Sản lượng công nghiệp Trung Quốc tăng 5,2% so với cùng kỳ, vượt dự báo 4,8%, trong khi bán lẻ chỉ tăng 0,4% và đầu tư tài sản cố định 8 tháng giảm 7,2%. Nghịch lý cung mạnh – cầu yếu ngày càng lộ rõ, gây áp lực lên chính sách tiền tệ và triển vọng nhân dân tệ.

Số liệu tháng 8 của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy sản lượng công nghiệp tăng 5,2% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa mức dự báo 4,8% và tăng tốc rõ rệt từ mức 4,5% của tháng 7. Đây là điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh vĩ mô, và động lực không đến từ tiêu dùng nội địa mà từ làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo, kéo theo nhu cầu đối với chip bán dẫn và thiết bị công nghệ cao của Trung Quốc. Chỉ số PMI sản xuất chính thức cũng ghi nhận cả đơn hàng mới lẫn sản lượng quay lại vùng mở rộng trong tháng 8 sau khi co lại trong tháng 7, củng cố luận điểm rằng khu vực xuất khẩu vẫn là trụ đỡ chính.
Tuy nhiên, bức tranh phía cầu lại đối lập hoàn toàn. Doanh số bán lẻ chỉ tăng 0,4% so với cùng kỳ, chậm hơn mức 0,6% của tháng 7 và bỏ xa dự báo 0,8%. Đầu tư tài sản cố định tại khu vực đô thị trong 8 tháng đầu năm giảm 7,2%, sâu hơn mức giảm 6,7% của giai đoạn 7 tháng và đúng như kỳ vọng của giới phân tích. Tỷ lệ thất nghiệp khảo sát tại đô thị nhích lên 5,3% từ 5,2%. Chính Cục Thống kê thừa nhận mất cân đối trong nước ở mức "nghiêm trọng" giữa nguồn cung mạnh và cầu yếu, đồng thời cảnh báo tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài đang gia tăng.
Điểm đáng lo nhất không nằm ở sản xuất hay bán lẻ, mà ở kênh tín dụng. Tăng trưởng tín dụng tháng 8 vượt xa về mức độ thất vọng so với dự báo: cho vay ngân hàng mới chỉ tăng 60 tỷ nhân dân tệ, so với kỳ vọng khoảng 400 tỷ và mức 590 tỷ của cùng kỳ năm trước. Dư nợ cho vay tăng chậm lại còn 4,9% – mức thấp nhất trong lịch sử. Ngay cả khi phát hành trái phiếu chính phủ được đẩy mạnh, dòng vốn này cũng không đủ bù đắp cho nhu cầu vay yếu ớt của doanh nghiệp và hộ gia đình.
Cơ chế ở đây khá rõ: khi kỳ vọng thu nhập và lợi nhuận không được cải thiện, cả doanh nghiệp lẫn người dân đều trì hoãn đầu tư và tiêu dùng, khiến cầu vốn suy giảm bất chấp mặt bằng lãi suất đã thấp. Điều này lý giải vì sao các biện pháp kích thích tài khóa và tiền tệ mang tính gia tăng mà Bắc Kinh triển khai đến nay chưa tạo được cú hích lan tỏa. Tăng trưởng GDP quý II đã chậm lại còn 4,3% – mức yếu nhất hơn ba năm – và ngày càng xa mục tiêu 4,5%–5% cả năm.
Phản ứng chính sách đang bị chia đôi. Một mặt, Cục Thống kê kêu gọi tăng cường điều chỉnh chính sách vĩ mô và kích thích cầu nội địa, đồng thời đẩy nhanh nâng cấp công nghiệp theo hướng đổi mới sáng tạo. Mặt khác, giới hoạch định chính sách vẫn chưa chấp nhận các gói kích thích quy mô lớn, chỉ dựa vào biện pháp tăng dần. Nhóm kinh tế gia do Raymond Yeung của ANZ Research dẫn đầu nhận định tháng 9 có thể là cửa sổ chính sách quan trọng để khôi phục niềm tin doanh nghiệp trước kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng tháng 10, nhưng họ cho rằng hỗ trợ tài khóa bổ sung là cần thiết trong khi khả năng cắt giảm lãi suất chính sách vẫn thấp.
Đây là điểm then chốt với thị trường tiền tệ. Nếu Bắc Kinh ưu tiên tài khóa thay vì nới lỏng tiền tệ, chênh lệch lãi suất giữa Trung Quốc và Mỹ khó thu hẹp nhanh, đồng nghĩa nhân dân tệ vẫn chịu áp lực trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc tiếp tục neo thấp.
Bối cảnh thị trường sáng 15/9 cho thấy chỉ số DXY đứng ở 99,613 (+0,15%), EUR/USD ở 1,15365 (-0,10%) và USD/JPY ở 154,863 (+0,34%). Với việc số liệu Trung Quốc xác nhận cầu nội địa yếu, dòng vốn toàn cầu có xu hướng tiếp tục tìm đến tài sản trú ẩn và các thị trường có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng hơn. Vàng phản ánh trực tiếp xu hướng này khi đứng ở 4.314,3 USD (+0,36%), được hỗ trợ bởi kỳ vọng rằng các ngân hàng trung ương sẽ còn phải duy trì chính sách nới lỏng trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu thiếu vững chắc.
Đối với nhân dân tệ, nghịch lý cung mạnh – cầu yếu tạo ra hai lực đối kháng. Xuất khẩu công nghệ cao vẫn là điểm tựa giúp Trung Quốc duy trì thặng dư thương mại, hỗ trợ CNY. Nhưng tín dụng đình trệ và đầu tư sụp đổ khiến dòng vốn nội địa yếu, trong khi giới đầu tư quốc tế tiếp tục đặt câu hỏi về độ bền của mô hình tăng trưởng. Sự phân kỳ này cũng tác động đến các đồng tiền châu Á khác, vốn nhạy cảm với chu kỳ sản xuất Trung Quốc.
Trọng tâm trước mắt là liệu Bắc Kinh có tung thêm biện pháp tài khóa trong tháng 9 hay không, đặc biệt là các chương trình hỗ trợ tiêu dùng và đầu tư hạ tầng có thể giải phóng nhu cầu tín dụng. Song song đó, diễn biến của chỉ số giá nhà – dự báo giảm 3,1% so với cùng kỳ – sẽ cho thấy áp lực giảm phát tài sản còn kéo dài bao lâu. Về phía dữ liệu quốc tế, giá bán buôn khu vực đồng euro công bố lúc 13:00 giờ Việt Nam sẽ là tham chiếu cho thấy lạm phát sản xuất châu Âu còn dai dẳng đến đâu, qua đó định hình kỳ vọng về đường đi lãi suất của ECB. Với người giao dịch, câu hỏi lớn nhất là liệu tăng trưởng tín dụng Trung Quốc có chạm đáy trong quý IV hay tiếp tục xói mòn – yếu tố quyết định hướng đi của nhân dân tệ và tâm lý rủi ro toàn cầu trong những tháng cuối năm.
Tổng hợp và phân tích từ CNBC.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.