Macklem tách cú sốc dầu khỏi lạm phát kỳ vọng: BoC sẵn sàng nhìn xuyên dầu, nhưng thuế quan Mỹ thì không

Macklem vẽ ranh giới giữa 'cú sốc ban đầu' và lạm phát lan rộng

Phát biểu tại Halifax, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) Tiff Macklem đã đưa ra một khuôn khổ tư duy rõ ràng: nếu giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng, lạm phát Canada sẽ nhích lên trong những tháng tới, nhưng đó là loại lạm phát mà BoC sẵn sàng nhìn xuyên qua. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ "cho đến nay chúng tôi chưa thấy bằng chứng rằng giá dầu cao hơn đang lan sang các hàng hóa và dịch vụ khác".

Đây là sự phân biệt mang tính kỹ thuật nhưng có ý nghĩa chính sách lớn. Một cú sốc giá năng lượng đơn thuần — dù gây đau đớn cho người tiêu dùng — thường tự tiêu tan và không cần phản ứng lãi suất. Nhưng nếu nó bắt đầu thấm vào lương thực, dịch vụ, hay kỳ vọng lạm phát, BoC buộc phải hành động. Macklem nói thẳng: "Chúng tôi không muốn tăng lãi suất và kìm hãm tăng trưởng nếu áp lực lạm phát vẫn được kiểm soát."

Điều gì thực sự thay đổi so với trước?

Điểm đáng chú ý là Macklem thừa nhận giá xăng đang phản ánh mức giá dầu cao hơn gần 40 USD so với thực tế — một sự lệch pha do tổn thất công suất lọc dầu toàn cầu. Điều này quan trọng vì nó cho thấy BoC đang nhìn vào giá nhiên liệu bán lẻ như một chỉ báo méo mó, không phải tín hiệu lạm phát cơ bản.

Đồng thời, ông đưa ra dự báo đáng lo: nếu các mức thuế quan mới của Mỹ vẫn giữ nguyên, tăng trưởng quý 4 của Canada có thể bị chia đôi xuống dưới 1%. Đây là con số cụ thể đầu tiên về tác động thuế quan mà BoC đưa ra, và nó thay đổi hoàn toàn cục diện. BoC giờ đối mặt với hai lực ngược chiều: lạm phát do dầu đẩy lên, và tăng trưởng bị thuế quan kéo xuống.

Macklem cũng tiết lộ BoC kỳ vọng tăng trưởng lực lượng lao động gần như bằng không trong vài năm tới — một yếu tố cấu trúc có thể làm thay đổi cách tính lãi suất trung tính.

Thị trường lãi suất và tỷ giá đang đọc gì?

Với DXY ở 100.384 (+0.17%) và USD/CAD không nằm trong dữ liệu thị trường hiện tại, nhưng bối cảnh rộng hơn cho thấy đồng bạc xanh đang giữ thế thượng phong. EUR/USD ở 1.147 (-0.14%) và USD/JPY ở 157.398 (+0.35%) phản ánh dòng tiền vẫn nghiêng về phía Mỹ.

Điều thị trường có thể đang đọc sai: nhiều người giao dịch có thể đang định giá BoC sẽ cắt lãi suất mạnh tay vì tăng trưởng yếu. Nhưng Macklem đã cài sẵn một điều kiện — "chúng tôi cũng không muốn phản ứng quá chậm nếu áp lực lạm phát trở nên dai dẳng hơn". Đây là ngôn ngữ của một ngân hàng trung ương muốn giữ quyền tự do hành động, không phải một ngân hàng đã cam kết cắt.

Vàng ở 4348.33 (-0.74%) cho thấy thị trường chưa hoảng loạn về lạm phát. Nếu giá dầu thực sự lan sang lạm phát cơ bản, vàng sẽ phản ứng mạnh hơn.

Cơ chế đằng sau sự thận trọng của BoC

Có một logic sâu hơn trong phát ngôn của Macklem. BoC đang cố tách biệt hai loại lạm phát: loại do cung (giá dầu) và loại do cầu (lạm phát cơ bản). Với loại thứ nhất, BoC có thể "nhìn xuyên qua". Với loại thứ hai, BoC phải hành động.

Nhưng thuế quan Mỹ tạo ra một loại lạm phát thứ ba — lạm phát do chi phí nhập khẩu. Đây là loại BoC không thể bỏ qua vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến giá hàng hóa tiêu dùng. Macklem thừa nhận "có bằng chứng ngày càng tăng rằng nhiều doanh nghiệp Canada đã bắt đầu thích nghi với thuế quan Mỹ" — nhưng thích nghi không có nghĩa là miễn nhiễm.

Nếu tăng trưởng quý 4 bị chia đôi xuống dưới 1%, BoC sẽ chịu áp lực cắt lãi suất. Nhưng nếu lạm phát do thuế quan và dầu cùng lúc đẩy chỉ số giá lên, BoC sẽ bị kẹt. Đây là kịch bản stagflation nhẹ — tăng trưởng chậm, lạm phát cao — mà không ngân hàng trung ương nào muốn đối mặt.

Điều cần theo dõi

Ba tín hiệu quan trọng sẽ định hình hướng đi của BoC trong những tuần tới:

Thứ nhất, dữ liệu lạm phát cơ bản của Canada — nếu giá dầu cao hơn bắt đầu xuất hiện trong CPI lõi, kịch bản "nhìn xuyên qua" sẽ sụp đổ.

Thứ hai, diễn biến thuế quan Mỹ — bất kỳ thay đổi nào trong chính sách thương mại sẽ trực tiếp thay đổi dự báo tăng trưởng quý 4 mà Macklem đưa ra.

Thứ ba, bài phát biểu của Fed Goolsbee và chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia của Fed Chicago — vì chính sách của Fed sẽ ảnh hưởng đến sức mạnh USD và gián tiếp đến áp lực lạm phát nhập khẩu của Canada.

Với USD/JPY ở 157.398 và DXY trên 100, thị trường đang định giá một đồng USD mạnh. Nếu BoC cắt lãi suất trong khi Fed giữ nguyên, USD/CAD sẽ chịu áp lực tăng — điều này lại làm lạm phát nhập khẩu của Canada thêm trầm trọng. Đó là vòng xoáy mà Macklem đang cố tránh.