BoJ có thể nâng lãi suất lên 1,25%: thị trường định giá bao nhiêu và rủi ro nằm ở guidance sau họp

Kỳ vọng đồng thuận cao chưa từng thấy

Trong cuộc khảo sát 18 nhà kinh tế của CNBC (tiến hành 9–14/9), khoảng 89% tin BoJ sẽ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% khi kết thúc cuộc họp hai ngày vào thứ Sáu. Nếu thành hiện thực, đây là mức cao nhất trong ba thập kỷ và là lần tăng thứ ba kể từ khi BoJ khởi động chu kỳ bình thường hóa hồi tháng 3/2024.

Điểm đáng chú ý không nằm ở việc tăng hay không, mà ở nhịp độ. Từ tháng 3/2024, BoJ duy trì khoảng cách sáu tháng giữa các lần tăng; lần gần nhất là tháng Sáu. Việc nâng lãi suất chỉ ba tháng sau đó sẽ đánh dấu sự tăng tốc rõ rệt — và đó là tín hiệu mà thị trường lãi suất Nhật Bản đang phải xử lý, chứ không phải bản thân con số 1,25%.

Điều gì đã thay đổi so với lần họp trước

Ba yếu tố giải thích vì sao BoJ có thể hành động sớm hơn dự kiến.

Thứ nhất, lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng tổng thể tháng 7 của Nhật chạm mức cao nhất trong năm nay, 1,9%, chủ yếu do chi phí năng lượng leo thang từ cuộc chiến Iran. Song song đó, tiền lương thực tế tăng 2,4% trong cùng tháng — tháng thứ bảy liên tiếp đi lên. Đây là tổ hợp mà BoJ luôn nói cần có: lạm phát do cầu nội địa, không chỉ do giá nhập khẩu.

Thứ hai, áp lực chính trị từ Washington. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã yêu cầu Thống đốc Kazuo Ueda thực hiện "các bước đi quyết đoán về thị trường và tiền tệ" tại hội nghị G20 đầu tháng này. Mỹ muốn đồng yên mạnh hơn, bởi yên yếu có thể buộc Nhật phải bán tài sản Mỹ — kể cả trái phiếu Kho bạc — để hỗ trợ đồng nội tệ, đẩy lợi suất Mỹ lên cao hơn. Cuối tháng 7, hai bên đã tiến hành can thiệp chung lần đầu trong lịch sử.

Thứ ba, chính trị nội bộ. Nhận định của Takahide Kiuchi (Nomura Research Institute, cựu thành viên hội đồng BoJ) rất đáng lưu ý: chính quyền Trump đã vô hiệu hóa khả năng chính quyền Takaichi cản trở BoJ tăng lãi suất, qua đó cho BoJ "toàn quyền" hành động. Nói cách khác, rào cản chính trị mà thị trường từng coi là điểm nghẽn lớn nhất nay đã biến mất — đây là thay đổi cấu trúc, không phải nhiễu nhất thời.

Thị trường đã định giá bao nhiêu

USD/JPY đang giao dịch quanh 155,29, tăng nhẹ 0,14% trong phiên châu Á, trong khi DXY ở 99,658. Vàng ở 4.312 USD, tăng 0,45%.

Khoảng 61% chuyên gia trong khảo sát dự báo yên sẽ dao động 155–160 trong tháng tới. Đây là chi tiết quan trọng: nếu đồng thuận nghiêng về một lần tăng lãi suất mà tỷ giá vẫn neo gần 155, thị trường rõ ràng không định giá cú sốc từ quyết định này. Một phần lớn khả năng tăng 25 điểm cơ bản đã nằm trong giá.

Homin Lee của Lombard Odier chỉ ra hai biên: lập trường diều hâu của BoJ sẽ giữ yên mạnh hơn mốc 160, nhưng đẩy yên vượt 150 "sẽ không dễ" vì giới chức chính phủ và doanh nghiệp sẽ phản đối đà tăng "quá nhanh". Đây là mô tả một hành lang chính sách, không phải một xu hướng một chiều.

Điều thị trường có thể đang đọc sai

Rủi ro lớn nhất không nằm ở quyết định thứ Sáu, mà ở những gì Ueda nói sau đó.

Nếu BoJ tăng lãi suất nhưng guidance vẫn giữ ngôn ngữ thận trọng, mô tả các lần tăng tiếp theo là "tùy dữ liệu" với nhịp độ không xác định, thì thị trường có thể đọc đó là tăng chậm lại — và yên sẽ chịu áp lực giảm trở lại. Ngược lại, nếu Ueda ngụ ý chu kỳ đã chuyển sang nhịp nhanh hơn sáu tháng, phần bù kỳ hạn của lãi suất Nhật sẽ phải điều chỉnh, và USD/JPY có dư địa giảm mạnh hơn nhiều so với mức 155 hiện tại.

Bất đồng trong hội đồng cũng đáng theo dõi. Khoảng một phần ba chuyên gia được hỏi chỉ ra Toichiro Asada và Ayano Sato là những người có khả năng phản đối tăng lãi suất — cả hai được bổ nhiệm bởi Takaichi trong năm nay và được xem là phe tái lạm phát. Số phiếu phản đối ít hay nhiều sẽ là thước đo trực tiếp cho thấy hội đồng đã dịch chuyển đến đâu.

Hai quan điểm lệch chuẩn đáng lưu ý. Jesper Koll (Monex Group) cho rằng BoJ có thể tăng tới 50 điểm cơ bản theo kiểu "một lần và xong". Carlos Casanova (UBP) lại cho rằng BoJ nên đứng ngoài lần này vì "dữ liệu chưa hỗ trợ sự chuyển đổi chế độ", và căng thẳng Iran cùng giá dầu là rủi ro chính. Cả hai đều là thiểu số, nhưng chúng vạch ra hai đuôi của phân phối kết quả.

Cần theo dõi gì tiếp theo

Dữ liệu Nhật công bố lúc 06:50 giờ Việt Nam hôm nay là bước kiểm tra đầu tiên: xuất khẩu dự báo tăng 18,2% so với cùng kỳ (giảm từ 23,2%), cán cân thương mại dự báo thâm hụt ¥1.052,6 tỷ (sâu hơn mức ¥638,3 tỷ kỳ trước), và đơn đặt hàng máy móc dự báo giảm 2,8% so với tháng trước sau mức tăng 9,7%. Nếu các con số này yếu hơn dự báo, lập luận của phe "chưa đủ dữ liệu" sẽ mạnh lên — dù khó thay đổi kết quả cuộc họp.

Sau đó, trọng tâm chuyển sang phần họp báo của Ueda: ngôn ngữ về nhịp độ, số phiếu bất đồng, và bất kỳ bình luận nào về mức 160. Về phía Mỹ, phản ứng của lợi suất trái phiếu Kho bạc — kênh mà Bessent lo ngại nhất — sẽ cho biết liệu can thiệp chung hồi tháng 7 có trở thành khuôn mẫu hay chỉ là ngoại lệ.