Giá nhập khẩu Nhật tăng 24,8%: lộ trình BoJ mà thị trường đang định giá quá chậm

Áp lực nhập khẩu chưa hạ nhiệt dù yen đã bớt yếu

Chỉ số giá hàng hóa doanh nghiệp (CGPI) của Nhật tháng 8 tăng 7,6% so với cùng kỳ năm trước, vượt dự báo 7,4% và nối tiếp mức tăng 7,7% của tháng 7. Nhìn bề ngoài, đây là một con số "nóng" nhưng không gây sốc — thị trường gần như đã định giá đầy đủ khả năng BoJ nâng lãi suất từ 1% lên 1,25% tại cuộc họp ngày 16–17/9.

Điểm đáng phân tích nằm ở cấu trúc bên trong chỉ số. Giá nhập khẩu quy đổi theo yen tăng 24,8% so với cùng kỳ, hạ nhiệt từ mức 29,3% của tháng 7 nhưng vẫn ở vùng cao lịch sử. Điều này có nghĩa: dù đà tăng đã chậm lại, chi phí hàng hóa và nguyên liệu nhập khẩu vẫn đang được chuyển vào nền kinh tế với tốc độ gấp hơn ba lần mức lạm phát bán buôn chung.

Cơ chế ở đây là một vòng lặp kép. Thứ nhất, yen yếu trực tiếp đẩy giá hàng nhập khẩu lên cao. Thứ hai, giá nhiên liệu leo thang do xung đột Trung Đông tạo thêm một kênh lạm phát độc lập với tỷ giá. Khi cả hai kênh cùng hoạt động, doanh nghiệp Nhật buộc phải tăng giá bán để bảo vệ biên lợi nhuận — và đó chính là lý do CGPI duy trì trên 7% suốt nhiều tháng.

Thị trường đang định giá cú hike tuần tới, nhưng bỏ qua tín hiệu phía sau

Với USD/JPY quanh 154,32 và DXY ở 99,049, phản ứng tỷ giá trước dữ liệu gần như không đáng kể. Đây là điều dễ hiểu: một cú nâng lãi suất đã được định giá gần như hoàn toàn thường tạo ra biến động nhỏ hơn nhiều so với quy mô của nó, bởi phần lớn thông tin đã nằm trong giá.

Nhưng thị trường dường như đang phân biệt chưa đủ giữa hai câu hỏi khác nhau. Câu hỏi thứ nhất — "BoJ có tăng lãi suất tuần tới không?" — đã có câu trả lời gần như chắc chắn. Câu hỏi thứ hai — "BoJ sẽ đi xa đến đâu, và nhanh đến mức nào?" — mới là nơi rủi ro định giá nằm.

Các nhà phân tích khảo sát bởi Reuters hiện kỳ vọng BoJ nâng lãi suất lên 1,75% vào quý II/2027, sớm hơn so với dự báo trước đó. Đây là một dịch chuyển quan trọng. Thống đốc Kazuo Ueda đã nhiều lần nhấn mạnh CGPI là chỉ báo ông theo dõi sát, vì tốc độ doanh nghiệp chuyển chi phí sang người tiêu dùng quyết định độ bền của lạm phát tổng thể. Với giá nhập khẩu vẫn tăng gần 25%, khả năng chuyển chi phí vẫn còn rất lớn.

Điều thị trường có thể đang đọc sai

Sai lầm phổ biến là coi việc BoJ tăng lãi suất tuần tới như một sự kiện "đã xong" và tập trung vào phản ứng trong ngày. Cách đọc này bỏ qua thực tế rằng phần lớn biến động của JPY đến từ kỳ vọng về lộ trình phía sau, không phải từ bản thân cú hike.

Nếu BoJ nâng lãi suất lên 1,25% nhưng phát tín hiệu thận trọng về các bước tiếp theo, yen có thể chịu áp lực giảm — bởi thị trường đã bắt đầu tính đến mức 1,75%. Ngược lại, nếu Ueda thừa nhận rằng áp lực nhập khẩu đang buộc ngân hàng phải hành động sớm hơn, JPY có thể tăng mạnh ngay cả khi quyết định lãi suất không có gì bất ngờ.

Một điểm nữa: BoJ là ngân hàng trung ương lớn duy nhất còn trong chu kỳ thắt chặt, trong khi Fed và ECB đang ở giai đoạn khác. Sự khác biệt này tạo nền tảng cấu trúc cho JPY mạnh lên trong trung hạn, nhưng nó chỉ phát huy tác dụng nếu BoJ duy trì được đà thắt chặt. Dữ liệu CGPI hôm nay cho thấy họ có lý do để làm vậy.

Điều cần theo dõi

Cuộc họp chính sách ngày 16–17/9 là sự kiện trung tâm. Ngoài quyết định lãi suất, cần chú ý đến ngôn ngữ trong tuyên bố và phần họp báo của Ueda — đặc biệt là cách ông mô tả mối quan hệ giữa giá nhập khẩu và triển vọng lạm phát. Nếu BoJ thừa nhận rằng chi phí nhập khẩu đang đe dọa mục tiêu 2% từ phía trên, thị trường có thể phải đẩy kỳ vọng về mức 1,75% lên sớm hơn quý II/2027.

Song song đó, theo dõi diễn biến giá dầu và tình hình Trung Đông, vì đây là kênh lạm phát thứ hai mà BoJ không kiểm soát được. Và cuối cùng, theo dõi phản ứng của lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm — nếu lợi suất vượt các ngưỡng quan trọng sau cuộc họp, đó là dấu hiệu thị trường đang định giá lại toàn bộ lộ trình chính sách, không chỉ một cú hike đơn lẻ.