Canada-Mỹ chạy đua trước hạn chót thuế quan: ô tô là điểm nóng, rủi ro lan tỏa toàn USMCA

Cuộc đua nước rút trước hạn chót nửa đêm

Canada và Mỹ đang chạy đua với thời gian khi hạn chót áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng nhập khẩu của Canada chỉ còn tính bằng giờ. Thủ tướng Mark Carney và Tổng thống Donald Trump đã có cuộc điện đàm lần thứ hai trong tuần, nhưng không bên nào đưa ra tín hiệu rõ ràng về khả năng đạt thỏa thuận. Đây là một trong những căng thẳng thương mại nghiêm trọng nhất giữa hai nước láng giềng kể từ khi USMCA có hiệu lực.

Điểm mấu chốt nằm ở việc mức thuế mới sẽ áp dụng bất kể hàng hóa có đủ điều kiện hưởng ưu đãi theo USMCA hay không. Điều này phá vỡ lớp bảo hộ mà hiệp định thương mại Bắc Mỹ đã tạo ra cho nhiều ngành công nghiệp Canada suốt nhiều năm. Các lĩnh vực như gỗ xẻ, rượu vang, sữa và ô tô sẽ chịu thiệt hại trực tiếp, kéo theo nguy cơ mất việc làm và đóng cửa doanh nghiệp.

Ô tô: điểm nóng nhất và cũng là chìa khóa

Ngành ô tô đang là trọng tâm của các cuộc đàm phán. Hai bên đã thảo luận về việc giảm thuế Section 232 đối với xe Canada từ 25% xuống 15%, với khả năng giảm thêm nếu tỷ lệ nội địa hóa tại Mỹ tăng. Tuy nhiên, ngay cả mức 15% cũng bị giới chức ngành ô tô Canada đánh giá là không khả thi, khi lợi nhuận trung bình của ngành chỉ khoảng 6% trong điều kiện thương mại tự do trước đây.

Điều đáng chú ý là chuỗi cung ứng Bắc Mỹ đan xen sâu đến mức khoảng một nửa giá trị xe sản xuất tại Canada đến từ Mỹ. Do đó, thuế quan nhắm vào Canada sẽ gây tổn hại cho chính các nhà sản xuất Mỹ. Đây là lý do nhiều nhà phân tích cho rằng một thỏa thuận giảm thuế ô tô sẽ được thị trường đọc là tín hiệu tích cực cho toàn bộ chuỗi cung ứng khu vực.

Vướng mắc trong cách tính khấu trừ thuế

Bất đồng lớn nhất hiện nay là cách tính khấu trừ thuế dựa trên hàm lượng nội địa. Washington muốn chỉ tính hàm lượng sản xuất tại Mỹ, trong khi Canada đề xuất tính toàn bộ hàm lượng Bắc Mỹ (bao gồm cả linh kiện từ Mexico). Sự khác biệt này không chỉ ảnh hưởng đến mức thuế phải chịu mà còn định hình chiến lược sản xuất của các hãng xe trong tương lai.

Bộ Thương mại Mỹ cũng vừa ban hành quy định mới, yêu cầu các nhà sản xuất ô tô xuất khẩu từ Canada và Mexico phải chứng nhận hàm lượng nội địa Mỹ hàng năm thay vì hai lần một năm. Điều này tạo thêm áp lực hành chính và có thể làm chậm quá trình thông quan, ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại ngay cả khi thuế quan được hạ xuống.

Tác động tới thị trường tài chính và định giá

Thị trường tiền tệ và chứng khoán có độ nhạy cao với các tiêu đề từ Washington. CAD là đồng tiền chịu tác động trực tiếp nhất, đặc biệt khi các nhà xuất khẩu Canada trong lĩnh vực vật liệu, nông nghiệp và ô tô đang đối mặt với rủi ro lớn. Tuy nhiên, mức độ biến động hiện tại vẫn tương đối thấp trên thị trường ngoại hối, cho thấy các nhà giao dịch có thể đã định giá một phần khả năng đạt thỏa thuận.

Nếu đạt được thỏa thuận bao gồm giảm thuế ô tô, điều này sẽ là tín hiệu giảm nhẹ rủi ro cho chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, hỗ trợ CAD và các tài sản liên quan. Ngược lại, nếu thuế 50% có hiệu lực, nguy cơ trả đũa và gián đoạn thương mại kéo dài sẽ đẩy thị trường vào trạng thái né tránh rủi ro, ảnh hưởng đến các đồng tiền hàng hóa và thị trường chứng khoán Bắc Mỹ.

Những gì cần theo dõi tiếp

Trong vài giờ tới, các nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến từ Washington và Ottawa. Bất kỳ tuyên bố chính thức nào từ Nhà Trắng hoặc văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đều có thể tạo ra biến động lớn. Ngoài ra, phản ứng từ các ngành công nghiệp và quyết định trả đũa của Canada sẽ là yếu tố quyết định hướng đi của thị trường. Nếu không có thỏa thuận trước nửa đêm, khả năng cao sẽ có những biện pháp đối phó từ phía Canada, đẩy căng thẳng lên một cấp độ mới.