Sản xuất Trung Quốc vượt kỳ vọng nhưng bán lẻ lún sâu: khoảng cách cung - cầu ngày càng rộng

Khoảng cách cung - cầu của Trung Quốc lại rộng thêm

Bức tranh dữ liệu tháng 8 của Trung Quốc tiếp tục cho thấy một nền kinh tế vận hành theo hai tốc độ. Sản lượng công nghiệp tăng vượt dự báo khi kỳ vọng chỉ đặt ở mức 4,8%, cao hơn mức 4,5% của kỳ trước. Đây là tín hiệu cho thấy các nhà máy vẫn duy trì được đà sản xuất, một phần nhờ nhu cầu xuất khẩu và các ngành công nghiệp chế biến chế tạo.

Nhưng bên kia cán cân, doanh số bán lẻ chỉ đạt mức tăng 0,4%, thấp hơn cả dự báo 0,8% lẫn mức 0,6% của kỳ trước. Đây không phải một con số xấu đơn thuần — đây là mức tăng trưởng gần như đứng yên của tiêu dùng, khi lạm phát và dân số vẫn đang tăng nhẹ. Nói cách khác, người tiêu dùng Trung Quốc đang chi tiêu thận trọng hơn cả mức đã rất thấp trước đó.

Song song đó, đầu tư tài sản cố định tính theo lũy kế từ đầu năm cũng hụt kỳ vọng khi dự báo là -7,2% còn kỳ trước là -6,7%. Mức sụt giảm này phản ánh sự co cụm kéo dài của lĩnh vực bất động sản và hạ tầng tư nhân. Chỉ số giá nhà tiếp tục giảm với dự báo -3,1% so với cùng kỳ, nối dài chuỗi giảm giá đã kéo dài nhiều năm.

Cơ chế đằng sau sự phân hóa

Điểm mấu chốt là sản xuất và tiêu dùng đang chịu tác động từ hai nhóm lực lượng khác nhau. Sản xuất được hỗ trợ bởi nhu cầu bên ngoài, các chương trình nâng cấp thiết bị và chính sách ưu đãi tín dụng cho doanh nghiệp. Trong khi đó, tiêu dùng nội địa bị kìm hãm bởi hiệu ứng tài sản âm từ thị trường nhà đất — khi giá nhà giảm, hộ gia đình cảm thấy tài sản của mình bốc hơi và cắt giảm chi tiêu.

Đầu tư tài sản cố định sụt giảm thêm phần nào phản ánh tâm lý doanh nghiệp thận trọng. Khi cầu nội địa yếu, doanh nghiệp không có động lực mở rộng sản xuất. Khi doanh nghiệp không đầu tư, việc làm và thu nhập lại chịu áp lực, tạo thành vòng xoáy tự củng cố khiến cầu tiêu dùng càng yếu.

Đây là lý do vì sao giới phân tích coi dữ liệu hôm nay là bằng chứng cho thấy sự mất cân đối đang sâu hơn, chứ không phải chỉ là một tháng xấu đơn lẻ. Sản xuất vượt kỳ vọng không thể bù đắp cho tiêu dùng đình trệ nếu mục tiêu là tăng trưởng bền vững.

Ý nghĩa với chính sách tiền tệ và tài khóa

Với Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, dữ liệu này củng cố lập luận cho việc nới lỏng thêm. Các công cụ có thể được triển khai gồm giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, hạ lãi suất cho vay cơ bản, hoặc mở rộng các chương trình tái cấp vốn có mục tiêu. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách tiền tệ đang bị hạn chế bởi nhu cầu tín dụng yếu — doanh nghiệp và hộ gia đình không muốn vay ngay cả khi lãi suất thấp.

Về phía tài khóa, áp lực chi tiêu nhiều hơn cho hạ tầng và các biện pháp hỗ trợ tiêu dùng sẽ gia tăng. Nhưng không gian tài khóa cũng đang hẹp dần khi nợ chính quyền địa phương đã ở mức cao. Điều này có nghĩa là bất kỳ gói kích thích nào cũng có thể phải nhắm vào các lĩnh vực cụ thể thay vì tung ra diện rộng.

Tác động lên tiền tệ

Trên thị trường ngoại hối, dữ liệu hỗn hợp của Trung Quốc ngay lập tức tác động lên các đồng tiền nhạy cảm với chu kỳ hàng hóa. AUD và đặc biệt là NZD chịu áp lực giảm so với USD, khi giới giao dịch lo ngại rằng nhu cầu nguyên liệu thô từ Trung Quốc sẽ yếu đi khi tiêu dùng nội địa không phục hồi.

USD/JPY tiếp tục đà tăng, vượt mức 154,80 trong phiên châu Á. Đồng yên yếu đi một phần do dòng vốn tìm kiếm lợi suất cao hơn, nhưng cũng phản ánh tâm lý thận trọng chung khi các nhà đầu tư chờ đợi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang vào thứ Tư. Chỉ số DXY đứng ở 99,633, tăng 0,17%, trong khi EUR/USD giảm nhẹ về 1,1535.

Điểm đáng chú ý là vàng gần như đi ngang ở mức 4.296,85 USD/oz, cho thấy dòng tiền phòng ngừa rủi ro chưa thực sự bùng nổ dù có nhiều yếu tố bất ổn. Điều này gợi ý rằng thị trường đang chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn từ Fed trước khi đặt cược lớn.

Những gì cần theo dõi

Trong ngắn hạn, phản ứng của chính quyền Trung Quốc trước dữ liệu yếu sẽ là yếu tố then chốt. Nếu có thêm biện pháp kích thích tiêu dùng hoặc hỗ trợ thị trường bất động sản, AUD và NZD có thể phục hồi. Ngược lại, nếu Bắc Kinh giữ nguyên lập trường thận trọng, áp lực lên hai đồng tiền này có thể kéo dài.

Về phía Fed, cuộc họp ngày thứ Tư sẽ định hình hướng đi của USD trong tuần. Thị trường đang định giá khả năng nào đó về việc Fed giữ nguyên hoặc thậm chí thắt chặt thêm, trong bối cảnh giá dầu vẫn neo cao và lo ngại lạm phát chưa tan biến. Bất kỳ tín hiệu nào từ Chủ tịch Fed về lộ trình lãi suất sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến USD/JPY và chỉ số DXY.

Ngoài ra, tình hình địa chính trị ở Trung Đông vẫn là biến số khó lường. Các cuộc tấn công của Houthi vào Ả Rập Xê Út, cùng với cảnh báo an ninh tại cảng Yanbu, có thể đẩy giá dầu lên cao hơn bất cứ lúc nào. Điều này sẽ tác động đến tâm lý lạm phát toàn cầu và qua đó ảnh hưởng đến kỳ vọng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.