Fed đảo chiều: 86/101 nhà kinh tế giờ đặt cược vào tăng 25 điểm cơ bản, điều gì đã thay đổi trong vài tuần?

Sự đảo chiều chưa từng thấy trong khảo sát

Chỉ trong vài tuần, đồng thuận của giới kinh tế về hướng đi của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã đảo ngược hoàn toàn. Khảo sát Reuters công bố ngày 9/9 cho thấy 86 trong 101 nhà kinh tế dự báo Fed sẽ tăng lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản, đưa mức lãi suất lên 3,75%-4,00% tại cuộc họp ngày 16/9. Trước đó, kỳ khảo sát liền trước chỉ có 65 trong 93 nhà kinh tế kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất.

Đây không phải là sự điều chỉnh biên độ nhỏ. Đây là sự đảo chiều của cả một tập hợp dự báo — từ chỗ đa số tin vào việc giữ nguyên, sang đa số áp đảo tin vào việc tăng. Tỷ lệ ủng hộ tăng lãi suất nhảy từ khoảng 30% lên hơn 85% chỉ trong một chu kỳ khảo sát.

Điều gì đứng sau sự dịch chuyển này?

Khảo sát không nêu rõ nguyên nhân, nhưng bản chất của một cú đảo chiều nhanh như vậy thường đến từ hai nguồn: dữ liệu lạm phát đến muộn hơn dự kiến, hoặc những tín hiệu từ chính các quan chức Fed cho thấy họ chưa sẵn sàng nới lỏng.

Điểm đáng chú ý là kỳ vọng không chỉ thay đổi cho cuộc họp tháng 9. Khảo sát cũng cho thấy 37 trong 70 nhà kinh tế dự báo Fed sẽ tăng lãi suất ít nhất hai lần tính đến cuối tháng 3/2027 — so với chỉ 21 trong 82 người ở kỳ trước. Nói cách khác, thị trường không chỉ định giá lại một cuộc họp, mà đang định giá lại cả một chu kỳ chính sách.

Sự thay đổi này có ý nghĩa quan trọng: nếu chỉ là một cuộc họp, thị trường có thể xem đó là nhiễu. Nhưng khi kỳ vọng về lộ trình dài hạn cũng dịch chuyển, điều đó cho thấy giới phân tích đang nhìn nhận rằng áp lực lạm phát dai dẳng hơn họ tưởng, và Fed sẽ phải duy trì lãi suất cao lâu hơn.

Phản ứng thị trường: USD mạnh lên, vàng chịu áp lực

Bối cảnh thị trường lúc 18:57 ngày 14/9 theo giờ Việt Nam cho thấy rõ hướng định giá lại này. Chỉ số DXY — thước đo sức mạnh đồng USD so với rổ tiền tệ chính — ở mức 99,512, tăng 0,42%. EUR/USD giảm 0,43% xuống 1,15475, trong khi USD/JPY tăng 0,74% lên 154,60.

Vàng, tài sản thường hưởng lợi từ kỳ vọng lãi suất thấp, giảm 1,42% xuống 4.284,42 USD/oz. Mức giảm này phản ánh chi phí cơ hội tăng lên khi lãi suất thực dự kiến cao hơn.

Cơ chế ở đây khá rõ ràng: khi Fed tăng lãi suất, chi phí vay toàn nền kinh tế tăng, đồng USD trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư quốc tế tìm kiếm lợi suất, và dòng vốn chảy vào tài sản bằng USD. Điều này tạo áp lực lên các đồng tiền đối ứng và lên vàng — vốn không sinh lãi.

Đáng chú ý là USD/JPY đã vượt mốc 154, một vùng mà trước đây từng gây lo ngại về can thiệp từ phía Nhật Bản. Việc cặp này tăng gần 0,8% trong một phiên cho thấy thị trường đang tập trung vào chênh lệch lãi suất hơn là rủi ro can thiệp ngắn hạn.

Thị trường có thể đang đọc sai điều gì?

Có hai rủi ro định giá sai đáng lưu ý.

Thứ nhất, khảo sát kinh tế không phải là định giá thị trường. Các nhà kinh tế trong khảo sát Reuters có thể đã dịch chuyển nhanh hơn so với hợp đồng tương lai lãi suất. Nếu thị trường hoán đổi lãi suất chưa định giá đầy đủ khả năng tăng lãi suất, thì đồng USD có thể còn dư địa tăng khi Fed công bố quyết định. Ngược lại, nếu thị trường đã định giá phần lớn kịch bản này, phản ứng sau cuộc họp có thể là bán ra USD theo kiểu "bán tin đồn, mua sự thật".

Thứ hai, câu hỏi lớn hơn là liệu Fed có thực sự hành động phù hợp với kỳ vọng của giới kinh tế hay không. Khảo sát phản ánh kỳ vọng, không phải cam kết. Nếu Fed giữ nguyên lãi suất hoặc phát tín hiệu thận trọng hơn về lộ trình tương lai, sự đảo chiều trong khảo sát sẽ trở thành một trong những lần đồng thuận của giới phân tích bị lệch hướng rõ rệt nhất trong năm.

Một điểm nữa cần cân nhắc: sự dịch chuyển 86/101 diễn ra trong bối cảnh dữ liệu lạm phát gần đây chưa được xác nhận rõ ràng trong khảo sát. Nếu động lực chính là kỳ vọng lạm phát — chứ không phải lạm phát thực tế — thì mức độ bền vững của cú đảo chiều này vẫn còn là câu hỏi mở.

Điều cần theo dõi

Cuộc họp ngày 16/9 sẽ là phép thử trực tiếp cho đồng thuận mới này. Ngoài quyết định lãi suất, thị trường sẽ tập trung vào biểu đồ dot plot — bản đồ dự báo lãi suất của các quan chức Fed — để xem liệu kỳ vọng về ít nhất hai lần tăng đến tháng 3/2027 có được xác nhận hay không.

Trước đó, bài phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde lúc 22:15 ngày 14/9 theo giờ Việt Nam có thể tạo biến động trên EUR/USD, đặc biệt khi dữ liệu giá bán buôn khu vực đồng euro dự báo tăng 6,2% so với cùng kỳ — cao hơn mức 5,3% kỳ trước. Sự phân kỳ giữa Fed được kỳ vọng tăng lãi suất và ECB có thể vẫn thận trọng là yếu tố hỗ trợ cho USD trong ngắn hạn.

Với người giao dịch, câu hỏi trung tâm không phải là Fed có tăng hay không, mà là mức độ định giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu phần của kịch bản đó. Khi đồng thuận dịch chuyển nhanh, rủi ro thường nằm ở phản ứng ngược chiều sau khi sự kiện đã xảy ra.