi tiết về biện pháp trả đũa của Canada trong những ngày tới, cũng như phản ứng từ phía Mỹ. Ngoài ra, vai trò của Mexico – bên thứ ba trong USMCA – sẽ rất quan trọng. Nếu Mexico đứng về phía Canada, Mỹ có thể đối mặt với một liên minh thương mại đối đầu, làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng toàn Bắc Mỹ. Các bài phát biểu của quan chức Fed, như của Barkin vào ngày 25/8, cũng có thể tương tác với rủi ro địa chính trị, ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất và đồng USD.