Xuất khẩu chip Hàn Quốc tăng gấp ba: liệu sự phụ thuộc quá mức vào một ngành có biến nền kinh tế thành con bài domino?

Kỷ lục mới nhờ chip, nhưng nền kinh tế đang chạy hai tốc độ

Số liệu công bố đầu tuần này từ Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc cho thấy xuất khẩu chip tháng 8 tăng vọt 209% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt mức kỷ lục 46,65 tỷ USD – tương đương 47,5% tổng kim ngạch xuất khẩu 98,25 tỷ USD của cả nước. Động lực chính đến từ chi tiêu vốn mạnh tay của các tập đoàn công nghệ lớn như Google và Amazon cho hạ tầng AI, theo nhận định của Bộ này.

Tăng trưởng ấn tượng là vậy, nhưng giới phân tích bắt đầu đặt câu hỏi về tính bền vững khi nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào một ngành duy nhất. Ông Jeff Ng, Trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô châu Á tại Ngân hàng Sumitomo Mitsui (SMBC), ước tính chip đóng góp tới gần 80% mức tăng trưởng xuất khẩu trong tháng. Trong khi đó, các lĩnh vực truyền thống lại chững lại: xuất khẩu ô tô giảm 29,8% so với cùng kỳ, dù Bộ Thương mại lý giải phần lớn do kỳ nghỉ hè và đình công cục bộ.

Nỗi lo về sự phụ thuộc và bài toán đa dạng hóa

Ông Dave Chia, chuyên gia kinh tế tại Moody's Analytics, cảnh báo nền kinh tế đang vận hành theo "hai tốc độ" – một bên là chip bùng nổ, một bên là các ngành khác chịu áp lực. Nếu tăng trưởng chip chững lại đột ngột, các lĩnh vực còn lại khó có thể lấp khoảng trống ngay lập tức. "Một sự chậm lại dần dần có thể kiểm soát được. Nhưng dừng đột ngột lại là chuyện khác", ông nói.

Điểm yếu thứ hai nằm ở chính sách tiền tệ. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) vừa nâng lãi suất cơ bản lên 3% trong tháng 8, lần tăng thứ hai liên tiếp, do lạm phát lõi vẫn neo cao. Nếu chu kỳ chip suy yếu trong khi chính sách vẫn thắt chặt, "nguồn lợi sẽ tan biến khi nhu cầu nội địa chưa đủ mạnh để thay thế", ông Chia nhấn mạnh.

Không chỉ vậy, các rào cản dài hạn với ô tô – vốn là trụ cột xuất khẩu truyền thống – còn bao gồm thuế quan của Mỹ và xu hướng dịch chuyển sản xuất sang nhà máy tại Mỹ. Điều này càng làm tăng rủi ro nếu chip không còn là điểm tựa.

Phản biện: Không hẳn là 'phụ thuộc quá mức'

Tuy vậy, không phải ai cũng bi quan. Ông Homin Lee, chiến lược gia vĩ mô cao cấp tại ngân hàng tư nhân Lombard Odier, cho rằng không nên gọi đây là "phụ thuộc quá mức" bởi Hàn Quốc còn có các ngành chu kỳ khác thường hưởng lợi khi kinh tế toàn cầu khởi sắc. Số liệu từ Bộ Thương mại cũng cho thấy xuất khẩu phi chip trong tháng 8 vẫn tăng 20%.

Ngân hàng trung ương Hàn Quốc, trong quyết định chính sách tháng 8, nhận định tiêu dùng đang phục hồi dần. Nếu đà tăng trưởng chip hạ nhiệt trong bối cảnh các ngành chu kỳ khác vận hành tốt, nền kinh tế vẫn có thể duy trì tăng trưởng thực khoảng 2–3% mỗi năm, theo ông Lee.

Kịch bản nào cho thị trường và chính sách?

Các nhà phân tích vẫn giữ quan điểm tích cực trong ngắn hạn. Ông Jeff Ng của SMBC kỳ vọng tăng trưởng xuất khẩu tổng thể vẫn dương trong 12 tháng tới, dù có thể chững lại do hiệu ứng cơ sở và giá cả ổn định.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất là sự đứt gãy đột ngột của chu kỳ chip. Nếu điều đó xảy ra, BOK sẽ đối mặt với bài toán khó: lạm phát lõi vẫn cao trong khi tăng trưởng chững lại. Điều này có thể buộc ngân hàng trung ương phải tính toán lại lộ trình thắt chặt, ảnh hưởng đến tỷ giá won và dòng vốn vào các thị trường mới nổi.

Điều cần theo dõi tiếp

Giới giao dịch nên chú ý đến các tín hiệu từ BOK trong các cuộc họp tới, đặc biệt là ngôn ngữ về lạm phát và tăng trưởng. Bên cạnh đó, dữ liệu xuất khẩu tháng 9 sẽ cho thấy liệu đà tăng của chip có duy trì được hay đã bắt đầu hạ nhiệt. Ngoài ra, diễn biến chi tiêu vốn của các ông lớn công nghệ Mỹ – nhân tố chính đằng sau nhu cầu AI – cũng là yếu tố then chốt quyết định chu kỳ này còn kéo dài bao lâu.